Qanat Aitbaev: Qyrǵyz ultyna qatysymyz joq!

Qanat Aitbaev: Qyrǵyz ultyna qatysymyz joq!

Osydan bir eki kún buryn áleýmettik jelide qazaqtan shyqqan áigili ánshi Dimash Qudaibergendi qyrǵyzdyń balasy, urpaǵy eken degen qaýesetter tarady. Bul áńgime jelide qyzý talqy boldy.  Búgin ánshiniń ákesi Qanat Aitbaev Facebook-tegi jeke paraqshasynda jaýap berip, ózderiniń Qyrǵyz eline qatysy joq ekendikterin aitypty.


Qanat Aitbaev:

- Ájem Rahimanyń rýy Álimniń ishindegi - Jaqaiym, onyń ishinde - Bylamyq. Ol kisi boijetip, Jaqaiym rýynyń ishindegi Talpaq, Qyrǵyz rýynyń jieni Tóleýbai degen kisige turmysqa shyǵady. Ekeýi birneshe bala súiedi. Sóitip júrgende otyzynshy jyldardyń alasapyrany bastalady. Ashtyqtyń kezinde Tóleýbai atamyz ólip, ájemiz bala-shaǵasyn ashtan ólip qalmasy úshin ýaqytsha balalar úiine ótkizip, alasapyran zamanda olardan kóz jazyp qalady.

Aýylda aman qalǵan úlkender aqyldasa otyryp, súiener tireginen, bala-shaǵasynan tiridei aiyrylǵan qam kóńil Rahima ájemdi Álimge sińgen Qyrǵyz rýynyń ishindegi Baraq, onyń ishindegi Tileýbaidan taraityn, jubaiy qaitys bolǵan meniń atam Aitbaiǵa qosady. Jan-jaqtaǵy aǵaiyn-týystyń súiemeldeýimen eki jarty bir bútin bolyp, tútin tútetedi. Kóp uzamai ómirge meniń ákem keledi. Anadai jaǵdailardan keiin dúniege kelgen bala, tipti, tátti kórinedi ǵoi, ekeýi de: «Bizge bul balany Qudai berdi...», dese kerek. Sóitip, eki shańyraqtyń óshken otyn tutatqan sábige Qudaibergen degen esim beriledi.

Ákemiz 7-8 jasqa kelgende, taǵy bir qýanyshty jaǵdai bolypty. Ájemniń Tóleýbaidan týǵan Aiazbai degen uly aman tabylady. Aitbai atam toi jasap, baýyryna basqan. Aiazbai da meiirimdi, elgezek bozbala eken, lezde atama baýyr basady. Meniń ákem Qudaibergendi erkeletip, ertip júredi eken.

Bir kúni Aitbai atam attan qulap, mertigedi. Derti ábden meńdep, ómirden ozar aldynda uly Aiazbaidy shaqyryp alyp: «Balam, estiiar jigit bolyp qaldyń, meniń ýaqytym taiaǵan siiaqty, iniń Qudaibergen ózińe amanat, eshqashan bólinbeńder, saǵan sendim...», dep úzilip júre beripti. Keiinirek anasy da ómirden ozypty. Atamyz qaitqan kezde meniń ákem Qudaibergen bar bolǵany toǵyz jasta eken.

Áke amanatyna berik Aiazbai atamyz inisi Qudaibergendi jetelep júrip ósirip, Baraqtyń Tileýbaiynan, Jaqaiymnyń Talpaǵynan taraityn barlyq týys-týǵannyń meiirimin boiyna teń sińiredi. Ákem Jaqaiym men Baraqtyń ortaq balasy bolyp er jetedi.

Áskerden kelgen soń, aǵasynyń aq batasyn alyp, ákem Almaty aýylsharýashylyq institýtyna oqýǵa túsedi. Oqyp júrip, Aqtóbeniń Shalqar óńirinen kelgen, Álimniń Shektisinen taraityn Qabaqtyń qyzy, meniń anam Miýamen tanysyp, shańyraq kóteredi.

Ekeýinen úsh bala órbidik - men, ápkem Gúlzira, qaryndasym Nurgúl.

Men 1993 jyly institýt bitirip, Álimniń Shektisinen, onyń ishinde Nazar rýynyń Básheninen taraityn Ermekqyzy Svetamen shańyraq kóterdim. Allaǵa shúkir, qazir eki ulymyz, bir qyzymyz bar. Ata-anamyzben birge bir shańyraq astynda tatý-tátti ómir súrip jatyrmyz.

Alataýdyń baýyryn mekendegen qyrǵyz ultyna qatysymyz joq.

Qudandaly, jekjatty bolar kezde ǵana aitylatyn rý tarmaqtaryn, ómir tarihyn jariialy túrde baiandaýǵa májbúr etken «jýrnalisterge» ne deiin?..