كارانتيندٸك قورعاۋ شارالارىنا بايلانىستى بارلىق ٶڭٸردە ساۋدا تٶمەندەدٸ — قر ۇەم

قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەتتٸڭ سەلەكتورلىق وتىرىسىندا 2020 جىلعى قاڭتار-سەۋٸردەگٸ ەلٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىسى جەنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى قارالدى. ەكونوميكانىڭ جاي-كٷيٸ تۋرالى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ رۋسلان دەلەنوۆ باياندادى, دەپ حابارلايدى primeminister.kz.

بيىلعى قاڭتار-سەۋٸر ايلارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاۋارلار ٶندٸرٸسٸ 5,8%-عا ٶستٸ. سونىمەن قاتار كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر 4%-عا ازايدى. وسىنىڭ نەتيجەسٸندە جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸ 0,2%-عا تٶمەندەدٸ.

ر. دەلەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, قىزمەتتەر سالاسىنداعى تٶمەندەۋ قابىلدانعان كارانتيندٸك شەكتەۋلەرمەن بايلانىستى. جىلدىق ينفلياتسييا 6,8%-دى قۇرادى.

ٶندٸرٸس سەكتورىنداعى ٶسۋ ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ 7%-عا, كەن ٶندٸرۋدٸڭ 6%-عا, قۇرىلىستىڭ – 5,5%-عا جەنە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ 2,2%-عا ۇلعايۋى ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ.

سونىمەن بٸرگە قىزمەتتەر سەكتورىندا كٶلٸك قىزمەتتەرٸ 11%-عا, ساۋدادا – 8,9%-عا, ەكٸمشٸلٸك قىزمەتتەردٸ كٶرسەتۋدە – 4%-عا جەنە جىلجىمايتىن مٷلٸكپەن جاسالاتىن وپەراتسييالاردا – 2,7%-عا تٶمەندەدٸ. بۇل رەتتە بايلانىس قىزمەتتەرٸ قاڭتار-سەۋٸردە 9,6%-عا ارتتى.

«ەگەر سەۋٸر ايىن جەكە قارايتىن بولساق (كارانتيندٸك اي), 2019 جىلعى سەۋٸرمەن سالىستىرعاندا كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر سەكتورى 17,5%-عا تٶمەندەدٸ. اتاپ ايتقاندا, ساۋدا جەنە كٶلٸك ٷشتەن بٸرگە, ەكٸمشٸلٸك قىزمەت كٶرسەتۋ – 22,5%-عا جەنە جىلجىمايتىن مٷلٸكپەن جاسالاتىن وپەراتسييالار – 9,9%-عا تٶمەندەدٸ. بۇل تٶمەندەۋ شەكتەۋلٸك كارانتيندٸك شارالارمەن بايلانىستى», — دەدٸ ر. دەلەنوۆ.

قاڭتار-ناۋرىزدا سىرتقى ساۋدا اينالىمى $21 ملرد قۇرادى. ەكسپورت 4,2%-عا ۇلعايىپ, $13,9 ملرد جەتتٸ. بۇل رەتتە يمپورت $7,1 ملرد دەيٸن تٶمەندەدٸ. ساۋدا بالانسىنىڭ وڭ سالدوسى ٶتكەن جىلعى ٸ توقسانمەن سالىستىرعاندا 9%-عا ارتتى.

ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸ 5,9%-عا ۇلعايدى. 15 ٶڭٸردە ٶسۋ بايقالادى. تٶمەندەۋ تەك قىزىلوردا وبلىسىندا تٸركەلدٸ. ەڭ جوعارى ٶسٸمدٸ قوستاناي (15,4%-عا) جەنە اتىراۋ (14,2%-عا) وبلىستارى كٶرسەتتٸ. ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە ٶنٸم كٶلەمٸ ٶسۋدە. ٶسٸم 7%-دى قۇرادى.

«ماشينا جاساۋدا (25,4%-عا ٶسٸم), فارماتسەۆتيكادا (24,2%-عا), قۇرىلىس ماتەريالدارىن ٶندٸرۋدە (15,6%-عا) جەنە جەڭٸل ٶنەركەسٸپتە (13,9%-عا) ٶسٸمنٸڭ جوعارى قارقىنى ساقتالدى. ٶڭٸرلەر بٶلٸنٸسٸندە قوستاناي (24%-عا), قىزىلوردا (20,2%-عا) جەنە تٷركٸستان (17,2%-عا) وبلىستارىندا جوعارى ٶسۋ بايقالادى», — دەدٸ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ.

جامبىل جەنە اقتٶبە وبلىستارىندا تٶمەندەۋ تٸركەلدٸ. نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييالار بويىنشا 13 ٶڭٸر ٶسٸم كٶرسەتتٸ. ەڭ جوعارى ٶسٸم تٷركٸستان جەنە اقمولا وبلىستارىندا, سونداي-اق نۇر-سۇلتان قالاسىندا بايقالادى.

