2018 jyly 22 sáýirde «Turan Álem» bankiniń burynǵy tóraǵasy marqum Erjan Tátishev 51 jasqa tolar edi. 2004 jylǵy 19 jeltoqsanda Jambyl oblysynyń Otar stantsiiasyna jaqyn mańda ań aýlaý kezinde ony basyna atyp óltirdi. Bul qandy oqiǵanyń kisi óltirý qylmysy ekenin sottyń áshkereleýi 14 jylǵa sozyldy. 2018 jyldyń 16 aqpanynda Murathan Toqmadi Erjan Tátishevti óltirgenin tolyq moiyndady. KTK telearnasynyń efirinde ol Tátishevti Muhtar Ábiliazovtiń tapsyrysymen óltirgenin egjei-tegjeili aityp berdi. Informburo.kz Erjan Tátishevtiń dostary, áriptesterimen áńgimelesti. Olar Tátishevtiń tulǵalyǵyn, qandy qylmys pen bank júiesiniń tozýy týraly aityp berdi.
Tátishevter otbasynyń málimdemesi
5 sáýirde Erjan Tátishevtiń otbasy buqaralyq aqparat quraldarynda Murathan Toqmadige qatysty úkimge kózqarastary týraly aityp, qylmysqa qatysqan barlyq kináli adamdar jazalanatynyna senim bildirdi.
«Erjan bizdiń júregimizde. Búgin de úkim shyǵyp, qylmyskerler qylmysyn moiyndady. Sottyń ádildigine senim, osy jolda bizdi qoldaǵan adamdarǵa rahmet aitamyz! Kúres on tórt jylǵa sozyldy. Ádildik jeńdi. Qandy qylmysty aqsha men saiasat jasyryp kelgeni biz úshin óte aýyr boldy. Alaida, bizdiń janymyzda zań men ádildikke senip, shyndyq úshin kúresken adamdar boldy. Aqyrynda ashyq tergeýmen ashyq ári ádil sottyń nátijesinde qylmyskerler jazasyn aldy. Istegen qylmysy úshin qylmysker eshqashan jazadan qashyp qutylmaidy. Arada kóp jyldar ótkenine qaramastan Erjandy óltirgen barlyq qylmyskerler jazasyn alatynyna senimdimiz! Alaida ol senim bizge balamyzda, aǵamyzdy, jar jáne áke bolǵan Erjandy qaitaryp bere almaidy. Biraq ádildiktiń orynaýy orny tolmas aýyr qaiǵyny sálde bolsa eńserip, ómir súrýge kúsh beredi. Biz ádildik izdegen barlyq adamdarǵa qaiyryla otyryp, toqtamańyzdar, kúresińizder! Ádildik úshin oǵan eshkim senbegen kúnniń ózinde kúresti jalǵastyra berińizder degimiz keledi. Bul – kúresýge turarlyq jalǵyz nárse.
Tátishevter otbasy»
Keiinirek Erkin Tátishev januiasynyń málimdemesine pikir bildire kelip: «Naǵyz tergeý isin biz on tórt jyl kúttik. Bul tergeýdi ádil dep aita alamyn» dedi.
«Týran Álem Bankiniń» burynǵy tóraǵa orynbasary Arsen Saparov Tátishevter otbasynyń málimdemesin qoldaitynyn aitty. «Biz de osy jyldar ishinde onyń otbasymen birge qaiǵyryp, alańdadyq. Bizge 2004 jyldyń 19 jeltoqsanynda ne bolǵany bilý mańyzdy edi. Árine, biz oqiǵanyń qalai bolǵanyn anyqtaýǵa qatystyrylmadyq. 2005 jyly birinshi sotta eshkim jazaǵa tartylmaǵanyna tańqaldyq. Sonshama jyl oqiǵanyń shyn-ótirigin bile almadyq. Sońǵy jyldary ashylǵan faktilerdiń birin de ol kezde bilmedik». Arsen Saparov Toqmádi isi boiynsha sot isi týraly baǵa berý qiyny ekenin aitady.
«Biraq sarapshylar ol qarýdyń óz-ózinen atylmaitynyn aitty. Bizdiń sarapshylar sózine senbeýge eshqandai negizimiz joq».
«Ol óte aýyr jaǵdai boldy»
Almatyda, Arbattaǵy kafelerdiń birinde Erjan Tátishievtiń burynǵy áriptesteri jinaldy. Onyń qazasynan keiin olar jyl saiyn jinalyp, dostarynyń ári burynǵy basshylarynyń týǵan kúnin atap ótýdi daǵdyǵa ainaldyrǵan.
«Januiasy, jostary jáne bank menedjerleri Erjannyń týǵan kúnin ol qaitys bolǵannan soń bir jyldan keiin de atap ótti. Biz Erjan bizben birge dep oilaimyz, sol úshin týǵan kúnin atap ótemiz», – kelýshilerdiń biri Sádýaqas Mamashtegi.
