Ermek Tursynov: Naǵyz óner jaýap bermeidi, suraq qoiady

Ermek Tursynov: Naǵyz óner jaýap bermeidi, suraq qoiady

– Siz bilikti, qoǵamdy qa­­ryp túsetin qatqyl oiy­ńyz­dy esh búkpesiz, jalańash kú­iinde aityp ta, jazyp ta kelesiz. Bul minezińiz bilikke unamaityn bolar dep topshy­laityn edik, biraq siz Qa­zaq­stan Kinematografister odaǵyna basshy bolyp sai­lanǵanyńyzda, ol oiymyzdyń beker ekenin túsindik. Sizdiń tóraǵalyǵyńyzdy qalai qa­byldasaq bolady: bul qu­zyr­ly mekemelerdiń erkin oi­ly adamdarmen sanasýy ma, álde ózińizdiń barlyq taraptyń kó­ńi­linen shyǵatyn eptiligińiz de bar ma?

– Men sailanbai turyp ta Kinematografister odaǵy­nyń burynǵy basshylary S.Tá­ýe­kelov, I.Vovnianko tarapynan odaq­tyń jumysyna aralasýǵa usynystar aragidik túsip tu­ra­tyn. Bas tartyp, shettep jú­retinmin. Óitkeni erkindikti jaqsy kóremin. Kitap jazamyn. Kino túsiremin. Tóraǵalyqqa barǵym kelmegeniniń sebebi kóp boldy. Bir sebebi, bilik qoǵamdyq uiymdarǵa asa nazaryn aýdara bermeidi. Shyǵarmashylyq odaqtardyń keńes kezindegi siiaq­­ty bilik sanasatyndai be­delinen túk qalmaǵan, kúshi joq. Jazýshylar odaǵy ǵimaratyn jalǵa berip, jan baqsa, biz ba­symyzdaǵy jalǵyz baspanamyz – Kino úiinen de airylyp qalǵanbyz. Sottasyp kele jatqanymyzǵa, mine bir jarym jyl boldy. Tipti jinalysymyzdy ótkizetin jer de joq. Birese Qaz­aqkontserttiń úiinde ótkizemiz, birde basqa mekemege baryp jalynamyz. Qazaq kinosyna bir adamdai eńbek sińirgen Asanáli Áshimov aǵamyzdy aldymyzǵa salyp, máseleni sheship berýin surap Alma­tynyń joǵary sýdiasynyń aldyna da bardyq. Prezidenttiń qabyldaýynda bolǵanda da osy máseleni aittym. Sondyqtan Kinematografister odaǵynyń tóraǵalyǵyna qyzyǵatyndai tátti eshnárse joq. «Meni tór­aǵa sailańdarshy» dep esh­kim­ge jalynbadym. Tipti kóp­shiliktiń ashyq daýysymen tór­aǵa bolyp sailanǵannan keiin áriptesterimnen: «jaqsylap oi­landyńdar ma ózi?» dep su­radym da. Qazaqqa ne kerek: ataq kerek, orden kerek, kabinet kerek. «Er­mekke de keregi sol eken ǵoi» dep otyrǵan shyǵar, biraq men mun­daiǵa eshqashan qyzyqqan emespin.

– Sizdiń Kinematografister odaǵyna basshy bolyp ke­lýi­ńizdiń tóńireginde daý-damai kóp boldy, al kez kelgen ki­kil­jiń – dialogqa kele al­maý­dyń sońǵy shegi. Jalǵyz kino sala­synda emes, kez kelgen shy­­ǵar­mashylyq odaqtyń tór­aǵa­laryn aýystyrý bizde búlik­shi­likke deiin ulasyp, asa tar­tysty jaǵdaida ótedi. Nege odaq­­tyń ózge máselesi dál osylai tal­qylanbaidy?

