كەشەدەن بەرٸ ەلوردادا ٶتٸپ جاتقان «ASTANA FINANCE DAYS 2022» كونفەرەنتسيياسىنىڭ ەكٸنشٸ كٷنٸندەگٸ پانەلدٸك سەسسييادا Huawei كومپانيياسىنىڭ ەۋرازيياداعى پرەزيدەنتٸ دەنيەل چجوۋ مەن «Huawei Technologies Kazakhstan» كومپانيياسىنىڭ باس ديرەكتورى چجاو سيۋي ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ جەنە 5G تەحنولوگيياسىن قازاقستانعا ەكەلۋ مٷمكٸندٸكتەرٸ تۋرالى پايىمىن ورتاعا سالدى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
كونفەرەنتسييانىڭ ەكٸنشٸ كٷنٸندەگٸ پلەنارلىق مەجٸلٸسٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بەينەبايلانىس ارقىلى جولداعان لەبٸزٸمەن باستالدى.
مەملەكەت باسشىسى ٶز سٶزٸندە ەلدەگٸ ساياسي رەفورمالارعا توقتالىپ, جاڭا قازاقستاننىڭ كٷن تەرتٸبٸندە ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ ماڭىزدى مەسەلە رەتٸندە قويىلىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
ال Huawei اتىنان سٶز العان دەنيەل چجوۋ بىلتىر قىركٷيەك ايىندا قر پرەزيدەنتٸنە قازاقستان اۋماعىندا «تسيفرلىق حاب» سالۋ ۇسىنىلعانىن ەسكە سالدى.
«بٸر جىل زەرتتەگەننەن كەيٸن مەن «تسيفرلىق حاب» دەگەن تەك اتاۋى عانا بولماۋى كەرەك دەگەن وي تٷيدٸم. بۇل ەلدەگٸ تسيفرلىق ەكونوميكانى دامىتاتىن نىسانعا اينالۋى كەرەك. كٶپ ادامنىڭ ويىنا تسيفرلىق ەكونوميكانى دامىتۋ دەگەندە ەلەكتروندى ساۋدا كەلەدٸ. كٶبٸ ەلەكتروندى ساۋدا دامىعان ەل رەتٸندە قىتايدى مىسالعا كەلتٸرەدٸ. بٸراق ونداعى 1,4 ميلليارد حالىقتىڭ تەك 0,1 ميللياردى عانا ونلاين ساۋدا پلاتفورمالارىنا قول جەتكٸزە الادى. بٶلشەك ساۋدانىڭ 50 پايىزدان استامى بٷگٸندە ەلەكتروندى ساۋداعا كٶشكەن», - دەگەن كومپانييا ٶكٸلٸ Alibaba, Intenson سيياقتى كومپانييالاردىڭ تابىستى تەجٸريبەسٸنە توقتالدى.«تسيفرلىق ەكونوميكانىڭ ارتىقشىلىقتارىن ايتقاندا شالعاي ٶلكەدەگٸ شارۋا ٶنٸمٸن, ٶسٸرگەن كٶكٶنٸسٸن ينتەرنەت ارقىلى وڭاي ساتا الاتىنىن جيٸ سٶز ەتەدٸ. بٸز كەيدە ەۋەلٸ وقشاۋداعى ايماققا, تاۋدا جاتقان ەلدٸ مەكەنگە ينتەرنەت جەلٸسٸن تارتۋ كەرەكتٸگٸن ۇمىتىپ كەتٸپ جاتامىز. سوندىقتان دا بٸز تسيفرلىق حاب قالىپتاستىرۋعا كەڭەس بەرٸپ جٷرمٸز. ول ٷشٸن ەڭ ەۋەلٸ ٶزارا بايلانىستى جولعا قويۋ كەرەك», - دەدٸ دەنيەل چجوۋ.
ايتۋىنشا, Huawei كومپانيياسى 170-تەن استام ەلدە جۇمىس ٸستەپ تۇر.
