Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qazan aiyndaǵy Qazaqstan halqyna joldaýynda meditsina salasy da nazardan syrt qalǵan joq. "Meditsinalyq qyzmet sapasy halyqtyń áleýmettik kóńil-kúiiniń asa mańyzdy komponenti bolyp sanalady" dep atap ótti Memleket basshysy. Árine, eń birinshi tán saýlyǵy men jan saýlyǵyna jiti kóńil bólinse, odan keiingi máseleler de óz kezegimen sheshimin tabary anyq. Elbasy eń aldymen, ásirese aýyldyq jerlerde alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómektiń qoljetimdi bolýyn qamtamasyz etý qajet dedi. Sondai-aq, "alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómek kórsetetin qyzmetkerlerdi yntalandyrý úshin 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap aýrýlardy emdeý isin basqarýdyń jańa tásilderin engizgen ýchaskelik meditsina qyzmetkerleriniń jalaqysyn kezeń-kezeńmen 20 paiyzǵa kóbeitýdi tapsyramyn" dep, qadap aitty.
Osy oraida, atalǵan taqyrypty keńirek tarqatý maqsatynda Áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý qory tóraǵasynyń orynbasary Erik Baijúnisovti sózge tartqan edik. Nazar salsaq...
- Prezident Nursultan Nazarbaevtyń kezekti joldaýynda sóz bolǵan áleýmetik máseleler qatarynda densaýlyq salasy da bar. Elbasy eń aldymen meditsina qyzmetkerleriniń jalaqysyn kóterý jaily aitty. Osy jaily pikirińizdi bilsek...
- Iá. Elbasy biylǵy joldaýynda da densaýlyq saqtaý salasynyń máselelerine erekshe toqtaldy. Dárigerler jalaqysyn ósirý, aýyl meditsinasynyń deńgeiin kóterý syndy búgingi kúnniń ózekti taqyryptarynyń joldaýǵa arqaý bolǵany qýantady. Jalpy, búginde memlekettik emhanalardaǵy uzyn-sonar kezek máselesi, okýlist, lor, ortoped syndy salalyq mamandardyń jetispeýi, dárigerlerdiń kásibi deńgeii men olardyń patsientterge degen qarym-qatynasy jii-jii synǵa ushyrap jatady. Negizinde bul da bir biýdjettik meditsinanyń saldary. Sebebi, myqty mamandardyń kóbi emhana men aýrýhanada biliktiligin jetildirip, ábden tájiribe jinaqtaǵannan keiin ailyǵy az, júktemesi kóp memlekettik mekemeni tastaidy da janǵa jaily, bar jaǵdai jasalǵan jeke menshik klinikaǵa ketip qalady. Nemese óz kabinetin ashyp, adamdardy sol jerde qabyldai bastaidy. Al, kásibi mamandardan aiyrylyp qalmaý úshin olarǵa qolaily jaǵdai jasap, materialdyq jaǵynan qamtamasyz etý kerek.
- Dárigerlerdiń alyp otyrǵan jalaqysy atqaryp jatqan eńbegine sai emes deisiz ǵoi?
- Álbette, dárigerlerdiń qazir alyp otyrǵan jalaqysy eńbekterine sai emes. Joǵaryda aityp ótkenimdei, qazir dárigerlerdi: memlekettik mekemede jumys isteitin dárigerler men jekemenshik emhanalarda jumys isteitin mamandar dep eki topqa bólip qaraýǵa bolady. Memlekettik aýrýhana men jekemenshik klinikadaǵy jalaqynyń arasy jer men kóktei. Qazir Qazaqstannyń memlekettik emdeý oryndarynda institýtty jańa bitirgen jas mamannyń bazalyq jalaqysy – 56 myń teńge. Búgingidei qymbatshylyq zamanda ol aqsha tirshilikke jetpeitini anyq. Sondyqtan, ol maman kúndiz bir jerde, túnde ekinshi jerde, tipti, úshinshi klinikada da jumys taýyp jatady. Demalmai, sharshap júrip istegen jumystyń sapasy da tómen bolmai ma? Sol sebepti dárigerlerdiń jalaqysyn kóterý kerek. Biýdjettik salada bul qiyndaý. Sondyqtan máseleni túbegeili sheshý joldaryn qarastyrý qajet. Elimizde engizilip jatqan meditsinalyq saqtandyrý júiesi osy máseleni sheshýge septigin tigizýi tiis. Meditsinalyq saqtandyrý qory dárigerlerdiń, emdeý mekemeleriniń arasynda básekelestik týǵyzýǵa kúsh salady.
- Emhanadaǵy kezek máselesin aityp qaldyńyz. Ony qalai sheshýge bolady dep oilaisyz?
