Abai Qunanbaiulynyń 175 jyldyq mereitoiy qarsańynda L. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversiteti «Abai akademiiasy» seriiasyn tanystyrdy. Joba aiasynda elordada ǵalym, alashtanýshy Tursyn Jurtbai men professor ári depýtat Nurlan Dýlatbekovtiń kitaptarynyń tusaýy kesildi, dep habarlaidy QazAqparat.
«Otyrar» kitaphanasynda kitaptardyń tusaýkeserine avtorlardyń ózderi men ziialy qaýymnyń birqatar ókili qatysty. Jiynda moderator bolǵan L.Gýmilev atyndaǵy EUÝ rektory Erlan Sydyqov atalmysh joba aiasyndaǵy jumys týraly aityp ótti.
«Ǵumyrnamalyq zertteýlerdi, Abai shyǵarmashylyǵy týraly monografiialardy, dereknamalyq eńbekterdi, jańa tehnologiialarǵa negizdelgen oqý-ádistemelik jumystardy tanymdyq serialdyq basylym túrinde usynyp otyrmyz. Basty maqsat – Abaitanýǵa qatysty jańa sipattaǵy ǵasyrlyq aspektidegi ǵylymi zertteýlerdi ǵylymi qoǵamǵa, ásirese jastarǵa nasihattaý», - dedi Erlan Sydyqov.
Belgili abaitanýshy ǵalym Tursyn Jurtbaidyń «Abai akademiiasy» ǵylymi-zertteý institýtynyń arnaiy jobasymen shyǵarylǵan «Bilmei muny jazǵan joq» eńbegi Abai óleńderi mátinderindegi aiyrmashylyqtardy qoljazbalar negizinde salystyrý arqyly taldap, salmaqty qorytyndy shyǵarýymen mańyzdy. Eńbek eki úlken bólimnen túzilgen.
Abai óleńderiniń túpnusqasy, dáldigi abaitanýdyń áli sheshimin tappai kele jatqan kúrdeli máselesi ekeni belgili. Avtorlyq qoljazba nusqasy saqtalmaǵandyqtan birneshe nusqaly kóshirmeler arqyly qaǵazǵa túsken óleń mátinderi naqtylaýdy qajet etedi. T.Jurtbai eńbeginde Shyǵys Túrkistan aimaǵyndaǵy Ziiat Shákerimuly qolyndaǵy Abaidyń 1909 jylǵy jinaǵy, Shákerimniń qoljazba dápterimen salystyrylyp kóshirilgen Sheriazdan Marsekovtyń nusqasy, sondai-aq bizge beimálim Hatker-kátiptiń 1909 jylǵy kitaptan kóshirgen qoljazbalary negizge alynyp, salystyrmaly taldaýlar jasalǵan.
Sonymen birge Tursyn Jurtbaidyń «Keshegi ótken bi Qunanbai» eńbegi qazaq tarihyndaǵy iri tulǵalardyń biri, aǵa sultan Qunanbai Óskenbaiulynyń shynaiy beinesin tarihi shyndyq turǵysynan tanytýǵa baǵyttalǵan. Avtor áýeli kórkem beine retindegi Qunanbaiǵa tańylǵan áreket pen taǵylǵan aiyptaýlarǵa nazar aýdaryp, bulai bolýynyń sebepterin taldap kórsetedi. «Abai joly» roman-epopeiasyndaǵy – Qunanbai men Abai – áke men bala – bir-birine múlde kereǵar qalypta kórinedi. Eski men jańanyń bitispes tartysy da osy eki tulǵanyń boiyna jinaqtalady. Qunanbaidyń kúrdeli bolmysyn qaishylyqty sipatta tanyta otyryp, ony qatygez bileýshi, eskiniń qalt etpeitin saq qorǵaýshysy etip beineleý sol kezdegi ideologiianyń qatań talabynan týyndaǵan. Avtor osy máselerge erekshe nazar aýdaryp, ómirdegi Qunanbaidyń shynaiy bolmysyn, bir boiynda irilik, qairatkerlik, qataldyq toǵysqan dala shonjarynyń erekshe qasietin ashyp kórsetýdi maqsat etedi.
Al QR UǴA koorespondent-múshesi, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Nurlan Orynbasaruly Dýlatbekovtiń «Qunanbai isi» atty dereknamalyq zertteý eńbegi Qunanbai Óskenbaiulynyń ómirbaianyna qatysty barynsha bai derek kózderi – arhiv qujattary. Solardyń ishinde Omby oblystyq tarihi arhivinde saqtalǵan qujattardyń mańyzy zor. Qunanbai Óskenbaiulynyń ómiri men qyzmetindegi eń bir kúrdeli kezeń – onyń ústinen is qozǵalyp, uzaq ýaqyt tergeýde bolatyny, sonyń zardabynan Omby qalasyna deiin shaqyrylyp, myrzaqamaqta otyratyny, yqtiiarsyz tergeýde astynda júretini. «Qunanbai Óskenbaev isi» osy kezeńdegi oqiǵalardy sýretteidi. Jinaqta Q.Óskenbaev pen onyń inisi Maibasardyń qylmystyq isine qatysty mán-jailardy anyqtap beretin tarihi derekter birizge túsirilip, júielenip berilgen.
