بٷگٸن قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا قر يندۋستريالدىق-يننوۆاتسييالىق دامۋىنىڭ 2015–2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ ٸسكە اسىرىلۋ بارىسى قارالدى.
يندۋسترييالاندىرۋدىڭ ەكٸنشٸ بەسجىلدىعىن ٸسكە اسىرۋ بارىسى تۋرالى قر يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ رومان سكليار باياندادى. ييدم مەلٸمەتتەرٸنشە, جوبا ٸسكە اسىرىلعان 4 جىلدا (2015 جىلدان - 2018 جىلعا دەيٸن) جالپى سوماسى شامامەن 4,9 ترلن تەڭگە بولاتىن 480 جوبا ٸسكە قوسىلىپ, 44 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
ەسەپتٸ كەزەڭدە باعدارلامانىڭ بارلىق ماقساتتى ينديكاتورلارى بويىنشا وڭ نەتيجەگە قول جەتكٸزٸلدٸ.
«ەسەپتٸ كەزەڭدە جالپى ٸشكٸ ٶنٸمدەگٸ ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ٷلەسٸ 10,1%-تەن 11,6%-كە دەيٸن, سالاداعى جۇمىسپەن قامتىلعاندار ٷلەسٸ 6,6%-تەن 6,9%-كە دەيٸن ٶستٸ. 2018 جىلعى قورىتىندى بويىنشا ٶنەركەسٸپ 4,1%-كە ٶستٸ. بۇل ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ 4%-كە قارقىندى ٶسۋٸ ەسەبٸنەن ٸسكە اسىرىلىپ وتىر», — دەدٸ مينيستر ر. سكليار.
ٶسٸمنٸڭ نەگٸزگٸ درايۆەرلەرٸ ماشينا جاساۋ (+14,1%), حيمييالىق ٶنەركەسٸپ (+8,1%), مۇناي ٶڭدەۋ (+8,8%), جەڭٸل ٶنەركەسٸپ (+4,4%) جەنە مەتاللۋرگييا (+2,2%) سالالارى بولدى.
2018 جىلى يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسىنىڭ اياسىندا جالپى سوماسى 1,3 ترلن تەڭگەگە جۋىقتايتىن 102 جوبا ٸسكە قوسىلىپ, 13,3 مىڭعا جۋىق تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
ر. سكليار سونىمەن قاتار باسشىلىق ەتەتٸن سالالارداعى كەسٸپورىنداردا ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ۇلعايتۋ جەنە جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى باياندادى.
«بيىل بٸز ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ٶسٸمٸن 104%-كە جەتكٸزۋٸمٸز كەرەك. جالپى سوماسى 1,1 ترلن. تەڭگە بولاتىن 120-عا جۋىق جوبانى ٸسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. وندا 20 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلادى», — دەدٸ ر. سكليار.
مەتاللۋرگييا سالاسىندا جىل سوڭىنا دەيٸن قاراعاندى وبلىسىندا فەرروسيليتسييا ٶندٸرەتٸن زاۋىت, الماتى قالاسىندا بولات سپيرالدى قۇبىر ٶندٸرەتٸن زاۋىت ٸسكە قوسىلادى.
ماشينا جاساۋدا اۆتوكٶلٸك قۇرالدارى ٶندٸرٸسٸن 32 مىڭ بٸرلٸكتەن 60 مىڭ بٸرلٸككە دەيٸن ارتتىرۋ جوسپارلانعان.
ٶنەركەسٸپتٸك كووپەراتسييا اياسىندا Hyundai ماركالى جەڭٸل اۆتوكٶلٸك ٶندٸرەتٸن زاۋىت قۇرىلىسى باستالادى, «كاماز» كٶپشٸلٸك اكتسيونەرلٸك قوعامىمەن بٸرلەسكەن ٶنەركەسٸپ قۇرىلادى. سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ كومپونەنتتەرٸن ٶندٸرەتٸن تەحنولوگييالاردى بەرەتٸن «كيروۆەتس» زاۋىتىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتىلعان.
«قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىنىڭ» سالاسىن جەڭٸلدٸكپەن نەسيەلەۋ باعدارلاماسىنا بٶلٸنگەن 600 ملرد. تەڭگە جاڭا سەرپٸن بەرۋٸ تيٸس, ونىڭ 400 ملرد تەڭگەسٸ ٶنەركەسٸپتٸك تاۋارلار ٶندٸرٸسٸ مەن جەكەلەگەن قىزمەت تٷرلەرٸن دامىتۋعا باعىتتالادى. بۇل كٷندەلٸكتٸ قولدانىلاتىن 250-گە جۋىق ٶنەركەسٸپتٸك تاۋار ٶندٸرٸسٸن ٸسكە قوسۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. نەتيجەسٸندە 2025 جىلعا قاراي 16 مىڭعا جۋىق تۇراقتى جۇمىس ورنىن قۇرۋ, بيۋدجەتكە تٷسەتٸن سالىقتى 1,1 ترلن تەڭگەگە دەيٸن ٶسٸرۋ, «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» ٶنٸمٸنٸڭ يمپورتتىڭ ٷلەسٸن 59%-تەن 37%-كە دەيٸن تٶمەندەتۋ مٷمكٸن بولادى.
بيىل جەڭٸل ٶنەركەسٸپتەگٸ ٸرٸ جوبالار جاڭعىرتىلادى جەنە اۋقىمى كەڭەيتٸلەتٸن بولادى. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ بويىنشا «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسى بازاسىندا قۇرىلعان جوبالىق كەڭسە باعدارلاما اياسىندا قولداۋ بٸلدٸرۋ ٷشٸن بيزنەسكە كٶمەك كٶرسەتۋگە جەنە اقپاراتتاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بيىل ەكسپورتتى ٸلگەرٸلەتۋگە بٶلٸنگەن 500 ملرد تەڭگە يگەرٸلە باستادى (2019 جىلعى – 187 ملرد تەڭگە كٶزدەلگەن). قاراجات جەڭٸلدٸكپەن قارجىلاندىرۋعا, ساقتاندىرۋ كٶلەمٸن ۇلعايتۋعا جەنە ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ كٶلٸك شىعىندارىن ٶتەۋگە, كٶرمەلەر, ماركەتينگ, ساتۋ نارىقتارىنا كەشەندٸ تالداۋ جەنە سەرتيفيكاتتاۋ شىعىندارىن ٶتەۋ ٷشٸن كەڭ قىزمەت كٶرسەتۋدٸ قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالاتىن بولادى.
بيىل جىل سوڭىنا دەيٸن يندۋسترييالاندىرۋدىڭ ٷشٸنشٸ بەسجىلدىعىنىڭ تۇجىرىمداماسى نەگٸزٸندە مەملەكەتتٸك يندۋسترييالاندىرۋ باعدارلاماسى ەزٸرلەنەدٸ. سالالىق باسمىدىقتاردان ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ بارلىق سالالارىندا تيٸمدٸ ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋعا كٶشۋ ٸسكە اسىرىلادى. ناقتى كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزۋ بويىنشا بيزنەس مٸندەتتەمەلەرٸنٸڭ ورنىنا تٸكەلەي قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ (جاڭعىرتۋ, ەكسپورت ٶسٸمٸ جەنە ت.ب.). سونىمەن قاتار, كەسٸپورىنداردى جاڭعىرتۋ مەن تەحنولوگييالىق دامىتۋعا باعىتتالعان قولدانىستاعى قۇرالدار جەتٸلدٸرٸلەدٸ جەنە جاڭا قۇرالدار ەزٸرلەنەدٸ. جالپى, يندۋسترييالىق ساياسات ساباقتاستىقتى ساقتايدى, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ٸشكٸ جەنە سىرتقى نارىقتاعى بەسەكەگە قابٸلەتتٸگٸن ىنتالاندىرادى.
ر. سكليار مۇناي-گاز سالاسى ٷشٸن جابدىقتار مەن تەحنيكا ٶندٸرٸسٸ ماشينا جاساۋ درايۆەرلەرٸنٸڭ بٸرٸ بولا الاتىنىن اتاپ ٶتتٸ, سەبەبٸ, قاراشىعاناق, قاشاعان جەنە تەڭٸز سيياقتى ٸرٸجوبالاردى ٸسكە اسىرۋ مۇناي-گاز جابدىقتارىنا دەگەن سۇرانىستى ارتتىرادى. بٷگٸندە ماشينا جاساۋ سەكتورىنىڭ ٷلەسٸ 5% قۇرايدى.