 – Bul endi minezge de bailanysty bolar dep oilaimyn. Shyǵarmashylyq adamdary qoǵam túgili, ózge túgili, ózimen ózi ke­lis­peidi, ózimen ózi kerisip jú­redi. Iá, meni sailaǵanda da aiǵai boldy, shý boldy. Biraq áńgimege aralaspadym, nemen aiaqtalatynyn kútip qaradym da otyrdym. Jalpy, mundai nársege mán bermeimin. Tóraǵa bol­ǵannan keiin ómirim ózgerip ketken joq. Sondyqtan men barlyq shy­ǵarmashylyq odaqty – jyn­dyhana, al olardyń tór­aǵasyn jyn­dyhananyń bas dárigeri dep esepteimin, maǵan renjise, renji bersin, ishtei ózderi de bul shyndyqty moiyndaityn shyǵar.

– «Ermek Tursynov – oli­garh-alpaýyttardyń rýhani lobbii» degen sóz sizdi ashý­lan­­dyra ma? Ol ortada siz­diń dos­taryńyz kóp qoi, siz­derdi ne or­taqtastyrady? Ádet­te, ba­qýat adam kedeimen dos­tyqqa um­tyla bermeýshi edi, álde siz de baisyz ba?

– Iá, qaltaly, semiz dostarym­nyń kóp ekenin jasyrmaimyn. Biraq olar birden baiyp ketken joq, bárimiz jalańaiaq, ja­lańbas júrgen kezimizde tanysyp, ómirdiń uzyn jolynda qatal synaqtardan birge ótkenbiz. Men dostarymdy eshqashan áleý­mettik kategoriia boiynsha ból­gen emespin. Jastaý kúnimde du­rys sóilemesem, is-áreketim du­rys bolmasa, «renjitip alam ba, anadan airylyp qalam ba, mynadan bólinip qalam ba» dep, árkimniń kóńiline bir qarap, qorqatyn edim. Qazir bul maǵan qorqynysh emes. Dostar túrli qiyndyqta synalyp, ekshelip shyǵady da, sońyra árkim óz jolyn taýyp ketedi. Al janym­da qalǵandarynyń bári de múmkindiginshe kómektesip keledi. Kitaphanany kúrdeli jóndeýden ótkizdi, úii joq akterge úi áperdi, basqa da úndemei júrip tyndyryp júrgen isteri qanshama. Qazir ómirdiń ózi synap sekildi ǵoi, qasyńdaǵy dosyń ózgere bastasa, jolyna turyp, etegine jarmasýdyń qajeti joq. Meniń jolym – shyndyq. Men ómir súrý úshin asa qinalmaimyn, eshnárseni qoldan kúrdelendirmeimin, jai ǵana ómir súremin. Kezinde men týraly ne aitylmady? «Halyq jaýy», «satqyn», «ishten shyqqan jaý jaman». Múmkin meni olar osylai qabyldaǵan shyǵar. Meili, aita bersin. Men syrtta on eki jyl ómir súrdim: tórt jyl Ame­rikada, úsh jyl Eýropada, Si­riia, Máskeý, Mysyrda turyp kór­dim. Syrttan kelgennen keiin kóziń ótkir bolady eken, buryn baiqamaǵanyń birden kózge túsedi. «Elý jylda – el jańa» dei­di, biz otyz jylda ózgerip ket­tik. Mynaý baiaǵy qazaq emes. Shydamaǵan soń qarnyń ashyp aitasyń, jylap aitasyń, ren­jitip aitasyń. Árine munyń bári qazaq bolǵannan keiin ózińe ren­jip aitqanyń ǵoi. Durys qabyl­damaidy.

– Siz buryn laýazymdy tul­ǵalardyń emen esigin kóp asha bermeitin edińiz. Aitatyn da­tyńyz boldy ma, sizdi Pre­zi­­denttiń qabyldaýynan kór­ge­nimizde tańyrqap qalǵa­nymyz ras...

