Foto: Áigerim Begimbet
Qurylysshy – óte jaýapty mamandyq. Qurylysshylardyń eńbegi men kásipqoilyǵynyń arqasynda jańa ǵimarattar, mektepter, aýrýhanalar, joldar salynyp jatyr. Qysqasy, birneshe qurylys nysandary boi kóterip, injenerlik, infraqurylym, sondai-aq áleýmettik saladaǵy ǵimarattardyń qurylysy júrgizilip, halyqtyń igiligine berilip jatyr. Osyndai jaýapty ári kúrdeli jumysty atqaryp júrgen eńbek adamdarynyń ishinde beli qaiysyp, oramaly jelbirep, názik qoldarymen talai qurylysty atqarǵan áielder de bar, dep jazady Ult.kz.
Naǵyz eńbek adamy osyndai qara halyqtyń ishinde, qara jumystyń arasynda júr. Solardyń biri – eki balanyń anasy, qurylysshy Malika Ataeva týraly sóz etpekpiz. Malikanyń negizgi mamandyǵy – meiirbike. Túrkistan oblysy, Ordabasy aýdanynyń ortalyǵy Temirlan aýylyndaǵy aýdandyq aýrýhananyń balalar bóliminde 14 jylǵa jýyq eńbek etken. Ómirlik jaǵdaiǵa bailanysty jumystan shyǵyp, qurylys salasyna kelgen.
«Jumys aýyr bolǵanymen, tabysy jaqsy. Alǵashynda eshteńe bilmeimin, qospaǵa sýdy ne kóp, ne az quiyp qoiamyn. Terlep-tepship daiyndap bersem, sylaqshynyń biri: «qoiý» deidi, endi biri «suiyq» deidi. Shelek bolsa, aýyr. Qaita keri alyp ketemin. Bir jumysty 10–15 ret istegen kezim de boldy. Jylaǵym keletin. Qaita-qaita daiyndap, qolym úirendi. Al qazir ózim kásibi sylaqshyǵa ainaldym. «Shtýkatýrka» jasaimyz. Bul da ońai emes, qolymyzdy kótere almai qalamyz. Sýly emýlsiia jaǵamyz. Jumys isteýge qajet zattyń barlyǵyn janymyzǵa qoiyp, qabyrǵaǵa tor qadap shyǵamyz. Tor (setkany) qadaǵan soń, sańylaýlaryn biteimiz (shpaklevka). Tegisteimiz (grýntovka)», – deidi qurylysshy Malika Ataeva.
Qurylys salasynyń sarapshysy Elena Temnikovanyń aitýynsha, qurylystaǵy áielder týraly birneshe mif qalyptasqan. Al búginde ondai mifterdi joqqa shyǵaryp júrgen mamandar jeterlik.
«Birinshi mif: «Áielder saǵat 08.00-den 17.00-ge deiin jumys isteidi, sodan keiin klientterdiń problemalaryn umytyp, úiine qaitady». Ókinishke qarai, qurylysta jumys ýaqyty, demalys kúni degen joq. Nysandy bitirý úshin kún men túndi, ashtyq pen toqtyqty tańdamaisyń.
Ekinshi mif: «Qurylysta áielderge oryn joq». Kerisinshe, qurylysqa áielder kerek. Olar muqiiat jáne jaýapty jumys isteidi.
Úshinshi mif: «Áielder qurylys materialdary assortimentin erler siiaqty túsine almaidy». Negizi, áiel óz jumysyn jaqsy kórse, ol mamandyqty erlerge qaraǵanda jaqsy isteidi.
Tórtinshi mif: «Qurylys salasynda erli-zaiyptylar birge jumys istei almaidy». Erli-zaiyptylardyń múddeleri ortaq bolsa, olarda árqashan sóilesetin nárse bolady. Ortaq áńgime, ortaq tanys, kerisinshe, bári komfort.
Besinshi mif: «Qurylysta áielder erlerdi almastyra almaidy». 2021 jyldan bastap áielderge qurylys jumystaryn júrgizýge ruqsat etildi. Qurylystaǵy áielder óz jumysyn 100 paiyz oryndaidy ári kúndelikti ómirde naǵyz áiel qalpyn saqtai alady.
Altynshy mif: «Áielder shaǵymdanady jáne qyńyr». Áielder qurylystyń aýyr ekenin biledi. Al qyńyrlyq kez kelgen salada áielderge tán bolýy múmkin. Ol endi minezge bailanysty», – deidi Elena Temnikova.
Al qurylysshy Malika Ataeva áieldiń jumysy, erkektiń jumysy dep bólip qaramaidy. Qolynan kelse, barlyǵyn isteýge daiyn. Ol búginde Astana, Almaty, Shymkentte mektep pen balabaqsha, kópqabatty úi men jeke ǵimarattardyń ishin árlegen. Sonymen qatar 5, 7, 12 qabatty úilerdi tapsyrýǵa úles qosqan. Malika búginde qurylysta áiel-qyzmetkerlerdiń kóbeigenin de jasyrmaidy.
«Nysandy bitirip tapsyrǵandaǵy sezim ózgeshe. Bir jannyń úiine erterek kirýine úlesimdi qosqanyma qýanyshty bolyp turamyn. Sol bitken obektini kórgende barlyǵyna maqtanyshpen qarap, kókiregime «men bul jerde istegenmin» degen jylý uialaidy. Qurylysta jumys isteý ońai emes, rasynda, otbasyma, balalaryma kóńil az bólinip qalady. Degenmen sol balalarymnyń bolashaǵy jarqyn bolýy úshin, eshkimnen kem bolmas úshin jumys istep júrmiz», – deidi Malika.
Aqshasy jaqsy bolǵanymen, densaýlyqqa keler ziiany da az emes.
«Qospany aralastyrǵanda shań-tozań murnymyzǵa kirip, aýamen ókpege barady. Bul da himiialyq zattar ǵoi. Ókpemiz tolyp, jótelip qalamyz. Sonda da jumystan qashpaimyz, «áieldiń qyryq jany bar» dep beker aitpaidy ǵoi. Áiteýir, osy talmai eńbektenýimizdiń nátijesinde jaqsy tabys taýyp, úi saldyq, mashina aldyq. Keide bir ailyqqa qarap, kreditke batyp, qinalǵansha, aýyr da bolsa osy qurylys salasy durys pa dep oilaimyn», – deidi Malika.
Qurylystyń aýyr salasynda eńbek etip júrgen áielderdiń qatarynda smeta injenerleri, ishki árleý jumystarymen ainalysatyn brigada basshylary, energetikter, ekskavatorshylar taǵy basqalar bar.
