جاقىندا جەتٸساي اۋدانىنا كەلگەن الماتىلىق «پرومەتەي» جەنە يسپانييالىق «كوربەلل» كومپانيياسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ 25 گەكتار جەرگە تەجٸريبە رەتٸندە زەيتٷن اعاشىن ەگۋ مەسەلەسٸن تالقىلادى. قوس كومپانييا الداعى ۋاقىتتا جەتٸساي اۋدانىنان زەيتٷن جەنە بادام باعىن ٶسٸرۋدٸ جوسپارلاپ وتىرعانىن, ول ٷشٸن وسىنداعى ەگٸستٸك جەرلەردٸڭ توپىراعىن زەرتتەپ كٶرۋگە نيەتتٸ ەكەندٸكتەرٸن جەتكٸزدٸ.
يسپانييالىق اگروكومپانييانىڭ ٶكٸلٸ فاۋيستينو كوررالبەلبەلدٸڭ ايتۋىنشا, زەيتٷن ەگۋگە جەتٸسايدىڭ توپىراعى مەن كليماتى ٶتە قولايلى كٶرٸنەدٸ. شەتەلدٸك كومپانييا بۇل قورىتىندىعا زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸندە كەلگەنٸن ايتتى.
– بٸز وسىدان بٸرنەشە اي بۇرىن جەتٸساي اۋدانىنىڭ توپىراعىن ساراپتامادان ٶتكٸزۋ ٷشٸن يسپانيياعا جولداعان بولاتىنبىز. نەتيجەسٸندە زەيتٷن ەگۋگە ىڭعايلى دەگەن قورىتىندىعا قول جەتكٸزٸپ وتىرمىز. ەندٸگٸ ماقساتىمىز – وسى اۋداننان زەيتٷن اعاشىن ەگۋگە قولايلى جەر تاۋىپ, قوسىمشا ساراپتاما جۇمىستارىن ٶتكٸزۋ. بٸزگە جەرگٸلٸكتٸ باسشىلار ەگٸن ەگەتٸن جەر تەلٸمٸن تاۋىپ بەرۋگە كٶمەك قولىن سوزسا, جوسپارىمىزدى ٸسكە اسىرۋعا نيەتتٸمٸز. العاشقىدا بٸز 25 گەكتار جەرگە ەكسپەريمەنت رەتٸندە ەگٸپ, ەگەر تابىستى بولىپ جاتسا, ونىڭ كٶلەمٸن جىل ساناپ ۇلعايتۋ جوسپارىمىزدا بار, – دەيدٸ «پرومەتەي» كومپانيياسىنىڭ ٶكٸلٸ قانات قۇدايبەرگەن.
ايماق باسشىسى قوناقتارعا بٸرنەشە جەر تەلٸمٸنٸڭ توپىراعىن ساراپتامادان ٶتكٸزٸپ كٶرۋگە كەڭەس بەردٸ. سونداي-اق, ەگەر جوبا ٸسكە اسىپ جاتسا, اۋدانىمىزدان زەيتٷندٸ قايتا ٶڭدەيتٸن كەسٸپورىن اشۋعا بولاتىنىن دا اتاپ ٶتتٸ.
– بٸز سٸزدەردٸڭ بۇل ۇسىنىستارىڭىزدى قۋانا قولدايمىز. اۋدانىمىزداعى ەگٸستٸك جەرلەردٸڭ بەرٸ دەرلٸك سۋارمالى. ونىڭ ٷستٸنە جەكە شارۋا قوجالىقتارىنىڭ يەلٸگٸندە. بٸز سٸزدەرگە بۇعان دەيٸن يگەرٸلمەي جاتقان جەرلەردٸ دە ۇسىنىپ وتىرمىز, – دەدٸ جامانتاي قانايۇلى.
ايتا كەتەيٸك, زەيتٷن اعاشى ەگٸلگەننەن كەيٸن ٷش جىلدان سوڭ ٶنٸم بەرە باستايدى. ەگەر كٷتٸپ-باپتاۋى دۇرىس بولسا, 150 جىلعا دەيٸن ٶنٸم بەرەدٸ. شامامەن 1 گەكتارىنان 10 تونناعا جۋىق ٶنٸم الۋعا بولادى. ال, زەيتٷننٸڭ بٸر كەلٸسٸ ەلٸمٸزدە 35 دوللاردىڭ شاماسىندا بولسا, ودان الىناتىن مايدىڭ بٸر ليترٸ 450 تەڭگەگە باعالانۋدا.
كەسٸپكەرلەر ەگەر توپىراقتى زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ وڭ قورىتىندى بەرسە, الداعى اقپان ايىندا يسپانييادان كٶشەتتەردٸ ەكەلٸپ وتىرعىزۋعا ەزٸر ەكەندٸكتەرٸن جەتكٸزدٸ. ولار تامشىلاتىپ سۋارۋ ەدٸسٸن قولدانباق.
ايتا كەتەرلٸك بٸر جايت, زەيتٷن اعاشى سۋبتروپيكالىق بەلدەۋدە ٶسەدٸ. نەگٸزٸنەن يسپانييا, پورتۋگالييا, گرەكييا, تٷركييا, سيرييا, ماروككو, تۋنيس, مىسىر, ليۆان ەلدەرٸندە ٶسٸرٸلەدٸ. ٷنەمٸ جاسىل تٷسٸن ساقتايتىن كٶپجىلدىق ٶسٸمدٸك جىلىنا 30-35 كەلٸ ٶنٸم بەرەدٸ ەكەن. بۇل اعاشتىڭ جەمٸسٸنەن دايىندالاتىن ماي حالىق مەديتسيناسىندا كٶپتەپ قولدانىلادى. تٸس, تەرٸ, اسقازان اۋرۋلارىنا پايداسى ٶتە مول ٶسٸمدٸك. ونىڭ جەمٸسٸ دەرٸ رەتٸندە قولدانىلسا, سىعىندىسى مال ازىعىنا جارايدى.
جەتٸساي اۋدانى ەكٸمٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
