Kesheden beri elordada ótip jatqan «ASTANA FINANCE DAYS 2022» konferentsiiasynyń ekinshi kúnindegi paneldik sessiiada Huawei kompaniiasynyń Eýraziiadaǵy prezidenti Deniel Chjoý men «Huawei Technologies Kazakhstan» kompaniiasynyń bas direktory Chjao Siýi ekonomikany tsifrlandyrý jáne 5G tehnologiiasyn Qazaqstanǵa ákelý múmkindikteri týraly paiymyn ortaǵa saldy, dep habarlaidy QazAqparat.
Konferentsiianyń ekinshi kúnindegi plenarlyq májilisi Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń beinebailanys arqyly joldaǵan lebizimen bastaldy.
Memleket basshysy óz sózinde eldegi saiasi reformalarǵa toqtalyp, Jańa Qazaqstannyń kún tártibinde ekonomikany tsifrlandyrý mańyzdy másele retinde qoiylyp otyrǵanyn atap ótti.
Al Huawei atynan sóz alǵan Deniel Chjoý byltyr qyrkúiek aiynda QR Prezidentine Qazaqstan aýmaǵynda «tsifrlyq hab» salý usynylǵanyn eske saldy.
«Bir jyl zerttegennen keiin men «tsifrlyq hab» degen tek ataýy ǵana bolmaýy kerek degen oi túidim. Bul eldegi tsifrlyq ekonomikany damytatyn nysanǵa ainalýy kerek. Kóp adamnyń oiyna tsifrlyq ekonomikany damytý degende elektrondy saýda keledi. Kóbi elektrondy saýda damyǵan el retinde Qytaidy mysalǵa keltiredi. Biraq ondaǵy 1,4 milliard halyqtyń tek 0,1 milliardy ǵana onlain saýda platformalaryna qol jetkize alady. Bólshek saýdanyń 50 paiyzdan astamy búginde elektrondy saýdaǵa kóshken», - degen kompaniia ókili Alibaba, Intenson siiaqty kompaniialardyń tabysty tájiribesine toqtaldy.«Tsifrlyq ekonomikanyń artyqshylyqtaryn aitqanda shalǵai ólkedegi sharýa ónimin, ósirgen kókónisin internet arqyly ońai sata alatynyn jii sóz etedi. Biz keide áýeli oqshaýdaǵy aimaqqa, taýda jatqan eldi mekenge internet jelisin tartý kerektigin umytyp ketip jatamyz. Sondyqtan da biz tsifrlyq hab qalyptastyrýǵa keńes berip júrmiz. Ol úshin eń áýeli ózara bailanysty jolǵa qoiý kerek», - dedi Deniel Chjoý.
Aitýynsha, Huawei kompaniiasy 170-ten astam elde jumys istep tur.
«Ekonomika damyǵan saiyn internet jelisine, onyń aýqymyn keńeitýge suranys artady. Kóptegen elder ony aldyn ala jolǵa qoiyp tastaidy. Sonyń arqasynda Singapýr, Koreia, Qytai siiaqty elder tsifrlyq ekonomikadaǵy tendentsiialardy óte jyldam igerip áketedi. Búginde Qazaqstandaǵy symdy internet jelisi halyqtyń 35-40 paiyzyn ǵana qamtyp tur. Bul shyn máninde Eýraziiadaǵy ortasha statistikalyq kórsetkishten áldeqaida alys. Iaǵni, osy protsesti qýyp jetýge bolady, oǵan múmkindik bar», - dedi Huawei kompaniiasynyń Eýraziiadaǵy prezidenti.
Onyń sózine qaraǵanda, Huawei óziniń tehnologiialyq jetistikterin búkil Kaspii aýmaǵyna taratýǵa yntaly.