- Bul jurtshylyq arasynda kóp talqylanatyn, kópshiliktiń narazylyǵyn týdyratyn máseleniń biri. Densaýlyq saqtaý basqarmasyn basqarǵan adam retinde mynany aitar edim: Emhana qyzmetkerleri kóbine basshylardyń túr-túsin bile bermeidi. Kezinde sony paidalanyp men emhanalarǵa jasyryn baryp, qyzmetkerler jumysyn syrttai baqylap júrdim. Patsienttiń marshrýtymen júrip otyrsań emhana qyzmetkerleriniń qatesine kóz jetkizýge bolady. Jalpy, memlekettik emhanalar patsienttiń qajetine beiimdelmegen jáne olardy biznes-qurylym deýge kelińkiremeidi. Emhana azamattar kelip-ketip, aryz-shaǵym aityp, ursysyp jatatyn memlekettik mekeme retinde jumys isteidi. Ondaǵy ár qyzmetker ózine bekitilgen belgili bir fýnktsiiany ǵana atqarady. Kóbisiniń túrli esepterdi toltyrýdan qoly bosamaidy. Analizdi tek túske deiin alady, diagnostikalyq kabinetter de tústen keiin jumys istemeidi. Sondyqtan túrli tekserýden ótip, medosmotrdan ótkisi kelgender tań sáriden turyp emhanaǵa keledi. Oǵan shynymen de dáriger kómegine zárý patsientter qosylady. Emhanadaǵy tańerteńgi kezektiń sebebi osy. Oǵan dáriger jetispeýshiligin, bas dárigerdiń kún saiyn ótkizetin bir saǵattyq «piatiminýtkalaryn» qosyńyz. Memlekettik emhanalar jumysynda osy syndy kemshilikter jetip-artylady. Buǵan dárigerlerdiń tittei de kinási joq. Oǵan álsiz menedjment pen osy mindetterdi sheshýge tiisti densaýlyq saqtaý basqarmalarynyń basshylary kináli.
- Prezidenttiń tapsyrmasymen biyl Astanada Halyqaralyq ǵylymi onkologiialyq ortalyq salynatyn boldy. Osy bastamanyń dál qazir kóterilýine ne sebep?
- Bul elimiz úshin óte qajetti ortalyq. Bizdiń onkolog mamandar qazirden bastap ortalyq jumysyna qajetti alǵysharttardy daiyndap jatyr dese de bolady. Olar Amerika, Túrkiia, Koreia men Eýropanyń birqatar elderinde tájiribe jinaqtady. Iaǵni, bizdiń mamandarymyz bolashaqta atalǵan ortalyqta engiziletin sáýleli, lazerli, protondy terapiia, immýndyq emdeý, diagnostikanyń eń ozyq úlgilerin engizýge daiyndyq jasap jatyr. Máselen, álemniń 57 elinde ǵana paidalanylatyn protondy terapiia postkeńestik keńistikte múldem joq. Mamandardyń aitýynsha, bul ádis kóz obyry, súiek kemigi obyry, balalardyń miyndaǵy qaterli isik syndy sirek kezdesetin aýrýǵa shaldyqqan 1600 patsientti emdep jazýǵa, omyrtqa men mi obyry metastaz bergen naýqastarǵa kómektesýge múmkindik beredi.
Sonymen qatar, jańa onkologiialyq ortalyqta immýndy terapiia ádisi engiziledi degen jospar bar. Ókinishke orai, Qazaqstanda búginde tek ókpe obyryna shaldyqqandardy ǵana atalǵan ádispen emdeýge múmkindik bar. Al, álem elderi qaterli isiktiń teri obyry, melanoma, moiyn men bas obyry syndy túrlerin immýndaý arqyly emdeýdi áldeqashan jolǵa qoiǵan. Jospar boiynsha, jańa ortalyq jyl saiyn 8000 patsientti qabyldai alady jáne munyń bári qazaqstandyqtar úshin tegin júrgiziletini qýantady. Oǵan qosa, 2019 jyldan bastap onkologiialyq dispanserlerdegi qondyrǵylar parkin jańartyp, qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartýǵa qosymsha 35 mlrd teńge bólinbek. Munyń myńdaǵan adamnyń ómirin saqtap qalýǵa kómekteseri haq.
Qazirgi tańda elimizde onkologiialyq aýrýlardy emdeý jaqsy jolǵa qoiylǵan. Jyl saiyn qaterli isik tyrnaǵyna ilikken patsientterdi emdeýge biýdjetten 36 mlrd teńge bólinedi. Al, onkologiialyq aýrýlardy anyqtaýǵa baǵyttalǵan tegin skriningtik tekserýlerge 4 mlrd teńge qarastyrylǵan.
- Suhbatyńyzǵa rahmet!
Ult portaly
.jpeg)