Búgin Astanada ótken "Jańa álipbi – jańǵyrý joly" atty dóńgelek ústelde Sh.Shaiahmetov atyndaǵy Respýblikalyq úilestirý-ádistemelik ortalyǵynyń direktory Erbol Tileshov latyn álipbiiniń jobasynda diakritikalyq tásil (árip ústine noqat qoiý) nege alynbaǵanyn túsindirdi, dep habarlaidy Sputnik Qazaqstan.
Tileshov latyn grafikasyndaǵy qazaq álipbiiniń keibir dybystary bolashaqta qaita qaralyp, ózgerister engizilýi múmkin ekenin aitty.
"Latyn grafikasy negizinde álipbi jasaýdyń álemde qalyptasqan úsh joly bar. Diakritikalyq, (ústine noqat qoiý), digraftyq jáne apostroftyq tásil. Apostrofty tańdaý sebebimiz – digrafqa qaraǵanda jazýdy jeńildetý máselesi boldy. Degenmen keibir dybystarǵa qaita oralý qajet bolady. Bul endi kún tártibindegi másele. Ulttyq komissiia qurylǵannan keiin, jumys retin kezeń-kezeńmen belgilenip, jospar jasalady. Jańa álipbidiń emle erejesin, orfografiialyq, orfoepiialyq sózdigin jasaý máselesi kún tártibine qoiylady. Sondyqtan emle erejesin ázirleý kezinde keibir ózgerister engizilýi ábden múmkin. Biraq bir nárseni eskerýimiz kerek: diakritikalyq tásil bolsyn, digraftyq, apostroftyq tásil bolsyn, ǵalymdar arasynda da, qoǵamda da osy úsh tásildiń bireýin qoldaityndar, qalǵanyna qarsy bolatyndar bar. Óitkeni latyn tańbalary qazaq tiline arnalmaǵan, qazaq tiliniń tól dybystyq júiesi bolmaǵandyqtan, ártúrli pikirdiń bolýy ábden zańdy", — dedi ol.
Osy oraida Tileshov noqat qoiý arqyly jasalynatyn álipbige ne sebepti barmaǵanyn túsindirip ótti.
"Jańa aitylyp ótkendei, álemniń 45 elinde 5 millionǵa jýyq qazaǵymyz turady. Menińshe, olarǵa digraftyq, apostroftyq tásil túsinisýine áldeqaida jaqyn. Diakritikalyq tásilge barmaǵan sebebimiz de osy. Ekinshi bir másele, apostroftyq nusqadan keiin biz túrki áleminen alystap kettik degen syńaida pikirler aitylyp júr. Meniń aitarym – biz qai álipbimen de túrki álemine jaqyndai almaimyz. Álipbi degen tańba. Eger álipbi arqyly til úirenetin bolsaq, kirillitsa kirgennen keiin búkil qazaq oryssha bilip alǵan bolar edi. Ondai bolǵan joq. Aǵylshynnyń 26 tańbasyn bárimiz bilemiz, biraq bárimiz aǵylshyn tilin bilmeimiz. Ózbektiki basqa, túrikmendiki, ázirbaijan, túriktiki basqa. Sondyqtan álipbi arqyly túrki álemine jaqyndasyp ketemiz, basqa túrik tilderin igerip alamyz deý shyndyqqa kelmeidi", — deidi Tileshov.
.jpg)