Foto: okg.kz
Tólebi aýdanyndaǵy Qasqasý aýylynyń turǵyny Júnis Kerimqanovty jerlesteri aǵash ustasy retinde jaqsy tanidy. Ol kisiniń jasaǵan kúbisine elimizdiń barlyq oblysynan suranys túsip jatady.
Biyl paiǵambar jasyna tolatyn Júkeń jas kezinde toǵyz jyl jihaz shyǵaratyn fabrikada jumys istegen eken. Qazirgi kásibine sol kezdegi tájiribeniń kómegi kóp bolǵan kórinedi. Negizi onyń mamandyǵy – sýretshi. Soǵan sai biraz jyl mektep, balabaqsha, balalar lageri men túrli mekemelerge tapsyryspen sýret salyp, bezendirýmen ainalysqan. «Sýretti eki qolymmen de sala beremin» deidi ózi. On jyldan astam ýaqyt otbasyn osy kásippen asyrap kelgen azamat kolhoz-sovhoz taraǵan toqyraý tusynda sýretshiniń eshkimge keregi bolmai qalǵanyn aitady. Sonda jas kezde úirengen kásibi kádege asyp, kúbi jasaýdy qolǵa alypty. «Eńbek – bárin jeńbek» degen emes pe? Aǵash óneri men ustalyqty bir kisidei biletin, táp-táýir meńgergen ol kúbi jasaýǵa baryn salady. Sóitip tózim men shydamdylyqty serik etip, tynymsyz áreketin tájiribemen ushtastyrǵan sýretshi Júnis sońynda aǵashtan túiin túigen sheber Júkeń atanady. Onyń qolynan shyqqan dúniege búginde ózimizdiń oblys turǵyndarymen qatar Qaraǵandy, Aqtaý, Atyraý, Jezqazǵan sekildi shalǵai qalalardan da tapsyrys túsedi eken. Óziniń aitýynsha, ózge oblys, alys qalalardan telefon arqyly tapsyrys bergen kisilerge kúbini poiyz arqyly salyp jiberetin kórinedi. Al, jaqyn tóńirektegiler ózderi alyp ketedi.
«Mal sharýashylyǵymen ainalysatyn qazaq halqy úshin kúbi taptyrmaityn dúnie. Qymyzdyń babyna kelip ashýy da, aǵarǵannan sary maidy tez aiyryp alý da kúbige bailanysty. Sońǵy kezderi elimizde qymyz ben shubatqa suranys artyp keledi. Sondyqtan kúbige tapsyrys berýshiler de kóp. Qazir «kúbime motor qoiyp ber» deitin qandastarymyz da bar» deidi aǵash sheberi.
Júkeń bir kúnde on kúbige deiin jasaidy eken. Degenmen, onyń tolyq daiyn bolýy úshin kemi bir ai ýaqyt ketetinin aitady.
«Ádette, kúbini qaiyń, balqaraǵai, emen aǵashtarynan jasaidy. Emen men balqaraǵai aǵashtary tyǵyz, óte qatty, tózimdi bolady. Sý tigen saiyn qataia túsedi. Al, qaiyń aǵashynan jasalǵan buiym ádemi kórinedi.
Men kúbini negizinen arsha aǵashynan jasaimyn. Arshadan jasalǵan kúbi sýsynnyń dámin buzbai, uzaq saqtaidy. Ystyq kúnge qańsymaidy. Kúbini jasap bolǵan soń jýyp, keptirip, jylqynyń, qoidyń maiymen sylaǵan durys. Ony ystai bilý de sheberlikti talap etedi. Durys ystalǵan kúbi qymyzynyń dámi til úiiredi, hosh iisi bolady» deidi Júkeń.
Biz sheberdi qyzý jumys ústinde jolyqtyrdyq. Anadaida úlkendi-kishili kúbiler kózge tústi. Árqaisysynyń daiyn bolýyn kútip júrgen iesi bar ekenin estidik. Keibireýler birden eki-úsh kúbige tapsyrys beretin kórinedi. Kólemi kishkentai kúbige on bes litr sýsyn siiady eken. Sodan ary qarai tapsyrysqa bailanysty orta, úlken kúbiler qatarlasa sap túzep tur. Baǵasyn suradyq. Kólemine bailanysty, eń arzany 20-30 myń teńgeden bastalatynyn bildik.
Kúbi ǵana emes, Júkeń aǵashtan kez-kelgen buiymdy – esik, tereze, ústel, oqtaý-taqtai deisiz be, tipti baltanyń sabyna deiin jasai beredi. Soǵan qarai aldynan adam úzilgen emes. Sheber buǵan deiin aǵashty qolmen jonyp júripti. Keiin 3 paiyzdyq jeńildikpen nesie buiyryp, shaǵyn stanok satyp alady. Sheberhanasy da shaǵyn. Biraq, shaǵyn sheberhanadaǵy shaǵyn stanoktyń atqaratyn jumysy kóp: úlken bir aýyl turǵyndarynyń suranysyn qanaǵattandyryp, qala berdi Qazaqstannyń túkpir-túkpirinen túsken tapsyrystardy oryndaidy.
«El ishinde ulttyq naqyshtaǵy astaý, tabaq, qymyz, sorpa ishetin kese sekildi buiymdarǵa suranys joǵary. Ári bul jumys ózime de unaityn bolǵan soń ár tapsyrysqa erekshe mán beremin. Qolymnan shyqqan buiymdarǵa ózindik órnek túsirip, erekshe etýge tyrysamyn. Ol tapsyrys berýshilerdiń de kóńilinen shyǵady, tipti birinen biri estip, alys aimaqtardan arnaiy usynys aitatyndar da bar» deidi Júnis Kerimqanov.
Keiipkerimiz aldaǵy ýaqytta jańa sheberhana ashýdy kózdep otyr. Oǵan, árine, qarajat kerek ekendigi túsinikti. Atakásipti arqaý etken sheber bul rette memlekettik baǵdarlama aiasynda beriletin jeńildetilgen nesieden úmitti. Oiǵa alǵany oryndalyp jatsa, aǵashtan ulttyq oiý órnektelgen kúndelikti turmysqa qajetti neshetúrli buiymdardy kóptep shyǵarýdy kózdep otyr.
Qaisar Sherim,
«Ońtústik Qazaqstan».