– Meni tolǵandyrǵan birinshi má­sele – «Qazaqfilmniń» taǵ­dyry boldy. Prezidentke osy jaidy aitýym kerek dep shesh­tim. «Qazaqfilm» – ulttyq brend. Sonyń ózi kókparǵa túsip, tý­laqqa ainalýdyń az aldynda tur. Qalai­da qutqarýymyz kerek. Ekinshi másele – Kino úii. Sottan sotqa baryp, nátijesi joq sheshimderden sharshadyq. Úshinshi másele – mádeniet. Kino túsirýdiń qamymen júrip búkil qazaq dalasyn aralap-aralap, it arqasy qiiandaǵy tanymaityn aýylǵa baryp toqtaisyń. Eldiń ishinde júrip aýyl adamdarymen sóilesemin, olardyń jutań turmysyn, ólmestiń kúnin keship otyrǵan tirshiligin kóremin. Men ony bireýden estip, bolmasa internetten oqyp alǵan joqpyn. Sonda kózim kórgen shyn jaǵdaidy Prezidentke jetkizýge tyrystym. Bir saǵattyń tóńi­reginde bolǵan áńgimede ekeýmiz óte ashyq sóilestik. Mine, sodan beri eki aidan artyq ýaqyt ótti. Kino salasynda kóptegen igi ózgerister bolyp jatyr. Tá­jiribesi mol, kózqarasy keń, kinomen «kózi aǵarǵan» Arman Asenov siiaqty jas jigitter kinostýdiia basshylyǵyna keldi. Memlekettiń basqarý isindegi bas­ty nárse ekonomika da, saiasat ta emes, eń bastysy – mádeniet. Mádenietsiz adam ne ekonomikada, ne saiasatta jetistikke jete almaidy. Ol adam nátijege úmit­tenbei-aq qoisa da bolady. Tipti mundai adamdardy basqarý isine jaqyndatýǵa da bolmaidy. Ol óte qaýipti adam. Mysaly, D.Qo­naev­ty, Q.Sátbaevty, Sh.Ai­ma­novty alaiyq, biri – saiasatker, biri – ǵalym, biri – rejisser, al bulardy ne biriktiredi? Úsheýi de óte mádenietti adam bolǵan. Bizdiń bilik qolyna qylyshyn alyp jemqorlyqpen saiysady da jatady. Jemqorlyq degen ne? Jemqorlyq degen – máde­nietsizdik. Uryda uiat bola ma? Jemqorlyq – urlyqtyń asqynǵan túri. Biz jemqordy qyl­mysker dep jatamyz ǵoi, en­deshe mádenieti tómen, máde­nietti qurmettemeitin adamdy da biz rýhani qylmysker dep ataýymyz kerek. Bala kezinen kitap oqymasa, durys mýzyka tyńdamasa, jóndi tárbie almasa, ol myń jerden Oksford bitirip kelse de, onyń ishinde báribir jaman nárse qalady. Sondyqtan bolar bizde qazir bilimdi opasyzdar kóp. Tóńirekti túgel bilimdi ury­lar jailap alǵan. Shy­ǵarmashyl ziialylardyń ishinde de satqyndar kóp. Bilimin, talantyn satady. Kitap jazady, mýzyka jazady, kino túsiredi, spektakl sahnalaidy. Mynany esten shyǵarmaiyq: eshqashan tapsyryspen talantty dúnie týmaidy. Shedevr olai jasalmaidy.

– «Qazaqfilmge» tapsyrys berýshi de, qarjylai qol­daýshy da Mádeniet minis­tr­ligi, bul kino sapasyna sózsiz áser etedi. Qoǵamda másele óte kóp, muńymyz da jetedi, biraq so­ny astarmen jetkizetin kino tili qai­da qazir? Buryn bar edi, al qazir qaida joǵaldy?

