Búgin QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda QR Indýstrialdyq-innovatsiialyq damýynyń 2015–2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynyń iske asyrylý barysy qaraldy.
Indýstriialandyrýdyń ekinshi besjyldyǵyn iske asyrý barysy týraly QR indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri Roman Skliar baiandady. IIDM málimetterinshe, joba iske asyrylǵan 4 jylda (2015 jyldan - 2018 jylǵa deiin) jalpy somasy shamamen 4,9 trln teńge bolatyn 480 joba iske qosylyp, 44 myńnan astam turaqty jumys orny quryldy.
Esepti kezeńde baǵdarlamanyń barlyq maqsatty indikatorlary boiynsha oń nátijege qol jetkizildi.
«Esepti kezeńde jalpy ishki ónimdegi óńdeý ónerkásibiniń úlesi 10,1%-ten 11,6%-ke deiin, saladaǵy jumyspen qamtylǵandar úlesi 6,6%-ten 6,9%-ke deiin ósti. 2018 jylǵy qorytyndy boiynsha ónerkásip 4,1%-ke ósti. Bul óńdeý ónerkásibiniń 4%-ke qarqyndy ósýi esebinen iske asyrylyp otyr», — dedi ministr R. Skliar.
Ósimniń negizgi draiverleri mashina jasaý (+14,1%), himiialyq ónerkásip (+8,1%), munai óńdeý (+8,8%), jeńil ónerkásip (+4,4%) jáne metallýrgiia (+2,2%) salalary boldy.
2018 jyly Indýstriialandyrý kartasynyń aiasynda jalpy somasy 1,3 trln teńgege jýyqtaityn 102 joba iske qosylyp, 13,3 myńǵa jýyq turaqty jumys orny quryldy.
R. Skliar sonymen qatar basshylyq etetin salalardaǵy kásiporyndarda óndiris kólemin ulǵaitý jáne jumys oryndaryn saqtaý boiynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly baiandady.
«Biyl biz óńdeý ónerkásibiniń ósimin 104%-ke jetkizýimiz kerek. Jalpy somasy 1,1 trln. teńge bolatyn 120-ǵa jýyq jobany iske qosý josparlanyp otyr. Onda 20 myń turaqty jumys orny qurylady», — dedi R. Skliar.
Metallýrgiia salasynda jyl sońyna deiin Qaraǵandy oblysynda ferrosilitsiia óndiretin zaýyt, Almaty qalasynda bolat spiraldy qubyr óndiretin zaýyt iske qosylady.
Mashina jasaýda avtokólik quraldary óndirisin 32 myń birlikten 60 myń birlikke deiin arttyrý josparlanǵan.
Ónerkásiptik kooperatsiia aiasynda Hyundai markaly jeńil avtokólik óndiretin zaýyt qurylysy bastalady, «KAMAZ» kópshilik aktsionerlik qoǵamymen birlesken ónerkásip qurylady. Sondai-aq aýyl sharýashylyǵy tehnikasynyń komponentterin óndiretin tehnologiialardy beretin «Kirovets» zaýytymen yntymaqtastyq ornatylǵan.
«Qarapaiym zattar ekonomikasynyń» salasyn jeńildikpen nesieleý baǵdarlamasyna bólingen 600 mlrd. teńge jańa serpin berýi tiis, onyń 400 mlrd teńgesi ónerkásiptik taýarlar óndirisi men jekelegen qyzmet túrlerin damytýǵa baǵyttalady. Bul kúndelikti qoldanylatyn 250-ge jýyq ónerkásiptik taýar óndirisin iske qosýǵa múmkindik beredi. Nátijesinde 2025 jylǵa qarai 16 myńǵa jýyq turaqty jumys ornyn qurý, biýdjetke túsetin salyqty 1,1 trln teńgege deiin ósirý, «qarapaiym zattar ekonomikasy» óniminiń importtyń úlesin 59%-ten 37%-ke deiin tómendetý múmkin bolady.
Biyl jeńil ónerkásiptegi iri jobalar jańǵyrtylady jáne aýqymy keńeitiletin bolady. «Qarapaiym zattar ekonomikasy» baǵdarlamasyn iske asyrý boiynsha «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy bazasynda qurylǵan jobalyq keńse baǵdarlama aiasynda qoldaý bildirý úshin bizneske kómek kórsetýge jáne aqparattandyrýǵa múmkindik beredi.
