Kórneki foto: pixabay.com/Avtandilphoto
Premer-Ministr Álihan Smaiylovtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda jaz mezgilinde sý qoimalaryndaǵy qaýipsizdikti qamtamasyz etý máselesi qaraldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Tótenshe jaǵdailar ministri Iýrii Ilinniń málimdeýinshe, búginde respýblika boiynsha júzýge ruqsat etilgen 487 oryn bar, onyń ishinde 149 kommýnaldyq jáne 338 jeke menshik jaǵajai belgilengen. Sonymen qatar jaz mezgilinen jaqsy ótý úshin jergilikti atqarýshy organdar shomylýǵa arnalǵan resmi jáne jabdyqtalǵan oryndardyń sanyn keminde 15-20%-ǵa ulǵaitýy qajet.
Sońǵy 3 jylda elde myńnan astam adam sýǵa batqan. Ótken jyly sýǵa ketkender sany 43%-ǵa azaidy. Sý qoimalaryndaǵy adam óliminiń negizgi sebepteri – jabdyqtalmaǵan jerlerde shomylý, balalardy qaraýsyz qaldyrý, mas kúiinde shomylý jáne óz kúshin durys baǵalamaý.
TJM sýdaǵy adamdardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin politsiia departamentteri jáne ákimdiktermen birlesip, uiymdastyrýshylyq jáne praktikalyq is-sharalar keshenin júrgizip jatyr. Atap aitqanda, 45 myńnan astam reid pen patrýl uiymdastyryldy, olardyń barysynda 480 zań buzýshy ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Sonymen qatar qaýipsiz balalar jaǵajailarynda, statsionarlyq jáne qańqaly-modýldik basseinderde TJM qutqarýshylary ákimdiktermen birlesip, balalardy júzý daǵdylaryna úiretip jatyr.
Ishki ister ministri Marat Ahmetjanovtyń aitýynsha, jaz bastalǵaly adamdar demalatyn oryndarynda jaiaý politsiia jasaqtary kóbeidi. Bilim berý uiymdarynyń barlyǵyna qoǵamdyq, demalys oryndarynda jáne sý qoimalarynda ózin-ózi ustaý erejeleri boiynsha nusqaýlyqtar jiberildi. Sý qoimalarynyń janyndaǵy avtopatrýlder sýǵa batyp bara jatqan adamdarǵa kómek kórsetý úshin qajetti quraldardyń barlyǵymen – qutqarý beldemshesi, jiletter, arqan jáne t.b. jabdyqtalǵan.
Úkimet basshysy patrýl qyzmetkerleri jyl basynan beri sýǵa batyp bara jatqan 9 azamatty qutqarǵanyn aitty. Bir kún buryn Qyzylorda oblysynda politsiia qyzmetkerleri kanalda batyp bara jatqan jergilikti joǵary oqý ornynyń stýdentin qutqarǵan.
«Stýdentti qutqaryp qalǵan maior Erjan Ábdiramanovtyń erligin atap ótkim keledi. Mundai adamdarǵa alǵys aityp, olardy basqalarǵa úlgi etý kerek», — dedi Premer-Ministr.
Balalarǵa arnalǵan qala syrtyndaǵy lagerlerde qaýipsizdikti qamtamasyz etý týraly oqý-aǵartý ministri Ǵani Beisembaev, shaǵyn kólemdi kemelerdi, onyń ishinde sýdaǵy jappai demalys oryndarynda paidalanýdy baqylaý týraly indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri Marat Qarabaev aityp berdi.
Óńirlerde qabyldanyp jatqan sharalar týraly Aqtóbe oblysynyń ákimi Eraly Toǵjanov, Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵaziev, Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldy baiandama jasady.
Premer-Ministrdiń aitýynsha, Qazgidromettiń boljamyna sáikes, biylǵy jaz maýsymy jyldaǵydan ystyq bolady dep kútilip otyr. Ásirese, elimizdiń batysy men shyǵysynda jáne ońtústiginde aptap ystyq kópke deiin saqtalady degen boljam bar. Iaǵni, sýǵa baryp demalýshylardyń sany da arta túseri sózsiz.
«Jaz endi bastaldy, al elimizdiń sý aidyndarynda qaza tapqandardyń sany ulǵaiyp barady. Tótenshe jaǵdailar ministrliginiń málimeti boiynsha jazdyń birinshi kúni ǵana 4 adam sýǵa ketip, mert boldy. Aldyńgúni bir kúnde 9 adam, keshe taǵy 4 adam sýǵa ketken. Qaiǵyly jaǵdailardyń barlyǵy shomylýǵa ruqsat etilmegen jerlerde oryn alǵan. Bul – shynymen de alańdatarlyq jaǵdai», — dedi Álihan Smaiylov.
Qazirgi ýaqytta shomylý maýsymyna daiyndyq jumystary jalǵasyp jatyr: óńirlerde shomylýǵa qajetti arnaiy oryndar jabdyqtalyp, jańadan jaǵajailar salynyp jatyr. Sondai-aq qaýipsizdik sharalaryn saqtaýǵa qatysty profilaktikalyq jumystar júrgizilýde.