– Aitalyq, Leonardo da Vin­chi «Djokondany» tapsyrys­pen saldy ma? «Ult», «ulttyq» degen uǵym aiaýsyz janshylyp, ústinen lýpamen qarap otyrǵan qyraǵylardy túrli kórkemdik tásilmen jer qaptyryp, ulttyq boiaýy qanyq kartinalarynda taqiiany basa kigizip turyp «biz qazaqpyz» degen oidy tuspaldap jetkizgen Sháken kimniń nusqaýyn oryndady? Shyǵarmashylyq ziia­lylardy jinap alyp «osyndai taqyrypty kóterýimiz kerek» dep tapsyrma berilip otyrǵan jerde shyn kórkem dúnieniń týatynyna kúmánim bar. Ministrlikte «genplan» degen másele bar eke­nin túsinemiz. Onda halyqtar dostyǵy, tarihi tulǵa, batyrlar beinesi, zamandas kelbeti degen siiaqty pálenbai taqyryp qamtylýy tiis. Alaida naǵyz sýret­kerge erkindik berilýi kerek. Keibir erkin oi biliktiń kózqarasymen úilesim taýyp jatsa, birigip jasaýǵa bolady. Rejisserdiń oiymen jymdasyp ketken munyń jaqsy úlgileri kinoda joq emes, bar. Al «qarjyny biz berip otyrmyz, sen bizdiń taqyrybymyzdy sýretteisiń» degen talap durys emes, menińshe. Onda óner «aǵylshyn gazonyna» ainalady. Birde-bir aramshóp ósirmei, qyltiyp ósip kele jatsa, julyp alyp, al kózdiń jaýyn alatyn kók shópti kún saiyn tep-tegis etip qyrqyp otyrý kó­she kórkin ashqanymen, birdei etip tegistep tastaý ónerdiń bire­geiligin jo­iy­p, ózin býyndyryp óltiredi.

– Sheteldiń óte bedeldi, myq­ty granttaryn utyp alyp, kelisimshartpen jumysqa ketip jatqan ǵalymdardy túsinýge bolar, biraq rýhaniiattaǵy iri ókil­derdiń shetelden jaily ómir izdep ketkenin rýhani dissident etip kórsetý kózqarasy beleń alyp bara jatqany bai­qalady. Bul durys úlgi me?

– Bilmeimin. Kezinde men de qazaqtan bezip ketkem. Ol ýa­qytta Jazýshylar odaǵynyń janynan Aýdarma alqasyn ashyp, birneshe jyl Aqseleý aǵa Sei­dimbek ekeýmiz bir kabinette otyrdyq. Óte bilimdi, sheshen adam, naǵyz dala aristokraty dersiz. Qurmetimde shek joq. Biraq sol jyldardaǵy jumys úrdisi qyzyq edi – kúnde daý, kúnde aitys. Ekeýmizdiń áńgimemizge basqalar da qosylyp ketedi. Qalaǵań, Q.Muhametjanov, Or-aǵań, O.Bókeilermen de osyndai qyzý áńgime-dúken quramyz. Ol kisilerdi tyńdasań, álemniń kindigi – Qazaqstan, búkil ór­keniet pen damý qazaqtan bas­talǵan. Sóz neden týatyn edi? Qazaq kim? Onyń orny qaida? Ol alǵa damyp kele me, keri sheginip, quryp bara ma? Daý osydan týady. Meniń oiym­sha, qazaq áldeqashan artta qalǵan. Biraq ony eshkim kórmeidi. Al anaý biz tabynatyn shetel, Eýropa degeniń basqa álem, olardy oilandyratyn másele basqa, olardyń talqylaityn taqyryby bólek. Olardy seniń ultyń emes, adam, maman retindegi jetistigiń qyzyqtyrady. Qolyńnan is kelse, bári qurmetteidi. Al bizdiń talqylaitynymyz «Kim taza qazaq? Kim shala qazaq?» degen suraq, ainalyp kelip baiaǵy maltamyzdy ezemiz, sodan beri mai shyǵatyn ýaqyty boldy, qane, urtymyzdan tamǵany? Álemniń qansha elinde boldym, biraq men eshqashan «shala evrei, shala qytai, shala frantsýz» degen sózdi estip kórmeppin. Dúnieniń burysh-buryshyna tarydai shashylyp ketken sol evrei edi ǵoi, «sen Ýkrainada týǵan, sen Qazaqstanda týǵan evreisiń, endeshe sen shalasyń» dep nege aitpaidy solar? On millionǵa jeter-jetpes qazaqty «shalasyń, tazasyń» dep bólgennen kim ne utady? Maqtanatyn túgimiz joq, sosyn amal joq, qalmaqtardy tyrqyratyp qýyp, oirattardyń oiranyn shyǵaryp, mine, biz jeńiske jettik degen filmder túsirip, ózimizdi-ózimiz aldap, máz bolamyz. Osy ótirikpen ómir súrýimizdi jalǵastyra bersek, biz eshqashan damymaimyz.