«ەكونوميكا دامىعان سايىن ينتەرنەت جەلٸسٸنە, ونىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋگە سۇرانىس ارتادى. كٶپتەگەن ەلدەر ونى الدىن الا جولعا قويىپ تاستايدى. سونىڭ ارقاسىندا سينگاپۋر, كورەيا, قىتاي سيياقتى ەلدەر تسيفرلىق ەكونوميكاداعى تەندەنتسييالاردى ٶتە جىلدام يگەرٸپ ەكەتەدٸ. بٷگٸندە قازاقستانداعى سىمدى ينتەرنەت جەلٸسٸ حالىقتىڭ 35-40 پايىزىن عانا قامتىپ تۇر. بۇل شىن مەنٸندە ەۋرازيياداعى ورتاشا ستاتيستيكالىق كٶرسەتكٸشتەن ەلدەقايدا الىس. ياعني, وسى پروتسەستٸ قۋىپ جەتۋگە بولادى, وعان مٷمكٸندٸك بار», - دەدٸ Huawei كومپانيياسىنىڭ ەۋرازيياداعى پرەزيدەنتٸ.
ونىڭ سٶزٸنە قاراعاندا, Huawei ٶزٸنٸڭ تەحنولوگييالىق جەتٸستٸكتەرٸن بٷكٸل كاسپيي اۋماعىنا تاراتۋعا ىنتالى.
«ٶزارا بايلانىس تۇرعىسىنان ايتساق, كاسپيي وپتيكالىق كابەلٸنٸڭ مٷمكٸندٸگٸ زور. ەگەر كاسپيي ارقىلى وسى ٶڭٸردٸڭ ٶزگە دە ەلدەرٸمەن بٸرگە وپتيكالىق تالشىق تارتا الساق, قازاقستاننىڭ ٶزگە ەلدەرمەن, تٸپتٸ بٷكٸل ەلەممەن سەنٸمدٸ ەرٸ ساپالى بايلانىس ورناتۋىنا مٷمكٸندٸك جاسايتىن ەدٸك. قازاقستاندا تەرگەن نٶمٸرگە قوڭىراۋ شالۋدىڭ جىلدامدىعى سەكۋندىنا 35 بيت بولادى. بۇل بٷكٸل ەلەمدە شامامەن 17-18 ورىن دەگەن سٶز. وسى تۇستا دا تسيفرلىق ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ يگەرٸلمەي جاتقان مٷمكٸندٸكتەرٸ بار دەپ ويلايمىن. اتالعان جىلدامدىقتى سەكۋندىنا 70 مەگابيتكە دەيٸن جەتكٸزۋگە بولادى», - دەگەن ساراپشى بۇل ٸستە ادام كاپيتالىن دامىتۋدىڭ باستى ورىنعا شىعاتىنىن ەسكەرتتٸ. «تسيفرلىق حابتىڭ تاعى بٸر تٷرٸ – «بۇلتتى» حاب. ەلەكتروندى ٷكٸمەتتٸڭ قازٸرگٸ جۇمىسى وسىعان نەگٸزدەلگەن. بۇل جەردە ٷكٸمەت جۇمىسىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸ ماڭىزدى. كٶپتەگەن ەلدەر قازٸر ۇلتتىق دەرەكتەردٸ قالىپتاستىرۋدى باستادى. دەرەكتەردٸڭ «بۇلتتى» ورتالىقتارى تۋرالى ايتقاندا كٶپ ادام دەرەكتەردٸ جيناۋ تۋرالى ويلاپ جاتادى. كەز كەلگەن تەحنولوگييا, كەز كەلگەن زاماناۋي شەشٸم قابٸلەتتٸ ادامدار بولعاندا عانا ٶمٸرشەڭ. وسى تۇرعىدان الساق, دارىندىلارعا ارنالعان حاب كەرەك. ەلدەرٸڭٸز ەلەمنٸڭ ەر شەتٸنەن كومپيۋتەر «گەنييلەرٸن» ەكەلۋ ساياساتىن تاڭداپ العان. رەسەي-ۋكراينا كيكٸلجٸڭٸنەن كەيٸن شەتەلدەن, سونىڭ ٸشٸندە سولتٷستٸكتەن كەلەتٸن اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسييالىق تەحنولوگييا سالاسىندا بٸلٸكتٸ مامانداردىڭ كٶبەيگەنٸن كٶرٸپ وتىرمىز. بٸز بۇل ٸستە دە كٶپ شارۋا تىندىرا الامىز», - دەدٸ دەنيەل چجوۋ پلەنارلىق وتىرىستا.
