Qoǵam qairatkeri ári saiasatker Ýálihan Qaisarov Kenesary hannyń bas súiegin Qazaqstanǵa qaitarýǵa qatysty tyń málimettermen bólisti. Onyń aitýynsha, tarihi jádigerdi izdeýge kómektesetin deldal tabylǵanymen, qajetti qarjy máselesi áli sheshilmegen, dep habarlaidy ult.kz.
Ýálihan Qaisarov “Qasqa jol” baǵdarlamasyna bergen suhbatynda eldegi áskeri júieni jańǵyrtý, sheteldegi qarýly qaqtyǵystarǵa qatysyp júrgen qazaqstandyqtar jáne tarihi murany qaitarý máselelerin qozǵady.
Saiasatker aldymen Kenesary hannyń bas súiegin elge jetkizýge qatysty atqarylyp jatqan jumystarǵa toqtaldy. Onyń sózinshe, eń aldymen tarihi tulǵanyń bas súiegi naqty qaida saqtalǵanyn anyqtaý qajet.
“Qazir eń basty maqsatymyz – Kenesary hannyń bas súiegin alyp kelý. Biraq alyp kelýdiń aldynda ony tabý kerek. Deldaldy taptyq, biraq jetkilikti qarajat taba almadyq. Buǵan qarajat bóletin eshkim tabylǵan joq. Alyp kelýde másele joq. Basty másele bizde”, – dedi ol.
Qaisarov bul taqyrypty Qyrǵyzstan ókilderimen de talqylaǵanyn jetkizdi. Áńgime barysynda ol Kenesary hannyń bas súieginiń Reseige berilýine qatysty narazylyǵyn bildirgen.
“Biz sizderge renjigen joqpyz. Sol basyn Reseige satyp jibergenderińizge narazy boldyq. Ol bizge kórsetilip otyrǵan qorlyq”, – degen sózimdi jetkizdim, – dedi saiasatker.
Aita keteiik, Kenesary hannyń bas súieginiń naqty qaida ekeni jóninde resmi túrde rastalǵan málimet joq. Sondyqtan Qaisarovtyń deldalǵa qatysty aitqandary ázirge onyń jeke málimdemesi bolyp sanalady.
“18 jastaǵy balalardan paida joq”: saiasatker ásker týraly pikir bildirdi
Suhbat barysynda Ýálihan Qaisarov Qazaqstan armiiasynyń qazirgi jaǵdaiyna da toqtaldy. Ol zamanaýi soǵys tásilderiniń ózgergenin aityp, áskerdi jańa tehnologiialarmen jabdyqtaý qajettigin atap ótti.
“Burynǵy avtomat ustaityn zaman bitti. Qazir drondar men zymyrandardy meńgerý kerek. Áskerde kelisimshart negizinde qyzmet etetin, arnaiy daiarlanǵan mamandar bolýy qajet. 18 jastaǵy balalardan paida joq”, – dedi ol.
Qaisarovtyń pikirinshe, áskeri qyzmette kásibi daiarlyǵy joǵary, zamanaýi qarý-jaraq pen tehnologiialardy meńgergen mamandarǵa basymdyq berilýi tiis.
Sonymen qatar qoǵam qairatkeri Ýkrainadaǵy soǵysqa qatysyp júrgen Qazaqstan azamattary týraly da oiyn aitty. Ol qarjylai paida tabý maqsatynda ózge memlekettiń múddesi úshin soǵysqa attanǵan adamdardyń áreketin quptamaitynyn jetkizdi.
Osylaisha, Ýálihan Qaisarov suhbatynda eldiń qorǵanys qabiletin kúsheitý máselesimen qatar, Kenesary hannyń bas súiegin Qazaqstanǵa qaitarý isinde qarjylyq qoldaýdyń jetispei otyrǵanyn alǵa tartty.
Ýálihan Qaisarov kim?
Ýálihan Ábishuly Qaisarov – qazaqstandyq saiasatker, ekonomist, qoǵam qairatkeri jáne Parlament Senatynyń burynǵy depýtaty. Ol 1965 jyly 7 qazanda Qaraǵandy oblysynyń Abai qalasynda dúniege kelgen.
1989 jyly Qaraǵandy politehnikalyq institýtyn támamdaǵan. Keiin Kembridjdegi Eurocentre mektebinde jáne Qazaqstan menedjment, ekonomika jáne boljaý institýtynda bilim alǵan. Sondai-aq 1998 jyly E.A. Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýniversitetin bitirgen.
Eńbek jolyn “Qaraǵandykómir” óndiristik birlestiginde jerasty jumysshysy bolyp bastaǵan. 1990–1992 jyldary Abai qalasynda memlekettik salyq inspektory jáne salyq inspektsiiasy bóliminiń basshysy qyzmetterin atqarǵan. 1994–1999 jyldary “Interkorporatsiia” kompaniiasyn basqarǵan. 1999 jyly Qaraǵandy oblysynan Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Senatynyń depýtaty bolyp sailanǵan.
2005 jyly Qazaqstan prezidenttigine úmitker retinde ózin-ózi usynǵanymen, sailaýǵa kandidat retinde tirkelmegen. Keiin “Azat” jalpyulttyq sotsial-demokratiialyq partiiasy men “Ádilet” demokratiialyq partiiasynyń qyzmetine aralasqan. 2007 jyldan bastap “Aýyl balalary” qaiyrymdylyq qoryna jetekshilik etken.
Qaisarov Kenesary hannyń tarihi murasyn zertteý jáne onyń bas súiegin Qazaqstanǵa qaitarý máselesin kóterip júrgen qoǵam qairatkerleriniń biri retinde de belgili. 2023 jylǵy resmi sailaý qujattarynda ol “Kenesary han” qorynyń prezidenti retinde kórsetilgen. Sol jyly Májilis depýtattyǵyna kandidat retinde tirkelip, saiasi qyzmetin jalǵastyrǵan.