– Qazaq kórermeniniń basym bóliginiń sanasy da, tal­ǵamy da halyqtyq film­der­ge negizdelgen eken. «Ta­qiia­ly pe­rishte», «Atame­ken», «Sha­ńy­raq» tektes film­derdi ań­sai beredi. Búgingi kórer­menge dál osy ideiadaǵy, osy for­mattaǵy ki­no qyzyq bolady dep oilaisyz ba?

– Jyldyń sońynda Kinema­tografister odaǵy Basqarma má­jilisin shaqyryp, «qansha kino túsirildi, kinoda qandai je­­tistikke jettik, qalai túsi­rildi, qandai baǵytta damyp kelemiz?» degen suraqtardyń tóńi­reginde qorytyndy monitoring jasaimyz. Sonda meniń aldyma tizim tústi. Prokatqa shyq­qan kinolardyń sany 74 eken. Men senbedim. «Múmkin emes!» dep eki qaiyra tekserttim. «Al qandai filmder túsirildi?» dep qarasam, «Ne egipte mne mozgi», «Kelinka-Sabinka», «Kanikýly v Tailande», «Sisitai». Bilesiz be, bul kino emes, mundai sum­dyqtar úshin arnaiy termin oilap tabý kerek. Adambaev, Qoian­baev, Esentaeva, Tóreǵali, Qairat, qudai-aý, qazir bári kino túsiretin bolyp ketipti ǵoi. Ki­nonyń esigi ashyq-shashyq, bári topyrlap kirip ketken. Sonda kino degen bári baratyn dárethana bolǵany ma? Tsenzýra joq. Qýanarlyǵy, film sany kóbeidi, biraq sapasy múlde túsip ketti. Al búgingi kassa jasaityn negizgi kórermen 12 men 18-diń ara­syndaǵy jasóspirimder. Biraq kinoǵa baratyn osy top munyń kino emes ekenin bilmeidi. Olar Aimanovty, Qarsaqbaevty, Qojyqovty kórgen joq, bilmeidi. Sondyqtan olar mynalardyń tú­sirgenin kino eken dep qabyldaidy. Al bular búgingi kórermenniń qarańǵylyǵyn paidalanyp, qaltasyn aqtaryp, aldap, aqshasyn sýyryp alyp jatyr. Bul kino emes – ý. Eger meni bireý tutqynǵa alyp «pa­roldi ait, qupiiany ait» dep qolymdy burap, uryp-soǵyp qinasa, oǵan qalaida shydaimyn, paroldi aitpaimyn. Biraq eger maǵan Qairat pen Tóreǵalidyń filmderin ákep kórsetse, kóp bolsa bes minýtqa ǵana shydamym jeter, qupiiany aityp qoiar edim. Mundai kinony kórý múmkin emes. Bul – aýrý. Bul – «ponos». Aýrý qoǵamnyń kórinisi. 

– Sizdińshe, Qazaqstan re­jis­­serleri kinonyń qandai janry­n umyt qaldyryp ke­ledi?

