Densaýlyq saqtaý salasynyń mamandary koronavirýspen syrqattanýdyń aldyn alýǵa qatysty eskertý jasap jatyr. Qazirgi kezde álem elderinde aýrýdyń taralýy jalǵasýda. Bul óz kezeginde indetke shaldyǵý deńgeii artyp kele jatqanyn baiqatyp otyr. Osy oraida Astana meditsina ýniversiteti Balalar juqpaly aýrýlary kafedrasynyń meńgerýshisi Dinagúl Baesheva qazaqstandyqtardy saqtyq sharalaryn oryndaýǵa shaqyrdy, dep habarlaidy QazAqparat.
«Indettiń taralýy máselesinde adamdar bul protsesti ózi basqarady. Koronavirýstyń joq bolýy da, tyń qarqynmen údep ketýi de múmkin. Bir-birimizge virýsty qanshalyqty taratatynymyzǵa bailanysty. Máselen, qatań sharalar qabyldanǵan, úiden shyǵarmaǵan kezeńdi alyp qaraiyq. Sol kezde virýstyń adamnan adamǵa taraityny kóp aityldy.Temperatýra jyly ma, sýyq pa, aiaz ba, aptap ystyq pa – virýsqa báribir. Sebebi indet – adam arqyly taraidy», - dedi Dinagúl Baesheva.
Osy oraida maman mamyr aiynda TJ rejimi alynyp tastalyp, karantin engizilgenin eske saldy. Bul kezeńde adamdar jaǵdaidy áli tolyq túsinbedi. Bálkim, bizdiń elde mundai indettiń buryn bolmaǵany da, mundai sharalardyń eshqashan qabyldanbaǵany da sebep bolǵan shyǵar.
«Birqatar elde dárigerler men epidemiologtardyń keńesin buljytpai orynǵanyn kórdik. Bizde halyqtyń biraz bóligi sol kezde virýstyń joqtyǵyn aitysyp, muny ádeii jasalyp jatqan shekteýler retinde qabyldady. Negizsiz ýáj aityp, sonyń saldarynan kóbisinde kúdik boldy. Maýsymda karantin men TJ rejimi alynyp tastalyp edi, bári kóshege shyǵyp, qoǵamdyq oryndardy aralap ketti», - deidi infektsionist.
Onyń aitýynsha, myńdaǵan adam bazarǵa shyǵyp, qydyryp ketken. Adamdar saqtyq sharalaryna mán bermei, aqparatty qabyldamady. Aqyry bir aptada ǵana naýqastar kúrt kóbeiip, syrqatty aýyr kóteretinder de ósip ketti. Munyń bári – inkýbatsiialyq kezeńniń aiaqtalýynan boldy. Eshteńege senbei, bir-birimen bailanysta, qarym-qatynasta bolǵandar kóbeidi.
Bul turǵyda Dinagúl Baesheva el halqyn osy qatelikterdi qaitalamaýǵa shaqyrdy. Alda qysqy merekelik kúnder kóp bolǵandyqtan, osy demalys kezeńinde árbir qala men eldi meken turǵyndary saqtyq sharalaryna erekshe mán berýi kerek.
«Biyldyń basynan beri adamdar koronavirýsqa qarsy kúresti úirenip alatyndai boldy. Indet qaýpin sezine júrýimiz kerek. Sondyqtan bizdiń mindet – jaǵdaiǵa qarai beiimdelý. Mamandar belgilep bergen sharalardy ustanǵan abzal. Virýs jyl mezgiline qaramai tarap jatyr. Ol eń aldymen óziniń kóbeiý jolyn izdeidi. Mindeti - ókpege jetse boldy. Sol sebepti biz sozylmaly aýrýlary bar adamdarǵa ekpin qoiyp otyrmyz. Koronavirýs juqtyrǵan adamnyń burynnan bergi sozylmaly aýrýy qozyp ketýi yqtimal», - dedi Dinagúl Baesheva.
Sonymen qatar ol koronavirýsty anyqtaý testi oń nátije kórsetken kezde úreige boi aldyrýdyń qajeti joq ekenin atap ótti. Aýrýǵa shaldyqqandardyń basym bóliginde indettiń jeńil ári simptomsyz formasy bolady.
«Adamdardyń kópshiligi PTR-test oń nátije kórsetken jaǵdaida úreige boi aldyryp jatady. Munan qorqýdyń qajeti joq. Sabyrlyq saqtaý kerek. Qazirgi ýaqytta úreige boi aldyryp, dúrbeleń týdyrýǵa bolmaidy», - dedi maman.
