Allergolog-immýnolog, pediatr dáriger, Astana meditsina ýniversitetiniń mikrobiologiia, virýsologiia jáne immýnologiia kafedrasynyń assistenti Móldir Baqtybaeva Nur-Sultan ákimdiginiń resmi paraqshasynda ótken tikelei efirde pandemiia kezinde immýnitetti qalai nyǵaitý kerektigin aityp berdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" elorda ákimdigine silteme jasap.
Dárigerdiń aitýynsha, immýnitet atadan-balaǵa gen arqyly keledi. Týmysynan álsiz immýnitet bolsa, ony kóterý múmkin emes. Tek berilgen immýnitetti nyǵaityp, ustap turýǵa bolady. Immýnitetti qalai saqtaýǵa bolady?
«Eń áýeli ziiandy ádetterden aýlaq bolý, dárýmenge bai azyq-túlikpen tamaqtaný, sportpen ainalysý, 8 saǵattyq uiqy, streske boi aldyrmaý jáne jaqsy oi oilaý. Aǵza bir-birimen tyǵyz bailanysty. Sol sebepti stress, qorqynysh, úrei de immýnitetke keri áser etedi, osyny umytpaǵan jón», – deidi Móldir Baqtybaeva.
Aýrýdan keiin immýnitetti qalai nyǵaita alamyz?
«Negizinen adam aǵzasynda belgili bir aýrýdan keiin antideneler qalyptasyp, ekinshi aýyrǵan kezde kúresedi. Kei virýs, infektsiialarǵa aǵza tótep bere alady. Adam jelsheshek, sheshek siiaqty aýrýlarmen aýyrsa, immýnitet qalyptasyp, ekinshi ret aýyrmaidy. Al COVID-tyń ereksheligi - aǵzada antidene qalyptaspaýy múmkin, aýyrǵan naýqastar qaita juqtyrýy yqtimal», – ekenin atap ótti dáriger.
Immýnologtyń aitýynsha, adam aǵzasyn nyǵaitý úshin dárýmender asa qajet. Máselen, D dárýmeni immýndyq kletkalarǵa retseptor retinde qatysady. Onyń paidasy óte mol. Elordada kún sáýlesi óte az túsedi. Sondyqtan jaz mezgili bolsa da, D vitamini kórsetkishin anyqtap ishý qajet.
Tsink, S dárýmenin de qoldanýǵa bolady. Belsendi taǵam qospalarynyń da paidasy bar. Biraq ár dárýmendi kerekti analiz tapsyrǵannan keiin, dárigerdiń taǵaiyndaýymen ǵana qabyldaý qajet.
Immýnitettiń túsip ketýine áser etetin qandai faktorlar bar?
«Kóbine infektsiialyq, allergiialyq onkologiialyq, sozylmaly aýrýlardan keiin adam aǵzasy baiaý qalpyna keledi. Gormondar qabyldaityn naýqastar, parazitarlyq infektsiialar da adam immýnitetin tejeidi. Adamnyń 80% immýniteti asqazan-ishek jolynda. Sondyqtan asqazan aýrýlaryn emdep, ony qalpyna keltirý qajet. Jáne taǵy aita ketetin másele, dene qyzýy 37 gradýs bolǵan jaǵdaida aǵzaǵa ózi kúresýine múmkindik berý qajet. Tórt kún baqylaýda ustaý qajet, eger qyzý túspeitin bolsa ǵana dárigerge júginý qajet», – dep keńes beredi M.Baqtybaeva.
Antibiotik qoldanǵan soń aǵzany qalai qalpyna keltirýge bolady? Onyń aitýynsha, eń áýeli antibiotik virýsty óltirmeitinin bilý qajet. Ol tek bakterialdy infektsiialardy joiady.
Kóp naýqas qajetsiz qabyldaidy. Antibiotik ishektegi 5 jylda qalyptasqan mikroflorany buzady.
«Simptom anyqtalǵan soń jatý qajet. Dárigerdiń kómegine júginý kerek. Kóp jyly suiyqtyq, shóp shai ishý kerek. Muryn men tamaqty kúnine 10-15 ret shaiqap, S dárýmenin qabyldaý qajet. Jáne sorpa, ashytqan sút ónimderi: qymyz, shubat, saýmal adam aǵzasyna jaqsy áser etedi», – dep túiindedi dáriger.
