Qazaqstanda 2022 jyldyń basynan beri 220 Kaspii itbalyǵy óli tabyldy. Bul týraly ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministri Serikqali Brekeshev málimdedi, - dep habarlaidy Tengrinews.kz.
"Jyl basynan beri Qarajanbas aýdandary men Túpqaraǵan túbeginiń ońtústik-batys shetinen tabylǵan itbalyqtardyń jalpy sany 220 boldy.
Bul jumysqa Balyq sharýashylyǵy komiteti ǵylymi uiymdar, mekemeler, Gidrobiologiia jáne ekologiia institýty, Mikrobiologiia jáne virýsologiia ǵylymi óndiristik ortalyǵy, Qazaqstan qoldanbaly ekologiia agenttigi, sondai-aq, múddeli memlekettik organdar, Mańǵystaý oblysy, Aýyl sharýashylyǵy ministrligi Veterinariialyq baqylaý jáne qadaǵalaý komitetiniń aýmaqtyq bólimshelerin tartty", - dedi Brekeshev OKQ brifinginde.
Onyń aitýynsha, janýardyń qyrylý sebepterin anyqtaý úshin Balyq sharýashylyǵy komiteti ǵalymdardy, Gidrobiologiia jáne ekologiia institýtyn, Mikrobiologiia jáne virýsologiia ǵylymi óndiristik ortalyǵyn, Qazaqstannyń qoldanbaly ekologiia agenttigin jáne múddeli memlekettik organdardy tartqan.
"Jumys toby mynadai qorytyndyǵa keldi. Tabylǵan janýar ólekseleri qatty ydyrap jatty. Buǵan Mikrobiologiia jáne virýsologiia ǵylymi-óndiristik ortalyǵynyń veterinarlyq qyzmetkerlerine ydyraý dárejesin eskere otyryp, toksikologiialyq, gestologiialyq jáne virýsologiialyq zertteý júrgizip, tinderdi irikteý múmkin bolmady. Teńiz janýarlary birneshe ai buryn ólgeni anyqtaldy", - dedi ekologiia ministri.
Ol tek 67 itbalyq óleksesi tekseristen ótkenin aitty. Al shamamen 25 paiyzynyń nemese 17-siniń denesinde ólimge ákelýi múmkin mehanikalyq áserlerdiń izderi bolǵany anyqtalǵan.
"Mehanikalyq áserdiń sebepteri mynalar bolýy múmkin: itbalyqtardyń balyq aýlaý torlaryna túsip qalýy, itbalyqtardyń tyiym salynǵan aýlaý quraldaryna túsýi - qarmaq - aýlaýdyń jabaiy ádisi. Bizdiń elde aýlaýdyń mundai túrine tyiym salynǵan. Zerttelgenderdiń 19-ynyń ǵana jasyn anyqtaý múmkin boldy, onyń 52 paiyzy nemese 10-y 2021-2022 jyldyń qysynda týǵan itbalyqtar", - dedi Serikqali Brekeshev.
Onyń aitýynsha, 2021-2022 jylǵy qys itbalyqtyń kóbeiýine qolaisyz bolǵan. Ekologiia ministrligi basshysynyń aitýynsha, itbalyqtyń tabiǵi ólimine osy faktiler sebep bolǵan. Jalpy, tabylǵan eń eresek itbalyqtyń jasy 13-te. Barlyq ólekseler tekserilip, qajetti ólshemder júrgizilgennen keiin sanitarlyq normalardy saqtai otyryp kádege jaratyldy.
"Taǵy bir nárse – bul itbalyqtardyń ólimin kópshilik Qashaǵan ken ornyn igerip jatqan NCOC kompaniiasynyń tereńdetý jumystarymen bailanystyrady. Bul týraly qorytyndyda da aitylǵan. Onda 2021 jylǵy zertteýdiń nátijeleri tereńdetý jumystary aitarlyqtai ziian keltirmegen delinedi", - dep túsindirdi Brekeshev.
Ministrdiń aitýynsha, zooplankton men fitoplanktondyq organizmder men makrozoobentozǵa ortasha mańyzdylyq dárejesi áser etedi, bul 2020 jylǵa arnalǵan qorshaǵan ortaǵa áserdi baǵalaý jobasyna sáikes keledi.
"Tuńǵiyq túbin tereńdetý jumystary kezinde teńiz aǵzalaryna, sonyń ishinde Kaspii itbalyǵyna áserin azaitý jáne áser etý boiynsha barlyq qajetti sharalar qabyldanyp jatyr. Bul rette óli itbalyqtar tabylǵan jerden Mańǵystaý oblysy boiynsha Ekologiia departamentimen aýa synamalary alyndy. Quramynda ziian zattar bolmaǵan. Sý úlgileri metaldyń shekti ruqsat etilgen kontsentratsiiasynan azdap asyp ketken: nikel – tekshe detsimetrge shamamen 400 milligramm. Bul birqatar ǵalym, ekolog, zoolog qol qoiǵan qorytyndy", - dedi vedomstvo basshysy.
Maýsymdaǵy altynshy Kaspii sammiti kezinde Prezident Qasym-Jomart Toqaev Kaspii itbalyqtarynyń aýyr jaǵdaiyn aitty.
"Kaspii itbalyǵy - endemik jáne Kaspii teńiziniń faýnasyndaǵy sútqorektilerdiń jalǵyz ókili. Ol búkil sý qoimasy boiynsha qonys aýdaryp júzedi. Ol - transshekaralyq bioresýrs. Olardyń joiylýy qatty alańdatady", - dedi Memleket basshysy.
