AQSh Prezidenti Donald Tramp Daniia Premer-Ministri Grenlandiianyń AQSh-qa satylmaitynyn málimdegennen keiin, Kopengagenge josparlanǵan saparynan bas tartty. Bul týraly «Qazaqparat» BBC News agenttigine silteme jasap habarlaidy.
BBC málimeti boiynsha, Donald Tramptyń Kopengagenge sapary Daniia hanshaiymy II Margreteniń shaqyrýymen 2 qyrkúiekte ótýi tiis edi.
Ótken aptada AQSh basshysy AQSh Daniianyń avtonomdy aýmaǵy sanalatyn Grenlandiiany satyp alýǵa múddeli ekenin málimdegen bolatyn. Daniianyń Premer-Ministri Mette Frederiksen bul usynysty «absýrd» dep atap, Donald Tramp jai ǵana ázildegen shyǵar dep úmitenetinin aitqan.
Al Donald Tramp seisenbi kúni Twitter-de óz saparynyń kúshin joiatynyn jazdy.
«Daniia - keremet adamdary bar óte erekshe el. Biraq Premer-ministr Mette Frederiksen Grenlandiiany satý máselesin talqylaýǵa múddeli emestigin eskere otyryp, eki aptadan keiin jalǵasatyn kezdesýimizdi keiinge shegermin...»
Aq Úi ókili AQSh Prezidentiniń sapary toqtatylǵanyn rastaǵan.
Tramp AQSh tarapynyń Grenlandiiany satyp alýǵa múddeli ekenin buǵan deiin rastaǵan.
«AQSh aýmaǵynyń bir bóligin Grenlandiia aralyna aýystyrý týraly máselesi qarastyra ma» degen saýalǵa ol: «Bul turǵyda kóp dúnie jasaýǵa bolady. Shyn máninde, jyljymaityn múlikke qatysty óte iri mámile», - dep jaýap bergen bolatyn.
Bul usynysty Grenlandiia men Daniianyń resmi ókilderi qabyldamady.
«Grenlandiia satylmaidy, biraq Grenlandiia basqa eldermen, sonyń ishinde AQSh-pen saýda jáne yntymaq ornatý úshin ashyq», - dedi Grenlandiia Premer-Ministri Kim Kilsen.
Al Daniianyń burynǵy Premer-Ministri Lars Lekke Rasmýssen Twitter-de «bul birinshi sáýir ázil bolýy kerek», - dep jazdy.
Grenlandiia – álemdegi eń úlken aral. Bul – Daniianyń Soltústik Atlant jáne Soltústik Muzdy muhit arasynda ornalasqan avtonomdy aimaǵy. Halqynyń sany - 56 000 adam.
AQSh Prezidenti Grenlandiiaǵa kómir, myrysh, mys jáne temir keni siiaqty tabiǵi resýrstary úshin qyzyǵyp otyr degen boljam bar. Grenlandiia paidaly qazbalarǵa bai bolǵanymen, qazir Daniia biýdjetine túsetin tabystyń úshten eki bóligin iemdenip otyr. Aralda sýitsid, maskúnemdik jáne jumyssyzdyq deńgeii joǵary.
AQSh araldy ejelden strategiialyq mańyzdy aýmaq dep sanaidy. «Qyrǵi-qabaq soǵys» qarsańynda áskeri áýe kúshteriniń bazasyn qurǵan. Respýblikashyl Maik Gellaher Tramptyń araldy satyp alý ideiasyn «aqyldy geosaiasi qadam» dep baǵalady.
«Qurama Shtattardyń Grenlandiiada strategiialyq qyzyǵýshylyǵy bar jáne bul usynys qaralýy tiis», - dep jazdy ol Twitter-de.
Grenlandiiany satyp alý ideiasy eń alǵash ret 1860-shy jyldary Prezident Endriý Djonsonnyń kezinde talqylandy. 1867 jyly AQSh Memlekettik departamentiniń baiandamasynda Grenlandiianyń strategiialyq aýmaqta ornalasýy jáne resýrstarǵa bai bolýy ony satyp alý sharasyn minsiz etedi dep kórsetildi. 1946 jyly AQSh-tyń 33-shi prezidenti Garri Trýmen Daniiaǵa osy aýmaq úshin 100 million dollar usynǵan bolatyn.