«4IR دەۋٸرٸندەگٸ جاڭا قازاقستان» دەگەن تاقىرىپپەن ٶتكەن پانەلدٸك سەسسيياعا قاتىسقان «Huawei Technologies Kazakhstan» باس ديرەكتورى چجاو سيۋي كومپانييانىڭ 5G تەحنولوگيياسىن العا جىلجىتۋداعى جەتٸستٸكتەرٸ تۋرالى باياندادى.
«بٸز بۇل ەلگە 1998 جىلى كەلگەندە سىمدى ينتەرنەت جەلٸسٸن تارتۋعا قولداۋ كٶرسەتكەن بولاتىنبىز. سودان ەكٸ جىلدىڭ ٸشٸندە EDSM جەلٸسٸن تارتا باستادىق. كەيٸنگٸ 25 جىلدىڭ ٸشٸندە قازاقستاندا تەحنولوگييانىڭ تٷرلٸ بۋىندارى ٶمٸرگە كٸرٸككەنٸن كٶردٸك. بۇل جاعىنان دا مٷمكٸندٸكتەر كٶرٸپ وتىرمىز. بٸز قازاقستانعا اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسييالىق قىزمەتتٸ ودان ەرٸ كٶرسەتە وتىرىپ, تسيفرلىق حاب قۇرۋعا ٷلەس قوسقىمىز كەلەدٸ. بۇل بٸر كومپانييانىڭ عانا جۇمىسى بولماۋى كەرەك. ول جۇمىستى ٷكٸمەت نەمەسە باسقا قاۋىمداستىقتار باسقارۋى كەرەك»,-دەگەن كومپانييا باسشىسى Huawei-دٸڭ قازاقستاندا جاڭا تەحنولوگييالاردى دامىتۋعا قوسقان ٷلەسٸ تۋرالى ناقتى ستاتيستيكانى كەلتٸردٸ. «1998 جىلدان بەرٸ بٸزدٸڭ كومپانييا قازاقستاندا ٸت-يندۋسترييانى بەلسەندٸ دامىتىپ كەلەدٸ. وسىناۋ 24 جىل ٸشٸندە بٸز 30 جەرگٸلٸكتٸ سەرٸكتەسٸمٸزبەن سەلبەسٸپ كەتتٸك. ولار ونداعان ميلييون ادامعا قىزمەت كٶرسەتەدٸ. 2010 جىلى قازاقستان اۋماعىنداعى 14 مىڭ گەورافييالىق نٷكتەدە ٶزٸمٸزدٸڭ جۇمىس ستانسالارىمىزدى, قوندىرعىلارىمىزدى ورناتقان ەدٸك. بٷگٸندە قازاقستان حالقى جىلدام ينتەرنەتتٸڭ قىزمەتٸنە جٷگٸنە الادى. ەرٸ قاراي اۋىلدار مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان مەكەندەردەرگە ينتەرنەت تارتۋعا كٷش سالامىز», - دەدٸ چجاو سيۋي.
ونىڭ ايتۋىنشا, Huawei كومپانيياسى 2018 جىلى قازاقستان ٷكٸمەتٸمەن بٸرگە 5G تەحنولوگيياسىن قولدانۋدىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸ مەن ورىندىلىعى تۋرالى زەرتتەۋلەر مەن پٸكٸرتالاستار جٷرگٸزٸپ باستاعان.
«بٸزگە 5G مەن 4G تەحنولوگييالارىن سىناقتان ٶتكٸزٸپ, قىزمەتٸن تاڭداپ الۋ كەرەك بولدى. بۇل تەحنولوگييالار ٶمٸردٸ ٶزگەرتٸپ جاتىر. 5G قوعامدى ٶزگەرتەدٸ. بٷگٸندە 5G ٶمٸردٸ ودان بەتەر جەڭٸلدەتٸپ, اقپارات الماسۋدىڭ جىلدامدىعىن ارتتىردى. قىتاي 5G نەگٸزٸندە «اقىلدى» قالا سالۋدان كٶش باستاپ تۇر. قازٸردٸڭ ٶزٸندە قىتايدا 20 قالالى مەكەن 5G تەحنولوگيياسىن پايدالانادى. وسىعان ۇقساس 1,5 مىڭ جوبا ەزٸرلەنٸپ جاتىر»,-دەگەن كومپانييا ٶكٸلٸ بٸرنەشە ناقتى كەيستٸ مىسالعا كەلتٸردٸ.
