Vilgelm Folts atty jazýshynyń «Sýmatranyń jan baspaǵan ormanynda» atty ocherkinen mynadai sózderdi keziktirip, óz qazaǵym esime eriksiz oraldy. Avtordyń kitabynda Sýmatranyń ný ormandaryn mekendeitin kýbý atty shaǵyn taipanyń ómir daǵdylary baiandalǵan. Olardyń áli kúnge deiin qaýymdyq ómirden shyǵa almaýy, biz tanki men telefonnyń, televizor men magnitafonnyń zamanynda ómir súrip jatqanda, bul halyq jabaiy jemisterdi jinap, kúndelikti taǵamyn qarny ashqan kezinde izdeitin kórinedi. Árine bul keltirilgen úzindilerde bizdiń jurtymyz mundai deńgeide emes, biraq uqsas qylyqtary, ǵylym men bilimge kelgende salǵyrt qaraýy, biraq óziniń utylysy sonda jatqanyn túsinbei júrgendikten osyndai kúige túskenin jetkizgim keldi.
«Kýbýlyqtar (Indoneziiada mekendeitin taipa) kóbinese kóshpeli ómir súredi. Ormandaǵy pisken jemisti izdep, óz aimaǵyn tynymsyz kezedi eken. Olar barlyq ýaqyty men kúshin tamaq izdeýge arnaidy».
Biz kóp ýaqytymyzdy kúibeń tirshilikpen, qaryn men uiqynyń esebin túgendep júrip kúnimizdiń qalai ótip jatqanyn ańǵarmaimyz. Bizde ómirden rahat alý, bos ýaqyt, jeke ómir men zamanaýi ǵylymǵa qarailaýǵa ýaqytymyz tym az. Kún uzaq bizdiń maqsatymyz qalai da talǵajaý etetin tamaq tabý, turaqty jumystan aiyrylyp qalmaý, áiteýir ash qalmaýdyń qamyn kúitteý.
«Qustardyń uiasyndaǵy jas balapandardy alatyn kezderi de bolady. Qajetti qarýlary bolmaǵandyqtan, ań men balyq aýlaý kýbýlyqtardyń turmysynda óte úlken ról atqarmaidy. Qaryndaryn toidyrý úshin olarǵa uzaq ta qajyrly túrde azyq – túlik terýmen ainalysý qajet. Eger taǵamdyq dúnie kóp bolsa, ony taýysqansha, ábden toiǵansha jeidi. Biraq ash uiyqtaityn kezderi de jii bolyp turady».
Biz qajetti bilim men zamanaýi quraldardy jetik bilmegendikten olar bizdiń ómirimizde aitarlyqtai mańyzǵa ie emes /bul jerde zamanaýi tehnika degenimiz Facebook, You Tube nemese Google emes/. Eger bizde qazba bailyqtar, jer asty munaiymyz kóp bolsa, biz ony qashan taýysqansha paidalanamyz. Biraq keide naryqta onyń quny kók tiyn bolyp qalǵanda aýyr kreziske túsetin kezderimiz de jii bolyp turady.
«Kýbýlyqtar áli birneshe banan men búldirgen saqtap qoiýǵa bolady degen oiǵa jetken joq. Olar qarnyn toidyrýǵa qajetti mólsherde ǵana teredi. Tergenderiniń barlyǵyn jep taýysady».
Bizge jer astyndaǵy bailyǵymyzdy, tabiǵattyń syiyn keler urpaqtarǵa saqtap qoiý kerek, olar da onyń rahatyn kórýi tiis degen oi miymyzǵa áli jetken joq. Biz óz qulqynymyzdy qashan toidyrǵansha tynym tappaimyz. Óndirgen dúnielerimizdiń barlyǵyn taýsylǵansha paidalanyp tastaimyz. Sebebi az nárseni saqtaý, ózge amaldaryn qarastyrý, ilim men ǵylymǵa bet burý degen dúnieler miymyzda áli kúnge deiin ornyqpaǵan.
R. Ramazanuly