– Janrdy qoia turaiyq, bizdiń kinoda eń negizgi nárse – shyndyq joq. Al jańaǵy top keiingi jyldary komediiamen áýestenip ketti. Biraq ony ko­mediia dep ataýǵa bolmaidy. Ne­ge deisiz be, sebebi kúlkiniń de sapasy bolady: arzan kúlki, oily kúlki, tereń kúlki. Qazaq tabiǵatynda qaljyńǵa jaqyn halyq. Biraq qaljyńy tereń bo­latyn. Biz osydan aiyry­lyp qaldyq. Biz qazir kúlmeimiz – yr­jańdaimyz. Este ustaiyq: ekeýi eki bólek nárse. Búgingi kino salasynda júrgen jastarda bilim jetispeidi. Olarǵa sabaq beretin adamdardyń arasynda múlde kinodan habary joq kisiler júr. Meni de T.Júrgenov atyndaǵy Óner akademiiasyna sabaq berýge shaqyrǵan. Biraq men onda barmaimyn. Sebebi meniń ustazdyq qabiletim joq. Eger menen úirengiń kelse, menimen birge túsirilim alańyna júr. Qazir rejissýra, kinodra­matýrg, operatorlyq ónerge úi­retetin akademiia, ýniversitetter kóbeiip ketti. Kinoǵa kelgen adamdar burynyraqta assis­tenttikten bastaityn, rejis­ser­likke jetkenshe biraz buralań joldan ótetin. Osynyń bári qys­qardy, qazir qaida baramyn, ne jasaimyn deseń de, tóte jol­men barasyń. Sondyqtan bári midai aralasyp, shatasyp ketken. Tipti Niý-Iork, Los-An­djeles Kino akademiiasynyń diplomyn ákelip jatqan balalar bar. Diplomyn ashsań «rejisser», «qoiýshy operator» dep jazylyp tur. Jaqsy. Er­tip alyp, túsirý alańyna ke­lesiń, túk bilmeidi. Qoishy, qys­qa­sha qaiyrsam, myltyq atyp kór­me­gen generaldardyń ýaqyty týdy.

– Filmniń qandai finalmen aiaqtalǵanyn qalaisyz?

– Qal-aǵamnyń, Q.Muha­met­janovtyń «Qisyq aiaqqa qyzyl kebis ne kerek» dep jii qai­talaityn súiikti bir sózi bar edi. Ustazym G.Daneliia ózin rejisser dep eseptemegen kúii ketti. Al qazir «men rejissermin», «men jazýshymyn» dep op-ońai aita beretin boldyq. Bári ózgerdi. Ustazdarym aitatyn: «Árqashan kórermenniń kinoteatrdan qan­dai kóńil kúimen shyǵatynyn oilańdar. Olardyń úmitin úzbeńder» dep. Aýyr taqyrypty qozǵasań da, úmi­tin qaldyr. Shyndyqty ait­qyń kelse de, arǵy jaǵyn oila: sen kórermendi ne úshin jylatyp jatyrsyń, nege kúldirip otyr­syń. Al kórermen oilansyn. Kino­teatrdan shyǵyp bara jatyp ózine suraq qoisyn. Naǵyz óner jaýap bermeidi – suraq qoiady. Al bizdiń kórermen men oqyrmanda «ol maǵan mindetti» degen oi qalyptasqan. Jazýshy men rejisser shainap, daiyn oidy miyna salyp berýge mindetti. Bulai bolmaidy. M.Tsvetaeva aitpaityn ba edi: «Chitatel – soavtor». Kinoda da solai. Kórermen – rejisserdiń syrlasy. Eger sýretkerdiń túpki oiyn túsinse, ári qarai ózi damytyp alady, birge muńdasady.

– «Ermek Tursynovtyń ki­no salasynan alǵan salmaq­ty syi­lyǵy joq» degen sózdi estidim. Solai ma?

