QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimettiń selektorlyq otyrysynda 2020 jylǵy qańtar-sáýirdegi elimizdiń áleýmettik-ekonomikalyq damý qorytyndysy jáne respýblikalyq biýdjettiń atqarylýy qaraldy. Ekonomikanyń jai-kúii týraly ulttyq ekonomika ministri Rýslan Dálenov baiandady, dep habarlaidy primeminister.kz.
Biylǵy qańtar-sáýir ailarynyń qorytyndysy boiynsha taýarlar óndirisi 5,8%-ǵa ósti. Sonymen qatar kórsetiletin qyzmetter 4%-ǵa azaidy. Osynyń nátijesinde jalpy ishki ónimi 0,2%-ǵa tómendedi.
R. Dálenovtyń aitýynsha, qyzmetter salasyndaǵy tómendeý qabyldanǵan karantindik shekteýlermen bailanysty. Jyldyq infliatsiia 6,8%-dy qurady.
Óndiris sektoryndaǵy ósý óńdeý ónerkásibiniń 7%-ǵa, ken óndirýdiń 6%-ǵa, qurylystyń – 5,5%-ǵa jáne aýyl sharýashylyǵynyń 2,2%-ǵa ulǵaiýy esebinen qamtamasyz etildi.
Sonymen birge qyzmetter sektorynda kólik qyzmetteri 11%-ǵa, saýdada – 8,9%-ǵa, ákimshilik qyzmetterdi kórsetýde – 4%-ǵa jáne jyljymaityn múlikpen jasalatyn operatsiialarda – 2,7%-ǵa tómendedi. Bul rette bailanys qyzmetteri qańtar-sáýirde 9,6%-ǵa artty.
«Eger sáýir aiyn jeke qaraityn bolsaq (karantindik ai), 2019 jylǵy sáýirmen salystyrǵanda kórsetiletin qyzmetter sektory 17,5%-ǵa tómendedi. Atap aitqanda, saýda jáne kólik úshten birge, ákimshilik qyzmet kórsetý – 22,5%-ǵa jáne jyljymaityn múlikpen jasalatyn operatsiialar – 9,9%-ǵa tómendedi. Bul tómendeý shekteýlik karantindik sharalarmen bailanysty», — dedi R. Dálenov.
Qańtar-naýryzda syrtqy saýda ainalymy $21 mlrd qurady. Eksport 4,2%-ǵa ulǵaiyp, $13,9 mlrd jetti. Bul rette import $7,1 mlrd deiin tómendedi. Saýda balansynyń oń saldosy ótken jylǵy I toqsanmen salystyrǵanda 9%-ǵa artty.
Ónerkásip óndirisi 5,9%-ǵa ulǵaidy. 15 óńirde ósý baiqalady. Tómendeý tek Qyzylorda oblysynda tirkeldi. Eń joǵary ósimdi Qostanai (15,4%-ǵa) jáne Atyraý (14,2%-ǵa) oblystary kórsetti. Óńdeý ónerkásibinde ónim kólemi ósýde. Ósim 7%-dy qurady.
«Mashina jasaýda (25,4%-ǵa ósim), farmatsevtikada (24,2%-ǵa), qurylys materialdaryn óndirýde (15,6%-ǵa) jáne jeńil ónerkásipte (13,9%-ǵa) ósimniń joǵary qarqyny saqtaldy. Óńirler bólinisinde Qostanai (24%-ǵa), Qyzylorda (20,2%-ǵa) jáne Túrkistan (17,2%-ǵa) oblystarynda joǵary ósý baiqalady», — dedi ulttyq ekonomika ministri.
Jambyl jáne Aqtóbe oblystarynda tómendeý tirkeldi. Negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar boiynsha 13 óńir ósim kórsetti. Eń joǵary ósim Túrkistan jáne Aqmola oblystarynda, sondai-aq Nur-Sultan qalasynda baiqalady.
4 óńirde tómendeý tirkeldi. Bul - Atyraý jáne Qyzylorda oblystary, Shymkent jáne Almaty qalalary. Osy óńirlerdiń úlesi joǵary bolǵandyqtan, ol jalpy investitsiialardyń kólemine áser etti.
R. Dálenovtyń aitýynsha, negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar 0,9%-ǵa deiin baiaýlady.
Qurylys 5,5%-ǵa ulǵaidy. 13 óńirde ósim baiqalady. Túrkistan jáne Qaraǵandy oblystarynda qarqyndy jumystar júrgizilýde.
4 óńirde qurylys jumystary qysqartyldy. Bul Aqtóbe jáne Qyzylorda oblystary, Shymkent jáne Nur-Sultan qalalary.
Bul rette otandyq qurylys materialdarynyń óndirisi belsendi túrde ósýde. Olardy óndirý 15,6%-ǵa ulǵaidy.
«Jyl basynan beri 3,1 mln sharshy metr turǵyn úi paidalanýǵa berildi. 10 óńir ósim kórsetti. Almaty jáne Jambyl oblystarynda eń joǵary ósim tirkeldi. 7 óńirde tómendeý baiqaldy», — dedi R. Dálenov.
Aýyl sharýashylyǵy ónimderi 2,2%-ǵa ósti. Aýyl sharýashylyǵy boiynsha 15 óńirde oń serpin baiqalyp otyr.
«Karantindik qorǵaý sharalaryna bailanysty barlyq óńirde saýda tómendedi. Mundaǵy negizgi úles shaǵyn jáne orta bizneske tiesili. 14 óńirde kólik qyzmetteriniń tómendegeni baiqaldy. Tómendeý negizinen jolaýshylar tasymalynyń azaiýyna bailanysty», — dedi ol.
8 ekonomikalyq kórsetkish boiynsha jalpy jaǵdai kelesidei: óńdeý, aýyl sharýashylyǵy, qurylys, turǵyn úilerdi paidalanýǵa berý, kólik, saýda, investitsiialar, infliatsiia.
10 óńirde jaqsy serpin baiqalýda. 8 kórsetkishtiń tek 2-3 kórsetkishi boiynsha tómendeý tirkeldi. Tiisinshe qalǵan kórsetkishter boiynsha ósý baiqalýda.
Qyzylorda oblysy men Shymkent qalasynda 5 kórsetkish boiynsha tómendeý tirkeldi. Olar — qurylys, turǵyn úi, kólik, saýda jáne negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar.
Qarjylandyrý jáne kreditteý boiynsha jańa sharalardy, sonymen birge ekonomikalyq belsendilikti qalpyna keltirý sharalaryn eskere otyryp, ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar kelesi aspektilerge nazar aýdarýy qajet:
-
Karantindik sharalardy birte-birte jeńildetýdi eskere otyryp, ekonomikalyq belsendilikti qalpyna keltirý;
-
«Nurly jer», «Nurly jol» baǵdarlamalary jáne «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» sheńberinde qurylys jumystaryn jandandyrý;
-
Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik baǵalaryna monitoring júrgize otyryp, baǵa ósimin boldyrmaý úshin tiisti sharalar qabyldaý;
-
«Biznestiń jol kartasy – 2025» jáne «Qarapaiym zattar ekonomikasy» baǵdarlamalary sheńberinde jobalardy jyldam irikteý jáne monitoring júrgizý;
-
Óńdeý ónerkásibindegi offteik kelisim-sharttar jáne Agroónerkásip kesheninde forvardtyq mámileler tetikteri arqyly óndiristi yntalandyrý.
