قوعام قايراتكەرٸ ەرٸ ساياساتكەر ۋەليحان قايساروۆ كەنەسارى حاننىڭ باس سٷيەگٸن قازاقستانعا قايتارۋعا قاتىستى تىڭ مەلٸمەتتەرمەن بٶلٸستٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, تاريحي جەدٸگەردٸ ٸزدەۋگە كٶمەكتەسەتٸن دەلدال تابىلعانىمەن, قاجەتتٸ قارجى مەسەلەسٸ ەلٸ شەشٸلمەگەن, دەپ حابارلايدى ult.kz.
ۋەليحان قايساروۆ “قاسقا جول” باعدارلاماسىنا بەرگەن سۇحباتىندا ەلدەگٸ ەسكەري جٷيەنٸ جاڭعىرتۋ, شەتەلدەگٸ قارۋلى قاقتىعىستارعا قاتىسىپ جٷرگەن قازاقستاندىقتار جەنە تاريحي مۇرانى قايتارۋ مەسەلەلەرٸن قوزعادى.
ساياساتكەر الدىمەن كەنەسارى حاننىڭ باس سٷيەگٸن ەلگە جەتكٸزۋگە قاتىستى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالدى. ونىڭ سٶزٸنشە, ەڭ الدىمەن تاريحي تۇلعانىڭ باس سٷيەگٸ ناقتى قايدا ساقتالعانىن انىقتاۋ قاجەت.
“قازٸر ەڭ باستى ماقساتىمىز – كەنەسارى حاننىڭ باس سٷيەگٸن الىپ كەلۋ. بٸراق الىپ كەلۋدٸڭ الدىندا ونى تابۋ كەرەك. دەلدالدى تاپتىق, بٸراق جەتكٸلٸكتٸ قاراجات تابا المادىق. بۇعان قاراجات بٶلەتٸن ەشكٸم تابىلعان جوق. الىپ كەلۋدە مەسەلە جوق. باستى مەسەلە بٸزدە”, – دەدٸ ول.
قايساروۆ بۇل تاقىرىپتى قىرعىزستان ٶكٸلدەرٸمەن دە تالقىلاعانىن جەتكٸزدٸ. ەڭگٸمە بارىسىندا ول كەنەسارى حاننىڭ باس سٷيەگٸنٸڭ رەسەيگە بەرٸلۋٸنە قاتىستى نارازىلىعىن بٸلدٸرگەن.
“بٸز سٸزدەرگە رەنجٸگەن جوقپىز. سول باسىن رەسەيگە ساتىپ جٸبەرگەندەرٸڭٸزگە نارازى بولدىق. ول بٸزگە كٶرسەتٸلٸپ وتىرعان قورلىق”, – دەگەن سٶزٸمدٸ جەتكٸزدٸم, – دەدٸ ساياساتكەر.
ايتا كەتەيٸك, كەنەسارى حاننىڭ باس سٷيەگٸنٸڭ ناقتى قايدا ەكەنٸ جٶنٸندە رەسمي تٷردە راستالعان مەلٸمەت جوق. سوندىقتان قايساروۆتىڭ دەلدالعا قاتىستى ايتقاندارى ەزٸرگە ونىڭ جەكە مەلٸمدەمەسٸ بولىپ سانالادى.
“18 جاستاعى بالالاردان پايدا جوق”: ساياساتكەر ەسكەر تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸردٸ
سۇحبات بارىسىندا ۋەليحان قايساروۆ قازاقستان ارميياسىنىڭ قازٸرگٸ جاعدايىنا دا توقتالدى. ول زاماناۋي سوعىس تەسٸلدەرٸنٸڭ ٶزگەرگەنٸن ايتىپ, ەسكەردٸ جاڭا تەحنولوگييالارمەن جابدىقتاۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
“بۇرىنعى اۆتومات ۇستايتىن زامان بٸتتٸ. قازٸر دروندار مەن زىمىرانداردى مەڭگەرۋ كەرەك. ەسكەردە كەلٸسٸمشارت نەگٸزٸندە قىزمەت ەتەتٸن, ارنايى دايارلانعان ماماندار بولۋى قاجەت. 18 جاستاعى بالالاردان پايدا جوق”, – دەدٸ ول.
قايساروۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, ەسكەري قىزمەتتە كەسٸبي دايارلىعى جوعارى, زاماناۋي قارۋ-جاراق پەن تەحنولوگييالاردى مەڭگەرگەن ماماندارعا باسىمدىق بەرٸلۋٸ تيٸس.
سونىمەن قاتار قوعام قايراتكەرٸ ۋكرايناداعى سوعىسقا قاتىسىپ جٷرگەن قازاقستان ازاماتتارى تۋرالى دا ويىن ايتتى. ول قارجىلاي پايدا تابۋ ماقساتىندا ٶزگە مەملەكەتتٸڭ مٷددەسٸ ٷشٸن سوعىسقا اتتانعان ادامداردىڭ ەرەكەتٸن قۇپتامايتىنىن جەتكٸزدٸ.
وسىلايشا, ۋەليحان قايساروۆ سۇحباتىندا ەلدٸڭ قورعانىس قابٸلەتٸن كٷشەيتۋ مەسەلەسٸمەن قاتار, كەنەسارى حاننىڭ باس سٷيەگٸن قازاقستانعا قايتارۋ ٸسٸندە قارجىلىق قولداۋدىڭ جەتٸسپەي وتىرعانىن العا تارتتى.
ۋەليحان قايساروۆ كٸم?
ۋەليحان ەبٸشۇلى قايساروۆ – قازاقستاندىق ساياساتكەر, ەكونوميست, قوعام قايراتكەرٸ جەنە پارلامەنت سەناتىنىڭ بۇرىنعى دەپۋتاتى. ول 1965 جىلى 7 قازاندا قاراعاندى وبلىسىنىڭ اباي قالاسىندا دٷنيەگە كەلگەن.
1989 جىلى قاراعاندى پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىن تەمامداعان. كەيٸن كەمبريدجدەگٸ Eurocentre مەكتەبٸندە جەنە قازاقستان مەنەدجمەنت, ەكونوميكا جەنە بولجاۋ ينستيتۋتىندا بٸلٸم العان. سونداي-اق 1998 جىلى ە.ا. بٶكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸن بٸتٸرگەن.
ەڭبەك جولىن “قاراعاندىكٶمٸر” ٶندٸرٸستٸك بٸرلەستٸگٸندە جەراستى جۇمىسشىسى بولىپ باستاعان. 1990–1992 جىلدارى اباي قالاسىندا مەملەكەتتٸك سالىق ينسپەكتورى جەنە سالىق ينسپەكتسيياسى بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى قىزمەتتەرٸن اتقارعان. 1994–1999 جىلدارى “ينتەركورپوراتسييا” كومپانيياسىن باسقارعان. 1999 جىلى قاراعاندى وبلىسىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانعان.
2005 جىلى قازاقستان پرەزيدەنتتٸگٸنە ٷمٸتكەر رەتٸندە ٶزٸن-ٶزٸ ۇسىنعانىمەن, سايلاۋعا كانديدات رەتٸندە تٸركەلمەگەن. كەيٸن “ازات” جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتييالىق پارتيياسى مەن “ەدٸلەت” دەموكراتييالىق پارتيياسىنىڭ قىزمەتٸنە ارالاسقان. 2007 جىلدان باستاپ “اۋىل بالالارى” قايىرىمدىلىق قورىنا جەتەكشٸلٸك ەتكەن.
قايساروۆ كەنەسارى حاننىڭ تاريحي مۇراسىن زەرتتەۋ جەنە ونىڭ باس سٷيەگٸن قازاقستانعا قايتارۋ مەسەلەسٸن كٶتەرٸپ جٷرگەن قوعام قايراتكەرلەرٸنٸڭ بٸرٸ رەتٸندە دە بەلگٸلٸ. 2023 جىلعى رەسمي سايلاۋ قۇجاتتارىندا ول “كەنەسارى حان” قورىنىڭ پرەزيدەنتٸ رەتٸندە كٶرسەتٸلگەن. سول جىلى مەجٸلٸس دەپۋتاتتىعىنا كانديدات رەتٸندە تٸركەلٸپ, ساياسي قىزمەتٸن جالعاستىرعان.