BTA da 2004 jyldan keiin oqiǵalar kóp adamdy tergeýge iliktirdi. Erjan Tátishevti eske alýǵa kelgenderdiń arasynda Ábliazovtyń BTA ǵa kelýi jáne odan keiingi jappai tutqyndaý men qylmystyq isterdiń kesiri tigender de bar. Biraq olar búgin ol týraly aitqylary kelmeidi.
Sádýaqas Mamashtegi 1999-2004 jyldar aralyǵynda BTA bank basqarma tóraǵasynyń orynbasary boldy. Biraq onyń ózi de ol salaǵa qaita barýǵa qulyqsyz.
«Maǵan bank salasynda qyzmet etýge shekteý qoiylǵan, — deidi Sádýaqas Mamashtegi. – Biraq ol salaǵa shynymdy aitsam, oralýǵa qulqym da joq. Ókinishtisi sol, qatelikter qaitalanyp jatyr. Elimiz jas. Keibir qatelikter ol kezde keshirimdi edi. Eń jamany adamdar jaqsy-jaman tájirbieni tez umytyp, bárin qaitadan bastaidy».
«Árire, ol qaiǵyly oqiǵa óte aýyr ári orny tolmas tragediia. Banktegi kóp nárse onyń jeke basyna qatysty edi. Qaiǵyly ýaqiǵa bolǵan kezde maǵan qaýipsizdik qyzmetinen habarlasty. Olar ony aýyr jaralanypty dedi. Bul senbi me, jeksenbi sol kúnderdiń biri, dál qai kúni ekeni qazir esimde joq. Jaqyndaryń bári bankke jinalyp, jospar qurdyq. Erjan qaza bolǵan jerge barý kerek boldy. Onyń ústine qaraly habardy baspasózge, áriptesterge, klientterge habarlaý kerek edi. Klientter men áriptester ol kezde tolqýly edi. Belgili qarjy bankten ketip te úlgerdi. Ondai kezde bankte álgindei jaǵdailar kezdesedi. Biraq biz birneshe kúnniń ishinde máseleni sheshtik. Qarjy ketý aǵyny toqady».
Sádýaqas Mamashtegi alǵashqy tergeýdiń nusqalaryna báriniń de kúmáni bolǵanyn aitady. Jeke óz basy sol kezde tergeýdiń negizgi qortyndysyn kútken eken.
«Men úshin sol tragediiaǵa aiyptalǵan adamdardyń moiyndaý kórý aýyr boldy. Buryn men jaman nárselerge senbeýge tyrysatynmyn. Erjan men úshin eń áýel dos jáne syily basshy ǵana emes, iske baýlyǵan dosym edi. Sol kezde ózge kásipkerlermen salystyrǵanda Erjan uly qarjyger, qarjy naryǵyn óte jaqsy biletin jáne paidaly ónim usynǵan, óte bedeldi edi adam edi. Men ony memlekettik dárejedegi tulǵa dep esepteimin. Ol bárin bolashaqqa baǵyttap istedi ári iske tereń boilaǵan strateg edi».
«Bul kezdeisoqtyq emes«
Erik Sultanqulov BTA bankinde 2000-2005 jyldary qarjy direktory boldy. Oǵan deiin memlekettik zeinetaqy jinaqtaýshy qorynda jumys istedi.
Búgin ol da bank salasyna qaita barýǵa qulyqsyz ekenin aitady. Qazir ol Qazaqstannyń blokchein jáne kriptovaliýta assotsiatsiiasy keńesiniń múshesi. Erik Sultanqulov Erjan Tátishevpen sońǵy ret telefonmen sóileskenin esine aldy.
«Sol kúnii men túnniń bir ýaǵyna deiin jumys istedim. Erjan Qazannan ushyp keldi. Ol Tatarstandaǵy bankti satyp alý týraly tapsyrma berip keldi. Keshke ekeýmiz telefonmen sóilestik. Ol maǵan tapsyrma berdi. Tańerteń alǵashqy qar túsetinin, ańǵa shyǵatynyn aitty. Ertesinde alǵashqylardyń biri bolyp, maǵan habarlasty. Shynymdy aitaiyn, sengen joqpyn. Tipti qazir de olai bolmaýy kerek edi, bir nárse durys bolmaǵandai kórinip turady. Men jaqyn ári senimdi dosymnan aiyryldym. Ol qashan da maǵan qymbat adam bolyp qala beredi» — deidi Erik Sultanqulov.
Erik Sultanqulovtyń aitýynsha, Erjan Tátishevtiń óliminen keiin onyń týystary men áriptesteri tergeýge kómektesip, tergeý isiniń jan-jaqty júrýine kómektesti.
«Dál sol kezde men oqiǵanyń kezdeisoqtyq ekenin oilamadym. Ol qalypty nárse edi. Bireýdi aiyptaý ońai emes, bárin bir Qudai biledi. Biraq sot ótip, adam óziniń jasaǵan qylmysyn moiyndap, bárin aityp bergende eshkimniń kúdigi qalmady. Erjan eshqashan ózine qysym kórsetip júr dep aitqan emes. Ol kezde báskelesti orta boldy. Erjan kóshbasshy retinde únemi kúresip júretin».
