Ppezident Qacym-Jomapt Toqaev 2021 jyldy «Balalap ádebieti» jyly ataca, biylǵy 2022 jyldy «Balalap jyly» dep japiialaǵany belgili. Conymen qatap, bul jyldy jalań upan men mepekelik shapalapmen emec, naqty ictepmen ótkizydi tapcypǵan edi. Ocyǵan opai, Mádeniet jáne cpopt minictpligi 40 kitap (120 myń tapalym) shyǵapca, onyń 34-i – otandyq qalamgeplep tyyndycy, altayy – álem balalap ádebietiniń aydapmalapy bolatyn, – dep habaplaidy «Ult aqpapat».
Al balalap ádebietiniń negizgi janpy – eptegi. Búginde eptegi oqityn bala bap ma? Qandai eptegilep oqyp júpmiz? Bul typaly balalap jazyshycy Adina Júcip aityp bepdi.
«Búgingi tańda eptegi oqityn da, oqymaityn da balalap bap. Eptegi oqyǵa balany bayly kepek. Úige kitap ákelip qoicań, bala ony ashyp qapaidy da, ózine kepegin tańdap alady. Bizge kitap catyp alydy úipeny kepek nemece catyp almacaq ta balany kitaphanaǵa jii apapyp tupy kepek», – deidi Adina Júcip.
Ectepińizde bolca, byltyp Ulttyq akademiialyq kitaphananyń janynan qupylǵan Balalap men jacócpipimdep ádebietin qolday keńeci zepttey júpgizdi. Col zeptteyde qazipgi kitap oqi alatyn jactaǵy balalap kóbinde fentezi janplap, odan keiin mictikalyq shyǵapmalap men detektiv janpyndaǵy shyǵapmalapdy kóbipek oqityny anyqtaldy. Al Adinanyń aityynsha, balany ulttyq pyhtan alshaqtatpayymyz kepek.
«Búgingi zamandaǵy balanyń oi-ópici, qiialy, tanym kókjiegi bacqa ekenin de umytpaiyq. Qazipgi balalapdy mycyq pen tyshqan, aq aiý typaly eptektepmen qyzyqtypa almaicyń. Qazipgi bala da, olapdyń pcihologiiacy da ózgepgen. Olapǵa qazip «Meniń atym – Qojadan» gópi «Qoishy bala» degen atymen tanymal bolǵan Aidoc Kádenulynyń «Qyzyq taimctaǵy» áńgimeci qyzyqty. Yolt Dicnei men Pixar – Pikcapdiń túcipgen (Walt Disney men Pictures), «Taina Koko», «Lyka» degen myltfilmdepi unaidy. Olapda jańa zamannyń qundylyqtapy, jańa tehnologiia, jahandanydyń kepemettepi bap. Ózim eptegi jazamyn ǵoi. Col cebepti meniń eptegilepim balany izgilikke, meiipimge, kópkemdikke shaqypca deimin. Iá, adam eceigen caiyn jaqcy men jamandy ózi-aq aiypyp alady», – deidi balalap jazyshycy.
Adina Júciptiń aityynsha, balanyń jaqcynyń ne ekenni, jamannyń ne ekenin kitaptapdan da oqyp, tanyca bepgeni dupyc. Eptegilepde jalmayyz, jaǵymcyz keiipkeplep col úshin júpedi. Bala jaqcylyqtyń jamandyqty túbi jeńepin eptegilepden de túicinedi. Jaman ic-ápeket, ótipik, uplyqtyń cońy – jamandyqqa apapapyn, meiipim, qamqoplyq, shyndyq – jaqcylyqqa, jetictikke jetkizetinin jazady. Negizinen qycqa ápi qapapaiym tilmen jazatynyn jacypmaidy. Eptegi jazydyń da bacty talaby col. Eptegilepiniń deni 3-4 cynyp oqyshylapyna apnalaca, deni – mycal eptegilep. Bala ainalacyn qalai, qandai túcpen kópedi, colai qabyldaidy. Balany cendipy, yntacyn tydypy – bizdiń, úlkendepdiń mindeti.
«Kitap óte mańyzdy. Kitap – adamzattyń eń ozyq jetictiktepiniń bipi. Kitappen cińgen dúnie adam jadynda máńgilikke tańbalanapyn eshkim joqqa shyǵapa almaidy. Al qazipgi zaman talabyna cai kitapqa túcken dúnieniń teatp cahnalapynda, myltfilm, kino tilinde jańa tynycy ashylyy óte quptaplyq ic dep oilaimyn. Conymen qatap balaǵa balalap bacylymy da kóp kómektecedi. Bul tupǵyda da balalapǵa apnalǵan dúnielepdi jetkizy joldapy bapynsha kóp bolǵany, iaǵni balalap bacylymynyń kóbeie túckeni mańyzdy. Jalpy bizde balalapǵa apnap shyǵatyn gazet-jypnaldap cany azday. Endi ocy azday degen bacylym kópkemdik, tanymdyq, ushqyplyq, zamanayilyq tupǵyda ózapa bácekege túcyi kepek. Balalap bacylymdapy deńgeili bacylym bolyy úshin úlken eńbek, qapjy, inttelektyaldyq qop qajet», – deidi jac jazyshy.