«Ózara bailanys turǵysynan aitsaq, Kaspii optikalyq kabeliniń múmkindigi zor. Eger Kaspii arqyly osy óńirdiń ózge de elderimen birge optikalyq talshyq tarta alsaq, Qazaqstannyń ózge eldermen, tipti búkil álemmen senimdi ári sapaly bailanys ornatýyna múmkindik jasaityn edik. Qazaqstanda tergen nómirge qońyraý shalýdyń jyldamdyǵy sekýndyna 35 bit bolady. Bul búkil álemde shamamen 17-18 oryn degen sóz. Osy tusta da tsifrlyq ekonomikany damytýdyń igerilmei jatqan múmkindikteri bar dep oilaimyn. Atalǵan jyldamdyqty sekýndyna 70 Megabitke deiin jetkizýge bolady», - degen sarapshy bul iste adam kapitalyn damytýdyń basty orynǵa shyǵatynyn eskertti. «Tsifrlyq habtyń taǵy bir túri – «bultty» hab. Elektrondy úkimettiń qazirgi jumysy osyǵan negizdelgen. Bul jerde Úkimet jumysynyń tiimdiligi men qaýipsizdigi mańyzdy. Kóptegen elder qazir ulttyq derekterdi qalyptastyrýdy bastady. Derekterdiń «bultty» ortalyqtary týraly aitqanda kóp adam derekterdi jinaý týraly oilap jatady. Kez kelgen tehnologiia, kez kelgen zamanaýi sheshim qabiletti adamdar bolǵanda ǵana ómirsheń. Osy turǵydan alsaq, daryndylarǵa arnalǵan hab kerek. Elderińiz álemniń ár shetinen kompiýter «geniilerin» ákelý saiasatyn tańdap alǵan. Resei-Ýkraina kikiljińinen keiin shetelden, sonyń ishinde soltústikten keletin aqparattyq-kommýnikatsiialyq tehnologiia salasynda bilikti mamandardyń kóbeigenin kórip otyrmyz. Biz bul iste de kóp sharýa tyndyra alamyz», - dedi Deniel Chjoý plenarlyq otyrysta.
«4IR dáýirindegi Jańa Qazaqstan» degen taqyryppen ótken paneldik sessiiaǵa qatysqan «Huawei Technologies Kazakhstan» bas direktory Chjao Siýi kompaniianyń 5G tehnologiiasyn alǵa jyljytýdaǵy jetistikteri týraly baiandady.
«Biz bul elge 1998 jyly kelgende symdy internet jelisin tartýǵa qoldaý kórsetken bolatynbyz. Sodan eki jyldyń ishinde EDSM jelisin tarta bastadyq. Keiingi 25 jyldyń ishinde Qazaqstanda tehnologiianyń túrli býyndary ómirge kirikkenin kórdik. Bul jaǵynan da múmkindikter kórip otyrmyz. Biz Qazaqstanǵa aqparattyq-kommýnikatsiialyq qyzmetti odan ári kórsete otyryp, tsifrlyq hab qurýǵa úles qosqymyz keledi. Bul bir kompaniianyń ǵana jumysy bolmaýy kerek. Ol jumysty Úkimet nemese basqa qaýymdastyqtar basqarýy kerek»,-degen kompaniia basshysy Huawei-diń Qazaqstanda jańa tehnologiialardy damytýǵa qosqan úlesi týraly naqty statistikany keltirdi. «1998 jyldan beri bizdiń kompaniia Qazaqstanda IT-indýstriiany belsendi damytyp keledi. Osynaý 24 jyl ishinde biz 30 jergilikti seriktesimizben selbesip kettik. Olar ondaǵan miliion adamǵa qyzmet kórsetedi. 2010 jyly Qazaqstan aýmaǵyndaǵy 14 myń georafiialyq núktede ózimizdiń jumys stansalarymyzdy, qondyrǵylarymyzdy ornatqan edik. Búginde Qazaqstan halqy jyldam internettiń qyzmetine júgine alady. Ári qarai aýyldar men aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan mekenderderge internet tartýǵa kúsh salamyz», - dedi Chjao Siýi.
Onyń aitýynsha, Huawei kompaniiasy 2018 jyly Qazaqstan Úkimetimen birge 5G tehnologiiasyn qoldanýdyń múmkindikteri men oryndylyǵy týraly zertteýler men pikirtalastar júrgizip bastaǵan.
«Bizge 5G men 4G tehnologiialaryn synaqtan ótkizip, qyzmetin tańdap alý kerek boldy. Bul tehnologiialar ómirdi ózgertip jatyr. 5G qoǵamdy ózgertedi. Búginde 5G ómirdi odan beter jeńildetip, aqparat almasýdyń jyldamdyǵyn arttyrdy. Qytai 5G negizinde «aqyldy» qala salýdan kósh bastap tur. Qazirdiń ózinde Qytaida 20 qalaly meken 5G tehnologiiasyn paidalanady. Osyǵan uqsas 1,5 myń joba ázirlenip jatyr»,-degen kompaniia ókili birneshe naqty keisti mysalǵa keltirdi.
