Semei qalasynda Kemel Toqaev atyndaǵy respýblikalyq detektiv shyǵarmalar baiqaýynyń qorytyndysy ótip, úzdik avtorlar marapattaldy. Biyl toǵyzynshy márte uiymdastyrylǵan ádebi dodanyń qorytyndy sharasyna oblys ákimi Berik Ýáli, «Zań» Media-korporatsiiasynyń direktory Dosymbek Óteǵaliev, belgili jýrnalist Dáýlethan Jienqul, Qyzylorda oblysy máslihatynyń depýtaty Ámirbek Shaimaǵambetov, Abai oblystyq sotynyń tóraǵasy Qairat Shaqpantaev, ziialy qaýym ókilderi qatysty, dep habarlaidy ult.kz.
«Zań» Media-korporatsiiasynyń bastamasymen qolǵa alynǵan baiqaýdyń tarihy 2017 jyldan bastalady. Osy jyldar ishinde ádebi doda elimizdiń birqatar óńirinde uiymdastyrylyp, detektiv janrynda qalam terbep júrgen avtorlardy qoldaýǵa múmkindik berdi. Baiqaý Almaty, Túrkistan, Qyzylorda, Jetisý oblystarynda, Almaty, Shymkent qalalarynda ótkizilip, biyl alǵash ret Abai oblysynda uiymdastyryldy.
Aimaq basshysy ádebietimizde kenjelep qalǵan detektiv janryn damytýda baiqaýdyń ózindik orny qalyptasqanyn atap ótti.
«Qazaq detektiviniń atasy» atanǵan Kemel Toqaevtai jazýshynyń murasyn jańǵyrtyp, kenjelep qalǵan janrdyń damýyna qozǵaý salǵan bul baiqaýdyń ómirsheń, el igiligine qyzmet etetini alǵashqy qadamynan-aq baiqalǵan bolatyn. Ony shytyrman shyǵarma jazýǵa degen qyzyǵýshylar sanynyń jyl ótken saiyn artyp kele jatqanyna qarap baǵamdaý qiyn emes. Sonyń arqasynda qazaq detektiviniń qory da kórkem, syndarly, sony shyǵarmalarmen tolyǵa tústi. Buǵan deiin elimizdiń ár túkpirinde jelkenin jaiyp, detektiv jazýǵa qabyleti bar jandardy yntalandyryp kelgen baiqaýdyń jalaýy biyl kieli Abai elinde jelbirep otyr», – dedi Berik Ýáli.
Biylǵy baiqaýdyń taǵy bir ereksheligi – júldege ilikken 15 úzdik shyǵarmanyń «Sony soqpaq» degen atpen baiqaýdyń qorytyndysy shyqqanǵa deiin tuńǵysh ret jeke jinaq bolyp jaryq kórýi. Abai elinen estelik retinde ázirlengen jinaq baiqaýdyń qorytyndy sharasynda oqyrmanǵa tanystyrylyp, tusaýy kesildi. Kitapqa Halyq qaharmany, jazýshy Qasym Qaisenovtiń zamandasy Kemel Toqaev týraly esteligi de engizilgen.
Baiqaýǵa usynylǵan shyǵarmalardy qazylar alqasy saralady. Qazylar alqasyna jýrnalist, Qazaqstan Respýblikasy Quryltaiynyń depýtaty Janarbek Áshimjan tóraǵalyq etti. Quramynda jazýshy, jýrnalist Serik Ábikenuly, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy Abai oblystyq filialynyń tóraǵasy Merei Qart jáne quqyq salasynyń ardageri, advokat Baýyrjan Ahmetov boldy.
Baiqaý qorytyndysy boiynsha bas júldeni «Aq kóilek» shyǵarmasymen aqyn, jazýshy Ádilbek Ybraiymuly ielendi. Birinshi oryndy «Medbikeniń minájaty» shyǵarmasynyń avtory Aldajar Ábilov aldy. Ekinshi oryn «Qońyr qaiysqa túsken tańba» shyǵarmasymen Zakira Nurlanqyzy jáne «Ala jip» shyǵarmasymen Bolai Berdievaǵa buiyrdy. Úshinshi oryn «Batpyraýyq» shyǵarmasynyń avtory Sabyrbek Oljabaiǵa, «Qarmaq» shyǵarmasynyń avtory Miras Muqashqa jáne «Oianbaǵan áke» shyǵarmasynyń avtory Ashat Ómirbaevqa berildi. Baiqaý aiasynda yntalandyrý syilyǵy men arnaiy júlde Abai oblysynyń týmalary Arýjan Musataeva («Aldanǵan arman» shyǵarmasy úshin) men Saia Isaǵa («Pianistiń ajaly» shyǵarmasy úshin) tabystaldy.
Baiqaýǵa jergilikti ziialy qaýym ókilderi, aqsaqaldar, jazýshylar men aqyndar, mádeniet qairatkerleri qatysty. Kemel Toqaev atyndaǵy respýblikalyq detektiv shyǵarmalar baiqaýy kelesi jyly on jyldyǵyn atap ótedi. Uiymdastyrýshylar mereitoilyq baiqaýdy jańa formatta ótkizip, buǵan deiin bas júlde men birinshi oryn alǵan avtorlar arasynda detektiv povest janry boiynsha shyǵarmashylyq doda uiymdastyrýdy josparlap otyr.
