اللەرگولوگ-يممۋنولوگ, پەدياتر دەرٸگەر, استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ميكروبيولوگييا, ۆيرۋسولوگييا جەنە يممۋنولوگييا كافەدراسىنىڭ اسسيستەنتٸ مٶلدٸر باقتىباەۆا نۇر-سۇلتان ەكٸمدٸگٸنٸڭ رەسمي پاراقشاسىندا ٶتكەن تٸكەلەي ەفيردە پاندەمييا كەزٸندە يممۋنيتەتتٸ قالاي نىعايتۋ كەرەكتٸگٸن ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ەلوردا ەكٸمدٸگٸنە سٸلتەمە جاساپ.
دەرٸگەردٸڭ ايتۋىنشا, يممۋنيتەت اتادان-بالاعا گەن ارقىلى كەلەدٸ. تۋمىسىنان ەلسٸز يممۋنيتەت بولسا, ونى كٶتەرۋ مٷمكٸن ەمەس. تەك بەرٸلگەن يممۋنيتەتتٸ نىعايتىپ, ۇستاپ تۇرۋعا بولادى. يممۋنيتەتتٸ قالاي ساقتاۋعا بولادى?
«ەڭ ەۋەلٸ زيياندى ەدەتتەردەن اۋلاق بولۋ, دەرۋمەنگە باي ازىق-تٷلٸكپەن تاماقتانۋ, سپورتپەن اينالىسۋ, 8 ساعاتتىق ۇيقى, سترەسكە بوي الدىرماۋ جەنە جاقسى وي ويلاۋ. اعزا بٸر-بٸرٸمەن تىعىز بايلانىستى. سول سەبەپتٸ سترەسس, قورقىنىش, ٷرەي دە يممۋنيتەتكە كەرٸ ەسەر ەتەدٸ, وسىنى ۇمىتپاعان جٶن», – دەيدٸ مٶلدٸر باقتىباەۆا.
اۋرۋدان كەيٸن يممۋنيتەتتٸ قالاي نىعايتا الامىز?
«نەگٸزٸنەن ادام اعزاسىندا بەلگٸلٸ بٸر اۋرۋدان كەيٸن انتيدەنەلەر قالىپتاسىپ, ەكٸنشٸ اۋىرعان كەزدە كٷرەسەدٸ. كەي ۆيرۋس, ينفەكتسييالارعا اعزا تٶتەپ بەرە الادى. ادام جەلشەشەك, شەشەك سيياقتى اۋرۋلارمەن اۋىرسا, يممۋنيتەت قالىپتاسىپ, ەكٸنشٸ رەت اۋىرمايدى. ال COVID-تىڭ ەرەكشەلٸگٸ - اعزادا انتيدەنە قالىپتاسپاۋى مٷمكٸن, اۋىرعان ناۋقاستار قايتا جۇقتىرۋى ىقتيمال», – ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ دەرٸگەر.
يممۋنولوگتىڭ ايتۋىنشا, ادام اعزاسىن نىعايتۋ ٷشٸن دەرۋمەندەر اسا قاجەت. مەسەلەن, D دەرۋمەنٸ يممۋندىق كلەتكالارعا رەتسەپتور رەتٸندە قاتىسادى. ونىڭ پايداسى ٶتە مول. ەلوردادا كٷن سەۋلەسٸ ٶتە از تٷسەدٸ. سوندىقتان جاز مەزگٸلٸ بولسا دا, D ۆيتامينٸ كٶرسەتكٸشٸن انىقتاپ ٸشۋ قاجەت.
تسينك, س دەرۋمەنٸن دە قولدانۋعا بولادى. بەلسەندٸ تاعام قوسپالارىنىڭ دا پايداسى بار. بٸراق ەر دەرۋمەندٸ كەرەكتٸ اناليز تاپسىرعاننان كەيٸن, دەرٸگەردٸڭ تاعايىنداۋىمەن عانا قابىلداۋ قاجەت.
يممۋنيتەتتٸڭ تٷسٸپ كەتۋٸنە ەسەر ەتەتٸن قانداي فاكتورلار بار?
«كٶبٸنە ينفەكتسييالىق, اللەرگييالىق ونكولوگييالىق, سوزىلمالى اۋرۋلاردان كەيٸن ادام اعزاسى باياۋ قالپىنا كەلەدٸ. گورموندار قابىلدايتىن ناۋقاستار, پارازيتارلىق ينفەكتسييالار دا ادام يممۋنيتەتٸن تەجەيدٸ. ادامنىڭ 80% يممۋنيتەتٸ اسقازان-ٸشەك جولىندا. سوندىقتان اسقازان اۋرۋلارىن ەمدەپ, ونى قالپىنا كەلتٸرۋ قاجەت. جەنە تاعى ايتا كەتەتٸن مەسەلە, دەنە قىزۋى 37 گرادۋس بولعان جاعدايدا اعزاعا ٶزٸ كٷرەسۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرۋ قاجەت. تٶرت كٷن باقىلاۋدا ۇستاۋ قاجەت, ەگەر قىزۋ تٷسپەيتٸن بولسا عانا دەرٸگەرگە جٷگٸنۋ قاجەت», – دەپ كەڭەس بەرەدٸ م.باقتىباەۆا.
انتيبيوتيك قولدانعان سوڭ اعزانى قالاي قالپىنا كەلتٸرۋگە بولادى? ونىڭ ايتۋىنشا, ەڭ ەۋەلٸ انتيبيوتيك ۆيرۋستى ٶلتٸرمەيتٸنٸن بٸلۋ قاجەت. ول تەك باكتەريالدى ينفەكتسييالاردى جويادى.
كٶپ ناۋقاس قاجەتسٸز قابىلدايدى. انتيبيوتيك ٸشەكتەگٸ 5 جىلدا قالىپتاسقان ميكروفلورانى بۇزادى.
«سيمپتوم انىقتالعان سوڭ جاتۋ قاجەت. دەرٸگەردٸڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنۋ كەرەك. كٶپ جىلى سۇيىقتىق, شٶپ شاي ٸشۋ كەرەك. مۇرىن مەن تاماقتى كٷنٸنە 10-15 رەت شايقاپ, س دەرۋمەنٸن قابىلداۋ قاجەت. جەنە سورپا, اشىتقان سٷت ٶنٸمدەرٸ: قىمىز, شۇبات, ساۋمال ادام اعزاسىنا جاقسى ەسەر ەتەدٸ», – دەپ تٷيٸندەدٸ دەرٸگەر.
