اقش پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپ دانييا پرەمەر-مينيسترٸ گرەنلاندييانىڭ اقش-قا ساتىلمايتىنىن مەلٸمدەگەننەن كەيٸن, كوپەنگاگەنگە جوسپارلانعان ساپارىنان باس تارتتى. بۇل تۋرالى «قازاقپارات» BBC News اگەنتتٸگٸنە سٸلتەمە جاساپ حابارلايدى.
BBC مەلٸمەتٸ بويىنشا, دونالد ترامپتىڭ كوپەنگاگەنگە ساپارى دانييا حانشايىمى ٸٸ مارگرەتەنٸڭ شاقىرۋىمەن 2 قىركٷيەكتە ٶتۋٸ تيٸس ەدٸ.
ٶتكەن اپتادا اقش باسشىسى اقش دانييانىڭ اۆتونومدى اۋماعى سانالاتىن گرەنلاندييانى ساتىپ الۋعا مٷددەلٸ ەكەنٸن مەلٸمدەگەن بولاتىن. دانييانىڭ پرەمەر-مينيسترٸ مەتتە فرەدەريكسەن بۇل ۇسىنىستى «ابسۋرد» دەپ اتاپ, دونالد ترامپ جاي عانا ەزٸلدەگەن شىعار دەپ ٷمٸتەنەتٸنٸن ايتقان.
ال دونالد ترامپ سەيسەنبٸ كٷنٸ Twitter-دە ٶز ساپارىنىڭ كٷشٸن جوياتىنىن جازدى.
«دانييا - كەرەمەت ادامدارى بار ٶتە ەرەكشە ەل. بٸراق پرەمەر-مينيستر مەتتە فرەدەريكسەن گرەنلاندييانى ساتۋ مەسەلەسٸن تالقىلاۋعا مٷددەلٸ ەمەستٸگٸن ەسكەرە وتىرىپ, ەكٸ اپتادان كەيٸن جالعاساتىن كەزدەسۋٸمٸزدٸ كەيٸنگە شەگەرمٸن...»
اق ٷي ٶكٸلٸ اقش پرەزيدەنتٸنٸڭ ساپارى توقتاتىلعانىن راستاعان.
ترامپ اقش تاراپىنىڭ گرەنلاندييانى ساتىپ الۋعا مٷددەلٸ ەكەنٸن بۇعان دەيٸن راستاعان.
«اقش اۋماعىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن گرەنلاندييا ارالىنا اۋىستىرۋ تۋرالى مەسەلەسٸ قاراستىرا ما» دەگەن ساۋالعا ول: «بۇل تۇرعىدا كٶپ دٷنيە جاساۋعا بولادى. شىن مەنٸندە, جىلجىمايتىن مٷلٸككە قاتىستى ٶتە ٸرٸ مەمٸلە», - دەپ جاۋاپ بەرگەن بولاتىن.
بۇل ۇسىنىستى گرەنلاندييا مەن دانييانىڭ رەسمي ٶكٸلدەرٸ قابىلدامادى.
«گرەنلاندييا ساتىلمايدى, بٸراق گرەنلاندييا باسقا ەلدەرمەن, سونىڭ ٸشٸندە اقش-پەن ساۋدا جەنە ىنتىماق ورناتۋ ٷشٸن اشىق», - دەدٸ گرەنلاندييا پرەمەر-مينيسترٸ كيم كيلسەن.
ال دانييانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-مينيسترٸ لارس لەككە راسمۋسسەن Twitter-دە «بۇل بٸرٸنشٸ سەۋٸر ەزٸل بولۋى كەرەك», - دەپ جازدى.
گرەنلاندييا – ەلەمدەگٸ ەڭ ٷلكەن ارال. بۇل – دانييانىڭ سولتٷستٸك اتلانت جەنە سولتٷستٸك مۇزدى مۇحيت اراسىندا ورنالاسقان اۆتونومدى ايماعى. حالقىنىڭ سانى - 56 000 ادام.
اقش پرەزيدەنتٸ گرەنلانديياعا كٶمٸر, مىرىش, مىس جەنە تەمٸر كەنٸ سيياقتى تابيعي رەسۋرستارى ٷشٸن قىزىعىپ وتىر دەگەن بولجام بار. گرەنلاندييا پايدالى قازبالارعا باي بولعانىمەن, قازٸر دانييا بيۋدجەتٸنە تٷسەتٸن تابىستىڭ ٷشتەن ەكٸ بٶلٸگٸن يەمدەنٸپ وتىر. ارالدا سۋيتسيد, ماسكٷنەمدٸك جەنە جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ جوعارى.
اقش ارالدى ەجەلدەن ستراتەگييالىق ماڭىزدى اۋماق دەپ سانايدى. «قىرعي-قاباق سوعىس» قارساڭىندا ەسكەري ەۋە كٷشتەرٸنٸڭ بازاسىن قۇرعان. رەسپۋبليكاشىل مايك گەللاحەر ترامپتىڭ ارالدى ساتىپ الۋ يدەياسىن «اقىلدى گەوساياسي قادام» دەپ باعالادى.
«قۇراما شتاتتاردىڭ گرەنلاندييادا ستراتەگييالىق قىزىعۋشىلىعى بار جەنە بۇل ۇسىنىس قارالۋى تيٸس», - دەپ جازدى ول Twitter-دە.
گرەنلاندييانى ساتىپ الۋ يدەياسى ەڭ العاش رەت 1860-شى جىلدارى پرەزيدەنت ەندريۋ دجونسوننىڭ كەزٸندە تالقىلاندى. 1867 جىلى اقش مەملەكەتتٸك دەپارتامەنتٸنٸڭ بايانداماسىندا گرەنلاندييانىڭ ستراتەگييالىق اۋماقتا ورنالاسۋى جەنە رەسۋرستارعا باي بولۋى ونى ساتىپ الۋ شاراسىن مٸنسٸز ەتەدٸ دەپ كٶرسەتٸلدٸ. 1946 جىلى اقش-تىڭ 33-شٸ پرەزيدەنتٸ گارري ترۋمەن دانيياعا وسى اۋماق ٷشٸن 100 ميلليون دوللار ۇسىنعان بولاتىن.