Biyl eksportty ilgeriletýge bólingen 500 mlrd teńge igerile bastady (2019 jylǵy – 187 mlrd teńge kózdelgen). Qarajat jeńildikpen qarjylandyrýǵa, saqtandyrý kólemin ulǵaitýǵa jáne eksporttaýshylardyń kólik shyǵyndaryn óteýge, kórmeler, marketing, satý naryqtaryna keshendi taldaý jáne sertifikattaý shyǵyndaryn óteý úshin keń qyzmet kórsetýdi qamtamasyz etýge baǵyttalatyn bolady.
Biyl jyl sońyna deiin indýstriialandyrýdyń úshinshi besjyldyǵynyń Tujyrymdamasy negizinde Memlekettik indýstriialandyrý baǵdarlamasy ázirlenedi. Salalyq basmydyqtardan óńdeý ónerkásibiniń barlyq salalarynda tiimdi óndirýshilerdi qoldaýǵa kóshý iske asyrylady. Naqty kórsetkishterge qol jetkizý boiynsha biznes mindettemeleriniń ornyna tikelei qoldaý kórsetiledi (jańǵyrtý, eksport ósimi jáne t.b.). Sonymen qatar, kásiporyndardy jańǵyrtý men tehnologiialyq damytýǵa baǵyttalǵan qoldanystaǵy quraldar jetildiriledi jáne jańa quraldar ázirlenedi. Jalpy, indýstriialyq saiasat sabaqtastyqty saqtaidy, óńdeý ónerkásibiniń ishki jáne syrtqy naryqtaǵy básekege qabilettigin yntalandyrady.
R. Skliar munai-gaz salasy úshin jabdyqtar men tehnika óndirisi mashina jasaý draiverleriniń biri bola alatynyn atap ótti, sebebi, Qarashyǵanaq, Qashaǵan jáne Teńiz siiaqty irijobalardy iske asyrý munai-gaz jabdyqtaryna degen suranysty arttyrady. Búginde mashina jasaý sektorynyń úlesi 5% quraidy.
Energetika ministri Qanat Bozymbaev, óz kezeginde, munai-gaz salasy úshin mashina jasaýdy damytý týraly baiandady. 2018 jyly munai gaz salasynda jergilikti taýarlardy, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdi satyp alý 2,6 trln tg somasynda 43,3% qurady, jalpy kólemi — 6 trln tg. Jergilikti taýarlardy satyp alý úlesi — 27%. Sonymen qatar, otandyq taýarlardy óndirý úlesin ulǵaitý maqsatynda operatorlarmen taýarlardy satyp alýǵa taldaý júrgizý, QR áreket etýshi óndiristerine taldaý jasaý, iri munai-gaz jobalarynda jergilikti qamtýdy damytý boiynsha jumys tobyn qurý, sondai-aq, importty almastyratyn taýarlar tizimin qalyptastyrý usynylady.
Aýyl sharýashylyǵy mashinasyn jasaý salasyn damytý týraly aýyl sharýashylyǵy ministri Saparhan Omarov baiandady. Onyń aitýynsha, otandyq aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn damytýdyń joǵary áleýeti bar. Kólemderi jyldan jylǵa ósýde. Otandyq mashina jasaýshylardy qoldaý maqsatynda búgingi tańda otandyq tehnikany satyp alýshylarǵa taýar somasynyń 25% kóleminde memleketten investitsiialyq sýbsidiialar berilýde. Jergilikti ákimdikterde de jergilikti biýdjetterden 10% investitsiialyq sýbsidiialar berý múmkindigi bar. Bundai jaǵdaida investitsiialyq sýbsidiialar kólemi 35% quraidy. Budan ózge, lizingke alynatyn otandyq tehnikanyń lizingtiń mólsherlemesi sýbsidiialanady.
Óńirderde ónerkásip salasyn damytý boiynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly Qostanai jáne Pavlodar oblystarynyń ákimderi baiandady.
Premer-Ministrdiń orynbasary Jeńis Qasymbek jyl sońyna deiin indýstriialandyrý baǵdarlamasynyń barlyq indikatorlary men kórsetkishterine qol jetkiziletinin atap ótti. Buǵan Elbasynyń «qarapaiym zattar ekonomikasy» jáne eksporttaýshylardy qoldaý baǵdarlamasy sekildi bastamalary yqpal etedi. Jyl qorytyndysy boiynsha, óńdeý ónerkásibi kem degende 4% ósim berýi tiis. Biylǵa basty mindetterdiń biri — indýstriialandyrýdyń úshinshi besjyldyǵyn daiyndaý, onyń basty baǵyty — eńbek ónimdiliginiń ósimi arqylly óńdeý ónerkásibiniń básekege qabilettiligin ulǵaitý, eksporttaýshylardy qoldaý, qazaqstandyq taýarlardy syrtqy naryqtarǵa shyǵarý.
