Memlekettik hatshy Erlan Qarin eldegi konstitýtsiialyq reformanyń 5 negizgi baǵytyn atady, dep habarlaidy QazAqparat.
«Konstitýtsiialyq keńestiń qaraýynda Konstitýtsiiaǵa engiziletin ózgerister men túzetýler jobasy jatqany belgili. Túzetýler Ata zańymyzdyń 33 babyn qamtidy. Iaǵni, shamamen Konstitýtsiianyń úshten birin qozǵaidy. Bul qolǵa alynǵan reformalardyń qanshalyqty aýqymdy ári irgeli ekenin kórsetedi.
Mamandanǵan adam bolmasa, munshalyq kóp sandy túzetýlerdiń ishinen negizgi baǵdardy baqylaýdyń ózi qiynǵa soǵýy múmkin. Onyń ústine, bul ózgeristerdiń bári bir-birimen ózara bailanysyp jatyr, ortaq tujyrymdamalyq qisyny bar. Sondyqtan, jekelegen pýnkterin talqylai otyryp, jalpy kórinisti ótkizip almaý mańyzdy», - dep jazdy ol Telegram-kanalynda.
Erlan Qarinniń paiymynsha, konstitýtsiialyq reformanyń maqsaty – qoldanystaǵy saiasi modeldi júielik turǵydan transformatsiialaý. Al onyń 5 negizgi baǵyty bar. Olar:
1. Birqatar bilik ýákileti qaita bóliske túsedi: fýnktsiialar Prezidentten – Parlamentke, ortalyq bilikten – óńirlik bilikke beriledi.
2. Sýperprezidenttik modelden prezidenttik respýblikaǵa kóshý aiaqtalady: Prezident bárinen teń dárejede oqshaý turatyn, eshqandai ústem ári airyqsha ýákileti joq saiasi institýt bolyp sanalatyn klassikalyq model ornatylady.
3. Parlament palatalarynyń róli men mártebesi kúsheitiledi: Májilisti qurylymdaýdyń aralas modeli engizilip, Parlamenttiń baqylaýshy fýnktsiialary keńeitiledi, zańnama protsedýralary ońtailandyrylady.
4. Halyqtyń memleket basqarýǵa qatysýy keńeiedi: Májilis depýtattary birmandatty okrýg júiesi boiynsha sailanady, depýtat mandatyn qaitaryp alý tetigi engizilip, oblys ákimderi balamaly negizde máslihat depýtattarynyń kelisimimen taǵaiyndalady.
5. Azamattardyń konstitýtsiialyq quqyqtaryn qorǵaý tetigi kúsheitiledi: Konstitýtsiialyq Sot qurylyp, Adam quqyqtary jónindegi ýákilge konstitýtsiialyq kepilder men immýnitet beriledi, ólim jazasyna konstitýtsiialyq deńgeide tyiym salynady.
«Osylaisha, reformalardyń nátijesinde bilik tarmaqtarynyń ózara teńgerimdi bailanysy qalyptasyp, memleket pen qoǵam arasynda tiimdi dialog jolǵa qoiylady. Munyń bári memlekettik qurylymnyń jańa modeli – Ekinshi Respýblikaǵa kóshýine jaǵdai jasaidy», - deidi Memleket hatshysy.