– Búgingi halyqaralyq kino­fes­tivaldardan júlde alyp jatqan filmder nege biik dárejede baǵalanady? Sebebi ol filmniń rejisserleri óz elin qaralaidy jáne ol búginde sánge ainaldy. Sóitip upai jinaidy. Amerika men Aýstraliiadan bas­tap, birqatar shet memleketterde ótetin kinofestivaldarda boldym. Baiqaǵanym, kez kelgen eldiń rejisseri óz elin qaralap shyqsa – baǵalanady. «Oi, qandai qyzyq». Menińshe, bul durys emes. Qaita óz elińdi biiktetpeisiń be? Eń órkenietti eldiń óziniń problemasy bar. Biraq olar kórsetkenniń jóni osy dep, óz elin mazaqqa ainaldyrmaidy. Kórsetse de, qandai kóńilmen baiandap otyr – paida kózdep otyr ma, álde jany ashyp, muńymen bólisip otyr ma? Mine, bul ná­zik másele. Jaqsy, Kannan da, Venetsiiadan da júlde al. Biraq bastysy bul emes. Bastysy – óz elińniń baǵasy. Óz kórermenińniń túsingeni. Kórermen «Shaldy» jaqsy qabyldady. Men ishtei qýan­dym. Al «Kelindi» qabyl­daýǵa áli daiyn emes. Ol úshin renjimeimin.

– Qatelespesem, siz osy eki-úsh márte «Oskarǵa» usynyl­dy­ńyz. Ala almady­ńyz. Ren­jigen joqsyz ba?

– Osy oqiǵanyń basymnan ótkeni de jaqsy boldy. Damaskide turǵan kezimde 92-ge kelgen bir áýlie imamnyń aitqany bar edi. «Sen eshqashan «osyǵan qaitsem de qol jetkizýim kerek» dep ózi­ńe arman belgileme. Bir kúni armanyń oryndalǵanda, ziian shegetin óziń bolasyń. Óitkeni sen ózińe shekti mólsher belgilep qoidyń, qolyń jetkennen keiin boldy, ómir maǵynasyz bolyp qalady» degen-di. Eń qyzyǵy – joldyń ózi. Sen aldyńda ne kútip turǵanyn bilmesten qýalap júre beresiń. Ómir degen – belgisiz nárse. Sol belgisizdigimen qyzyqty, qundy. «Oskar» degen ne – jai ǵana júlde. Ras, qyzyqtym. Qýdym. Tipti ainanyń aldynda turyp alyp «Oskar» alǵanda sóileitin sózime deiin juptap, daiyndalatynmyn. Qudai ońdap, osynyń bárinen aman-esen ótip, óz jolymdy shyn tanyǵandai boldym. Qazir men úshin bári anyq. Bóten elden baǵa izdeme. Amerikalyqtar meniń týyndymnan, qazaqtyń máselesinen ne túsinedi? Endeshe ony qalai baǵalamaq? Saǵan kim baǵa beredi? Adam ba? Jo-o-q – ýaqyt. Sol sebepti adamnan baǵa kútpeimin. Ásirese búgingi kórermennen. Syrttan baryp júlde alý mindet emes. Bas tarttym. Meniń túigenim – osy.

– Sonda kinofestival ká­sibi deńgeidiń anyqtaýyshy bola almai ma?

– Joq, eshqashan. Ásirese Eý­ropada bir mezgilde kem degende 3-4 qalada kinofestival ótip jatady. Qazaqstannyń ózinde 5-6 kinofestival bar. Ózim qansha kinofestivaldyń qazylar alqasynyń múshesi, tóraǵasy boldym. Ol júldeler qalai beriledi, qandai joldarmen anyqtalady, iesin qalai tabady – bul qýlyqtardyń bárin bes saýsaqtai bilemin. Tipti maqtaýly «Oskaryńyzdyń» ózi dos pen tanystyń ainalasynan alysqa uzai almai jatady. Sondyqtan biik dárejede berilip jatqan júldeniń ózine kúmánmen qaraimyn. Mundai júldeniń quny maǵan bes tiyn. Myna istep júrgen isim júlde alý úshin emes. Tipti ne úshin ekenin ózim de bilmeimin. Biletinim, bul – meniń jolym.

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken

Aigúl AHANBAIQYZY,

«Egemen Qazaqstan»