Ǵalym Jailybai. Ulttyń kodyn saqtaý – ultty saqtaý

Ǵalym Jailybai. Ulttyń kodyn saqtaý – ultty saqtaý

Qazaqstan Res­pýb­li­ka­sy­­nyń Prezi­denti Nursultan Nazarbaevtyń «Bola­shaqqa baǵdar: rýha­ni jańǵyrý» tujy­rym­damasy aqiqatty Alash jurtynyń aldyna ja­iyp sal­ǵan, Abaisha ait­saq, «Syl­dyrap óń­kei keli­sim­nen» tura­tyn júrek­tiń kózi, tilektiń sózi. Aqqý­dyń qa­na­­­ty­nan án estirip, tul­par­­dyń tuia­ǵynan kúi tyń­da­­ǵan qazaq degen qasietti jurt­­tyń, Qazaq­stan degen qasterli el­diń ha­­ny men qara­sha­synyń ja­nynyń nury, kó­ńi­l­iniń syry birge tolqyp jatsa sana­myz­­dyń sara dańǵyl­ǵa tús­keni. Bul bir bú­gin­gi urpaq temir­qazyqtai kie tutyp, bola­­shaqqa baǵdar eter tujy­rym tunǵan sóz.

«Jańǵyrý ataýly buryn­ǵydai tarihi tájiribe men ult­tyq dástúrlerge shekeden qara­­maýǵa tiis. Kerisinshe, za­man syrynan súrinbei ót­­ken ozyq dástúrlerdi ta­bys­­ty jańǵyrýdyń alǵy­shart­­­­taryna ainaldyra bilý qajet. Eger jańǵyrý eldiń ulttyq-rýhani tamyrynan nár ala almasa, ol adasýǵa bastaidy», delingen onda.

Ulttyq rýhani-tamyr... Baǵa­naly báiterektiń buta­ǵyn jel shaiqap, daýyl ter­bet­ken talai. Zamanalar jeli, ǵasyrlar daýyly.

Sol tamyry tereń báite­rek sonaý kóshpendiler órke­n­ieti­nen aman jetip XXI ǵasyrdyń bastaýynan nár alyp kúnge qarap japyraǵyn jaiyp tur. Bul kezeń – jer-jahańda aqyl-oidyń ala­man­ǵa túsken ýaqyty.

«Jańa turpatty jań­ǵyrýdyń eń bas­ty sharty – sol ulttyq kodyńdy saq­tai bilý. Onsyz jańǵyrý dege­nińiz qur jań­ǵyryqqa ai­nalýy op-ońai», delingen El­­ba­­symyzdyń osy eńbegin­de. Túitkildi she­sher túiindi oi osy. Ult­tyń bolmysyn, eldiń tu­tas­­tyǵyn saqtaý – sizge de, bizge de syn. Shyn­dyq iz­­de­­­gen bop shyǵanǵa shyq­­pai, «Janym – arymnyń sa­da­­­ǵasy» deitin qazaqi qaǵi­­­da­­nyń aýylynan alys qon­­ba­­­saq qudai tileýimizdi berer.

Osy oi tolǵaýdyń úshin­shi bóligi «Ulttyq bire­gei­­likti saqtaý» dep atalyp­ty. Onda: «Ulttyq salt-dás­túr­­lerimiz, tilimiz ben mýzy­ka­myz, ádebietimiz, joral­ǵy­larymyz, bir sózben aitqanda ulttyq rýhymyz boiymyzda máńgi qalýǵa tiis», delingen.

Osy sanattaǵy «Qazaq­stan­daǵy 100 jańa esim» ideiasy, «Týǵan jer» baǵdar­la­masy el men jerdiń er­teńin oilaǵan arnaly tol­ǵa­nystardyń jemisi. Jaq­sy­lyqtar men igilikter ja­riia bolýǵa tiis. Jaqsy adam­dar, jomart júrekti jan­dar janymyzda júr. Bú­gin­gi kúnniń keiipkerlerin na­si­hattaý, búgingi kúnniń bútin sózin aitý – mindettiń úlkeni.

Jaqynda «Qazaqstan» tele­arna­synyń «Aitýǵa ońai» baǵdarlamasyna qonaq etip shaqyrdy. Týǵan jerine kómeg­i tigen azamattar jónin­de habar eken. Solar­dyń ishin­de meniń aýyldasym, so­naý Jańaarqanyń «Jeńis» aýylynan kelgen Qai­rat Kópbaev degen ini-baýy­rym­dy kórip, qýanyp qal­dym. Jeke qojalyq iesi, jyl­qyshy Qairat aýylǵa sport keshenin salypty. Onyń quny 110 million teńge eken. Tusaýkeserin jasap, aýyl ákimine ótkizip beripti. «Odan saǵan túser ne paida bar?» – degen telejúrgizýshi su­ra­ǵyna: «Aýyldyń bala­laryna kerek emes pe?» – dep kúlim qaǵady Qairat baýy­rym. Mine, «Týǵan jer» ideia­synyń qoldaý­shysy, mine, búgingi kúnniń keiipkeri.

«Gúlstan» jýrnaly­nyń re­daktory, belgili kásip­ker Gózel Quljabaeva qa­ryn­dasymyzben kópten ara­lasyp turamyn. Óz aýyly «Basshi», «Nurym» degen eldi mekenderden birneshe baq ornatqan, gúlge bólegen. Qazaqstanda onyń kásibinen úlgi alyp júrgender de kóp. Armany – qazaqtyń jerin gúlge kómkerý, baqqa oraý.

Keshegi Buqar jyraý babamyz: «Bárińiz bir eneden týǵandai bolyńyz: jat janynan túńilsin, ainala almai at ólsin, aiyra almai jat ólsin», – dep beker ósiet ai­typ ketti deisiz be?

«Bolashaqqa baǵdar: rýhani jań­ǵyrý» sara da dara joldyń bas­taýyn­­da el Kósh­bas­shysynyń úkili úmiti, aialy armany.

«Kemedeginiń jany bir» deidi qazaq. Ulttyń kodyn saqtaý degen sóz – ultty saqtaý degen sóz. Eki dáýir men eki ǵasyr toǵysynda jańǵyrý­dyń jańa baǵytyn Elbasy ózi usynyp otyr.

Meniń de, seniń de Ota­nyń – Qazaq­stan, baýy­rym! Odan basqa túgimiz de joq.

Barymyz da, baǵymyz da, baqytymyz da – Qazaqstan!

Bolashaqtyń baǵdary barshamyzdyń armanymyzdy aialasyn.

Ǵalym JAILYBAI,  

aqyn, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri,

Qazaqstan Jazýshylar odaǵy Basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary

"Egemen Qazaqstan"