Úkimet basshysy respýblikada jyl saiyn 300-ge jýyq adam sýǵa ketip, qaitys bolatynyn, olardyń 100-ge jýyǵy – balalar ekenin aitty. Bul qabyldanyp jatqan sharalardyń jetkiliksiz ekenin kórsetedi.
«Abai, Jetisý, Ulytaý oblystarynda osy ýaqytqa deiin shomylýǵa ruqsat etilgen arnaiy oryndar belgilenbegen. Al Qyzylorda oblysynda búkil óńir halqy úshin arnaiy belgilengen 4-aq oryn bar. Almaty oblysynda Qapshaǵai sý qoimasynyń mańyndaǵy kóptegen jeke menshik jaǵajailar resmi tirkelmegen», — dedi Premer-Ministr.
Osyǵan bailanysty óńir ákimdikterine Tótenshe jaǵdailar ministrligimen birlesip, sýǵa shomylýǵa arnalǵan qaýipsiz oryndardy belgileý jónindegi jumysty kúsheitý, sondai-aq qaýipsizdik sharalary týraly halyqty belsendi túrde habardar etip otyrý tapsyryldy.
Sonymen qatar Úkimet basshysy profilaktikalyq jumystar negizinen qalalar men aýdandarda ǵana júrgiziletinin aityp ótti. Aýyldyq jerlerde buǵan kóńil bólinbeidi.
«Sol sebepti sýǵa batqandardyń basym kópshiligi, iaǵni 60-70%-y aýyl turǵyndary bolyp otyr. Osy baǵytta jergilikti jerlerde keń aýqymdy jumystardy júrgizý qajet. Halyqtyń nazaryna sýdaǵy qaýipsizdik talaptaryn, alǵashqy kómek kórsetý erejelerin, arnaiy jaǵajailar men qaýipti oryndar týraly aqparatty únemi jetkizý kerek», — dedi Álihan Smaiylov.
Odan bólek Premer-Ministr ońtústik óńirlerdegi sýarý kanaldary da adamdarǵa qaýip tóndirip otyrǵanyn aitty: olardyń kóbi – qorshalmaǵan.
«Bul – birinshi kezekte balalar úshin óte qaýipti. Kanaldarda balalar ólimi kóp jaǵdaida Almaty, Jambyl, Qyzylorda jáne Túrkistan oblystarynda tirkeledi. Bul rette Túrkistan oblysynyń oń tájiribesin atap ótkim keledi. Onda aryqqa túsip, qulap ketken jaǵdaida óz betinshe syrtqa shyǵýǵa múmkindik beretin arnaiy quraldar ornatylýda. Óńir ákimdikteri osy tájiribeni zerdelep, kanaldar men aryqtarda qaýipsizdikti qamtamasyz etý máselesin pysyqtaýy qajet», — dedi Álihan Smaiylov.
Oǵan qosa Premer-Ministr sýdaǵy qaiǵyly jaǵdailardyń kóp bóligi alkogoldik ishimdiktiń kesirinen bolǵanyn atap ótti. Qaitys bolǵandardyń 70%-ǵa jýyǵy – mas kúiinde shomylǵandar. Osyǵan bailanysty ishki ister organdarynyń bólimsheleri múddeli memlekettik organdarmen birlesip, tiisti jumystardy uiymdastyrýy qajet. Atap aitqanda, eskertý jasap, ákimshilik sharalar qoldaný arqyly jaǵalaýlarda alkogoldik ishimdikterdi ishýge jol bermeý kerek.
«Ol úshin demalys oryndaryndaǵy qoǵamdyq tártipti qadaǵalaý jumystaryn kúsheitý qajet», — dedi Úkimet basshysy.
Sonymen qatar Premer-Ministr Pavlodar oblysynda fontanda shomylyp júrgen balany toq soqqan jaǵdai boiynsha túsinikteme berdi.
«Ondai jerlerde sýǵa túsýge múldem tyiym salynǵan. Sanitarlyq dárigerler de ruqsat etilmegen jerlerde shomylýdyń qaýipti ekenin aitady. Alaida balanyń aty – bala. Oinaǵandy jaqsy kóredi. Sondyqtan ákimdikter fontandardyń qaýipsiz jumysyn tekserip, balalardyń shomylýyna jol bermei, baqylaýdy barynsha kúsheitýge tiis. Bul jumysqa Ishki ister ministrligi de qosylýy kerek», — dedi Álihan Smaiylov.
Sóz sońynda Úkimet basshysy shaǵyn kólemdi kemelerdi paidalaný barysyn baqylaý boiynsha sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.
«Kemedegi tehnikalyq aqaýdyń kesirinen qaiǵyly aiaqtalǵan jaǵdailar kezdesedi. Bul máseleni qatań baqylaýǵa alý kerek», — dedi Álihan Smaiylov.