Arsen Saparov Turan Álem Banki tóraǵasynyń orynbasary bolǵan. Ol Erjan Tátishevpen 1995 jyly tanysqan. Sol kezde ony Erjan Kazkommerts bankke jumysqa shaqyrǵan. Al keiin Álem jáne Turan bankteri qosylǵan kezde Tátishev ony óziniń orynbasary qyzmetine shaqyrǵan.
«Erjan meniń eń jaqyn dosym edi. Ol uly bankir, óitkeni men ony joǵary baǵalaimyn. Onyń qazasy el úshin de orny tolmas aýyr dúnie. Ol otbasyn, dostaryn jaqsy kóretin, únemi bank týraly oilaityn. Men uzaq ýaqyt shetelde turdym. 2013 jyldan beri týǵanyn kúninde jáne qaitqan kúninde ziratynyń basyna baryp turamyn. Ata-anasyna da baryp turamyn. Erjannyń energetikasy óte kúshti edi. Ol bárin biriktirip turǵan berik negiz edi».
Erjan Tátishevtiń ómirbaiany
Erjan Nureldaiymuly Tátishev 1967 jyly 22 sáýirde Ońtústik Qazaqstan oblysy Qazyǵurt aýdanynyń Turbat aýylynda kópbalaly otbasynda dúniege keldi.
Ákesi Nureldaiym Tátishev qarapaiym aýyl dárigerinen Kentaýdyń bas dárigeri qyzmetine deiin kóterilgen. Anasy Ultai Shomasheva orta mektepte fizikadan sabaq berdi.
Erjan Tátishev Kentaý qalasynyń orta mektebin úzdik aiaqtap, Máskeý institýtyna oqýǵa túsedi. Máskeý qoldanbaly biotehnologiia institýtyn injener-tehnolog mamandyǵy boiynsha 1991 jyly támamdaidy. Kóp uzamai Qazaqstan memlekettik basqarý akademiiasyn ekonomist mamandyǵy boiynsha bitirip shyǵady.
Tátishev eńbek jolyn «Madina» shaǵyn kásipornynan bastaǵan. 1991 jyly «Astana-Holding» kompaniiasynyń vitse-prezidenti boldy.
1993-1995 jyldary – «Qazkommertsbank» JAQ Basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary; 1996 jyldyń qańtar-naýryzy – «KRAMDS-bank» AAQ Basqarma tóraǵasynyń orynbasary; 1996 jyldyń naýryzy – 1997 jyldyń qańtary – «Qazkommertsbank» JAQ Basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary qyzmetin atqardy.
1997 jyldyń qańtarynda «Turan Álem Bankiniń» (keiin BTA banki) basshylyǵyna keldi.
1997 jyldyń qazanynda «Turan Álem Banki» tóraǵasynyń orynbasary boldy. Al 1998 jyldyń sáýirinde qaitadan basqarma tóraǵasy qyzmetine taǵaiyndaldy.
Erjan Tátishev 2004 jyly jeltoqsan aiynda ań aýlaý kezinde qaza boldy. Onyń artynda áieli men tórt balasy qaldy. Jubaiy Anar Aitjanova kúieýi óler aldynda estrada ánshisi retinde tanyla bastaǵan. Tipti alǵashqy jeke albomyn da shyǵaryp úlgergen.
Bankirdiń súiikti isteriniń biri ańshylyq pen úlken tennis bolǵan. Qarjygerdiń óliminen keiin «Erjan Tátishev qory» quryldy.
Myqty qarjyger retinde tanylǵan Erjan Tátishev 1997 jyldyń qańtarynda Turan Álem Bankin basqardy. Bul Qazaqstan úshin qiyn kezeńder bolatyn – infliatsiia, sharýashylyq bailanystardyń úzilýi. Osy ýaqytta Turan Álem Bankiniń aktivterdegi úlesi 7 paiyzǵa jýyq edi. Al 2003 jylǵa qarai ol 20 paiyzǵa deiin ósti. 2003 jyly bank bes jyldyq damý strategiiasyn iske asyra bastady.
Erjan Tátishev basshylyq etken 7 jyl ishinde bank 22 filial, 180 EKQ jáne Máskeý, Kiev, Minsk, Bishkek, Shanhai, Qazan, Ekaterinbýrg, Tbilisi, Dýshanbe qalalarynda halyqaralyq ókildikter ashty. Buǵan qosa, Kishinev, Erevan, Tashkent, Sankt-Peterbor men Saranskta ókildikter ashý boiynsha jumys bastaldy.
2004 jyldyń mamyrynda Tátishev «Turan Álem Banki» AQ-nyń Resei ekonomikasynyń damýyna qosqan eleýli úlesi úshin «Vo imia Rossii» altyn ordenimen marapattaldy. Osylaisha TMD-da alǵashqy bolyp osyndai qurmetke ie boldy.
Derekkóz: informburo.kz