4 ٶڭٸردە تٶمەندەۋ تٸركەلدٸ. بۇل - اتىراۋ جەنە قىزىلوردا وبلىستارى, شىمكەنت جەنە الماتى قالالارى. وسى ٶڭٸرلەردٸڭ ٷلەسٸ جوعارى بولعاندىقتان, ول جالپى ينۆەستيتسييالاردىڭ كٶلەمٸنە ەسەر ەتتٸ.

ر. دەلەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييالار 0,9%-عا دەيٸن باياۋلادى.

قۇرىلىس 5,5%-عا ۇلعايدى. 13 ٶڭٸردە ٶسٸم بايقالادى. تٷركٸستان جەنە قاراعاندى وبلىستارىندا قارقىندى جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە.

4 ٶڭٸردە قۇرىلىس جۇمىستارى قىسقارتىلدى. بۇل اقتٶبە جەنە قىزىلوردا وبلىستارى, شىمكەنت جەنە نۇر-سۇلتان قالالارى.

بۇل رەتتە وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ٶندٸرٸسٸ بەلسەندٸ تٷردە ٶسۋدە. ولاردى ٶندٸرۋ 15,6%-عا ۇلعايدى.

«جىل باسىنان بەرٸ 3,1 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. 10 ٶڭٸر ٶسٸم كٶرسەتتٸ. الماتى جەنە جامبىل وبلىستارىندا ەڭ جوعارى ٶسٸم تٸركەلدٸ. 7 ٶڭٸردە تٶمەندەۋ بايقالدى», — دەدٸ ر. دەلەنوۆ.

اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸ 2,2%-عا ٶستٸ. اۋىل شارۋاشىلىعى بويىنشا 15 ٶڭٸردە وڭ سەرپٸن بايقالىپ وتىر.

«كارانتيندٸك قورعاۋ شارالارىنا بايلانىستى بارلىق ٶڭٸردە ساۋدا تٶمەندەدٸ. مۇنداعى نەگٸزگٸ ٷلەس شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە تيەسٸلٸ. 14 ٶڭٸردە كٶلٸك قىزمەتتەرٸنٸڭ تٶمەندەگەنٸ بايقالدى. تٶمەندەۋ نەگٸزٸنەن جولاۋشىلار تاسىمالىنىڭ ازايۋىنا بايلانىستى», — دەدٸ ول.

8 ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸش بويىنشا جالپى جاعداي كەلەسٸدەي: ٶڭدەۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس, تۇرعىن ٷيلەردٸ پايدالانۋعا بەرۋ, كٶلٸك, ساۋدا, ينۆەستيتسييالار, ينفلياتسييا.

10 ٶڭٸردە جاقسى سەرپٸن بايقالۋدا. 8 كٶرسەتكٸشتٸڭ تەك 2-3 كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا تٶمەندەۋ تٸركەلدٸ. تيٸسٸنشە قالعان كٶرسەتكٸشتەر بويىنشا ٶسۋ بايقالۋدا.

قىزىلوردا وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسىندا 5 كٶرسەتكٸش بويىنشا تٶمەندەۋ تٸركەلدٸ. ولار — قۇرىلىس, تۇرعىن ٷي, كٶلٸك, ساۋدا جەنە نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييالار.

قارجىلاندىرۋ جەنە كرەديتتەۋ بويىنشا جاڭا شارالاردى, سونىمەن بٸرگە ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ شارالارىن ەسكەرە وتىرىپ, ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار كەلەسٸ اسپەكتٸلەرگە نازار اۋدارۋى قاجەت:

• كارانتيندٸك شارالاردى بٸرتە-بٸرتە جەڭٸلدەتۋدٸ ەسكەرە وتىرىپ, ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ;

• «نۇرلى جەر», «نۇرلى جول» باعدارلامالارى جەنە «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» شەڭبەرٸندە قۇرىلىس جۇمىستارىن جانداندىرۋ;

• ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك باعالارىنا مونيتورينگ جٷرگٸزە وتىرىپ, باعا ٶسٸمٸن بولدىرماۋ ٷشٸن تيٸستٸ شارالار قابىلداۋ;

• «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى – 2025» جەنە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلامالارى شەڭبەرٸندە جوبالاردى جىلدام ٸرٸكتەۋ جەنە مونيتورينگ جٷرگٸزۋ;

• ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندەگٸ وففتەيك كەلٸسٸم-شارتتار جەنە اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸندە فورۆاردتىق مەمٸلەلەر تەتٸكتەرٸ ارقىلى ٶندٸرٸستٸ ىنتالاندىرۋ.