Jaqynda Jetisai aýdanyna kelgen almatylyq «Prometei» jáne ispaniialyq «Korbell» kompaniiasynyń ókilderi 25 gektar jerge tájiribe retinde záitún aǵashyn egý máselesin talqylady. Qos kompaniia aldaǵy ýaqytta Jetisai aýdanynan záitún jáne badam baǵyn ósirýdi josparlap otyrǵanyn, ol úshin osyndaǵy egistik jerlerdiń topyraǵyn zerttep kórýge nietti ekendikterin jetkizdi.
Ispaniialyq agrokompaniianyń ókili Faýistino Korralbelbeldiń aitýynsha, záitún egýge Jetisaidyń topyraǵy men klimaty óte qolaily kórinedi. Sheteldik kompaniia bul qorytyndyǵa zertteý jumystarynyń nátijesinde kelgenin aitty.
– Biz osydan birneshe ai buryn Jetisai aýdanynyń topyraǵyn saraptamadan ótkizý úshin Ispaniiaǵa joldaǵan bolatynbyz. Nátijesinde záitún egýge yńǵaily degen qorytyndyǵa qol jetkizip otyrmyz. Endigi maqsatymyz – osy aýdannan záitún aǵashyn egýge qolaily jer taýyp, qosymsha saraptama jumystaryn ótkizý. Bizge jergilikti basshylar egin egetin jer telimin taýyp berýge kómek qolyn sozsa, josparymyzdy iske asyrýǵa niettimiz. Alǵashqyda biz 25 gektar jerge eksperiment retinde egip, eger tabysty bolyp jatsa, onyń kólemin jyl sanap ulǵaitý josparymyzda bar, – deidi «Prometei» kompaniiasynyń ókili Qanat Qudaibergen.
Aimaq basshysy qonaqtarǵa birneshe jer teliminiń topyraǵyn saraptamadan ótkizip kórýge keńes berdi. Sondai-aq, eger joba iske asyp jatsa, aýdanymyzdan záitúndi qaita óńdeitin kásiporyn ashýǵa bolatynyn da atap ótti.
– Biz sizderdiń bul usynystaryńyzdy qýana qoldaimyz. Aýdanymyzdaǵy egistik jerlerdiń bári derlik sýarmaly. Onyń ústine jeke sharýa qojalyqtarynyń ieliginde. Biz sizderge buǵan deiin igerilmei jatqan jerlerdi de usynyp otyrmyz, – dedi Jamantai Qanaiuly.
Aita keteiik, záitún aǵashy egilgennen keiin úsh jyldan soń ónim bere bastaidy. Eger kútip-baptaýy durys bolsa, 150 jylǵa deiin ónim beredi. Shamamen 1 gektarynan 10 tonnaǵa jýyq ónim alýǵa bolady. Al, záitúnniń bir kelisi elimizde 35 dollardyń shamasynda bolsa, odan alynatyn maidyń bir litri 450 teńgege baǵalanýda.
Kásipkerler eger topyraqty zertteý nátijeleri oń qorytyndy berse, aldaǵy aqpan aiynda Ispaniiadan kóshetterdi ákelip otyrǵyzýǵa ázir ekendikterin jetkizdi. Olar tamshylatyp sýarý ádisin qoldanbaq.
Aita keterlik bir jait, záitún aǵashy sýbtropikalyq beldeýde ósedi. Negizinen Ispaniia, Portýgaliia, Grekiia, Túrkiia, Siriia, Marokko, Týnis, Mysyr, Livan elderinde ósiriledi. Únemi jasyl túsin saqtaityn kópjyldyq ósimdik jylyna 30-35 keli ónim beredi eken. Bul aǵashtyń jemisinen daiyndalatyn mai halyq meditsinasynda kóptep qoldanylady. Tis, teri, asqazan aýrýlaryna paidasy óte mol ósimdik. Onyń jemisi dári retinde qoldanylsa, syǵyndysy mal azyǵyna jaraidy.
Jetisai aýdany ákiminiń baspasóz qyzmeti