ەنەرگەتيكا مينيسترٸ قانات بوزىمباەۆ, ٶز كەزەگٸندە, مۇناي-گاز سالاسى ٷشٸن ماشينا جاساۋدى دامىتۋ تۋرالى باياندادى. 2018 جىلى مۇناي گاز سالاسىندا جەرگٸلٸكتٸ تاۋارلاردى, جۇمىستار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸ ساتىپ الۋ 2,6 ترلن تگ سوماسىندا 43,3% قۇرادى, جالپى كٶلەمٸ — 6 ترلن تگ. جەرگٸلٸكتٸ تاۋارلاردى ساتىپ الۋ ٷلەسٸ — 27%. سونىمەن قاتار, وتاندىق تاۋارلاردى ٶندٸرۋ ٷلەسٸن ۇلعايتۋ ماقساتىندا وپەراتورلارمەن تاۋارلاردى ساتىپ الۋعا تالداۋ جٷرگٸزۋ, قر ەرەكەت ەتۋشٸ ٶندٸرٸستەرٸنە تالداۋ جاساۋ, ٸرٸ مۇناي-گاز جوبالارىندا جەرگٸلٸكتٸ قامتۋدى دامىتۋ بويىنشا جۇمىس توبىن قۇرۋ, سونداي-اق, يمپورتتى الماستىراتىن تاۋارلار تٸزٸمٸن قالىپتاستىرۋ ۇسىنىلادى.
اۋىل شارۋاشىلىعى ماشيناسىن جاساۋ سالاسىن دامىتۋ تۋرالى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ساپارحان وماروۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن دامىتۋدىڭ جوعارى ەلەۋەتٸ بار. كٶلەمدەرٸ جىلدان جىلعا ٶسۋدە. وتاندىق ماشينا جاساۋشىلاردى قولداۋ ماقساتىندا بٷگٸنگٸ تاڭدا وتاندىق تەحنيكانى ساتىپ الۋشىلارعا تاۋار سوماسىنىڭ 25% كٶلەمٸندە مەملەكەتتەن ينۆەستيتسييالىق سۋبسيدييالار بەرٸلۋدە. جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸكتەردە دە جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردەن 10% ينۆەستيتسييالىق سۋبسيدييالار بەرۋ مٷمكٸندٸگٸ بار. بۇنداي جاعدايدا ينۆەستيتسييالىق سۋبسيدييالار كٶلەمٸ 35% قۇرايدى. بۇدان ٶزگە, ليزينگكە الىناتىن وتاندىق تەحنيكانىڭ ليزينگتٸڭ مٶلشەرلەمەسٸ سۋبسيدييالانادى.
ٶڭٸردەردە ٶنەركەسٸپ سالاسىن دامىتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى قوستاناي جەنە پاۆلودار وبلىستارىنىڭ ەكٸمدەرٸ باياندادى.
پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى جەڭٸس قاسىمبەك جىل سوڭىنا دەيٸن يندۋسترييالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ بارلىق ينديكاتورلارى مەن كٶرسەتكٸشتەرٸنە قول جەتكٸزٸلەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. بۇعان ەلباسىنىڭ «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» جەنە ەكسپورتتاۋشىلاردى قولداۋ باعدارلاماسى سەكٸلدٸ باستامالارى ىقپال ەتەدٸ. جىل قورىتىندىسى بويىنشا, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ كەم دەگەندە 4% ٶسٸم بەرۋٸ تيٸس. بيىلعا باستى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ — يندۋسترييالاندىرۋدىڭ ٷشٸنشٸ بەسجىلدىعىن دايىنداۋ, ونىڭ باستى باعىتى — ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸنٸڭ ٶسٸمٸ ارقىللى ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ۇلعايتۋ, ەكسپورتتاۋشىلاردى قولداۋ, قازاقستاندىق تاۋارلاردى سىرتقى نارىقتارعا شىعارۋ.
