Islam Karimovtiń burynǵy baspasóz hatshysy prezidentpen kóńil jarastyrǵany ras pa?

Islam Karimovtiń burynǵy baspasóz hatshysy prezidentpen kóńil jarastyrǵany ras pa?

Lola Hatamova – Ózbekstanda 1980-90 jyldary asa tanymal bolǵan telejýrnalist. Saiasi sholýshy, Úndistan tarihyn tereń biletin maman. 1990-jyldary prezident «Islam Karimovtiń kóńildesi» degen ósek eldiń túkpir-túkpirinde jeldei esip, jurt kózinen ketýge májbúr bolǵan. Qazir Amerikada turatyn jýrnalist sol oqiǵadan 25 jyl ótkennen keiin bar shyndyqty aityp, suhbat beripti. Bul týraly QazAqparat ca-news.org saityna silteme jasap jazdy. 

Jýrnalist: Sizdei bilikti mamannyń 90-jyldary jumyssyz qalýy, telearna men memlekettik qyzmetten sebepsiz shettetilýi aqylǵa qonbaidy. Bul qalai boldy?
 
25 jyl boiy ózim de osy suraqtyń jaýabyn izdedim. Tanymal teleradiojýrnalist boldym. Hindi tilin 8 jasymnan meńgerip, Úndistanda bilim aldym. 1990 jyldyń jazynda Úndistannyń sol kezdegi premer-ministri Narasimha Rao Tashkentke keldi. Islam Karimov pen Ózbekstannyń burynǵy vitse-prezidenti Shúkirolla Mirsaidovtyń kózinshe hindi tilinde 15 minýttyq suhbat aldym. Osy oqiǵadan keiin Islam Karimov meni ózine shaqyryp alyp, tildi meńgergenime tańqalǵanyn aitty. Úsh aidan keiin «mendei bilimdi adam memlekettik qyzmetke kerek» ekenin aityp, meni Ministrler keńesiniń baspasóz qyzmetine shaqyrdy. Telarnadaǵy jumysymdy qatar jalǵastyrýǵa múmkindik berdi. Birer aidan keiin Úkimette ózgerister bolyp, Prezidenttiń baspasóz qyzmetine keldim. 1991 jyldyń sáýirine deiin barlyǵy jaqsy kele jatty. Telearnadaǵy jumysym da, Prezident apparatyndaǵy qyzmetim de kóńil tolarlyq edi. 91-jyldyń kókteminde meniń Islam Karimovke turmysqa shyǵatynyp týraly ósek jeldei esip ketti. Qaidan, qalai shyqqanyn ózim de bilmeimin. Men eshqashan prezidentke unaýǵa tyryspadym. Ol otbasyly, el prezidenti. Biraq maǵan únemi erekshe nazar aýdaratyn. Barlyq jinalystarda maǵan qarata sóilep, pikirimdi suraityn. Men qatty yńǵaisyzdanatynmyn. Ol kezde qoǵamda ultshyldyq jik salynǵan edi. Jurt prezidenttiń orys áielin tastap, maǵan úilenetinin aityp júrdi. Biraq meniń qorqatyn eshteńem joq. Meniń kinám de, kúnám de joq. Kúnási barlar qoryqsyn. Sol kezde saiasatta júrgen er azamattar saiasatta áielge oryn joq ekenin, telearnaǵa qaitqanym durys ekenin meńzedi.

Ислам Каримовтің бұрынғы баспасөз хатшысы «Президенттің көңілдесі» деген қауесеттің шындығын айтты - Фото
Ислам Каримовтің бұрынғы баспасөз хатшысы «Президенттің көңілдесі» деген қауесеттің шындығын айтты - Фото


Jýrnalist: Islam Karimovtiń qazasy týraly aqparatty qalai qabyldadyńyz?
 
Qaitys bolǵandar týraly jaman aitýǵa bolmaidy. Biraq bul adam maǵan shynymen de kóp jamandyq jasady. Kinásiz kúiip kettim. Jas balasy bar jalǵyzbasty áielge qoqan-loqqy kórsetti. Biraq qazasyn estigende aiadym. 

Jýrnalist: Islam Karimov qandai adam edi?
 
Shynymdy aitsam, jiyndarda ony tyńdaý qiyn bolatyn. Ózbek tilin bilmeitin. Orys tilinde sóilegende de negizgi taqyryptan aýytqyp, jinalys birneshe saǵatqa sozylyp ketetin. Al qatysyp otyrǵandardyń ishi pysatyn. Qýǵynǵa ushyraǵanda qabyldaýyna kirip, jeke sóilespek boldym. Biraq ol meni qabyldamady. Sol kisiniń mańynda júrgen tisqaqqan saiasatkerlerge bizdi urystyryp, meni alańnan alyp tastaý qajet bolǵan siiaqty. Sol sebepti ósek taratty dep oilaimyn. Mirsaidov shaqyryp alyp, meniń «óz erkimmen jumystan ketýim kerektigin, sebebi sońymyzdan ergen ósektiń Prezidenttiń abyroiyna nuqsan keltiretinin» aitty. Basqa qyzmet usynbaǵandyqtan, telearnaǵa qaitarýdy suradym. Biraq Mirsaidov «Joq, Siz endi telearnaǵa shyqpaisyz. Muny prezidenttiń ózi talap etti»-dedi. Sodan bastap meniń ómirim qatty ózgerdi. 25 jyl ótti ǵoi shyndyqty aitaiyn, Islam Karimov ekeýmizdiń aramyzda eshqandai bailanys bolǵan joq. Bolýy da múmkin emes edi. Sebebi men ol kisini basshy retinde de, er azamat retinde de biik baǵalai almadym. Aldynda eshqashan jaǵympazdanǵan emespin. 

Ислам Каримовтің бұрынғы баспасөз хатшысы «Президенттің көңілдесі» деген қауесеттің шындығын айтты - Фото
Ислам Каримовтің бұрынғы баспасөз хатшысы «Президенттің көңілдесі» деген қауесеттің шындығын айтты - Фото


Jýrnalist: Saiasi sholýshysyz. 25 jylda Ózbekstanda ne ózgerdi?
 
25 jyldyń basty jetistigi  eldegi beibitshilik pen tynyshtyq shyǵar. Biraq olar bul úshin úlken qurbandyqtar jasady. Ekonomika artta qaldy. Ol úshin Ózbekstandy kórshi Qazaqstanmen salystyrsańyz da bolady. Qazaqstan áldeqaida alǵa ozdy. Damyǵan memleketter qatarynda 48-orynda, al biz 148-oryndamyz. Qandai aiyrmashylyq bar ekenin kórip otyrsyz ǵoi. Karimov ekonomist bolatyn. Biraq myqty ekonomist bolmaǵanyn kórsetedi bul. 

Ислам Каримовтің бұрынғы баспасөз хатшысы «Президенттің көңілдесі» деген қауесеттің шындығын айтты - Фото
Ислам Каримовтің бұрынғы баспасөз хатшысы «Президенттің көңілдесі» деген қауесеттің шындығын айтты - Фото