Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi BUU Damý baǵdarlamasymen birlese otyryp, «Múgedekter arasynda ekonomikalyq belsendilikke jaǵdai jasaý» jobalyq keńsesin júzege asyrýda. Jobalyq keńse aiasynda múgedekterdiń jumyspen qamtylýyn qamtamasyz etýdiń 26 negizgi sharalary qarastyrylǵan jol kartasy bekitildi, dep habarlaidy QazAqparat.
Múgedekterdiń jumyspen qamtylýyn qamtamasyz etý úshin dene qyzmetiniń buzylǵany eskeriletin sanattaǵy adamdarǵa usynylatyn mamandyqtar katalogy jasalady.
«Bul nusqaýlyq ádistemelik material retinde paidalanylady. Onyń kómegimen jumys berýshiler múgedektigi bar adamdar deneniń qai múshesiniń qyzmeti buzylǵanyna bailanysty qandai kásipte ózin-ózi taba alatyndyǵyn túsinedi. Ol osy jyldyń aiaǵynda aiaqtalyp, elektrondy eńbek birjasyna engiziledi. Bul anyqtama jergilikti atqarýshy organdardyń, jumys berýshilerdiń jáne múgedekterdiń jumysynda tiimdi quralǵa ainalady», - deidi Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi Áleýmettik qyzmetterdi damytý departamentiniń direktory Dámejan Sádýaqasova.
Osylaisha, elektrondyq eńbek birjasy fiziologiialyq shekteýler men biliktilik túrlerin tańdaýǵa negizdelgen qoldanystaǵy bos jumys oryndary boiynsha usynystar shyǵarady. Bul múmkindik elektrondy eńbek birjasy arqyly múgedekterdi jumysqa ornalastyrý amalynyń sanyn kóbeitýge múmkindik beredi, sonymen qatar jumys berýshilerge jumys oryndaryna qosý deńgeiin arttyrýǵa kómektesedi.
Sondai-aq, múgedekterdi áleýmettendirý jáne inkliýzivti qamtamasyz etý úshin joba keńsesinde innovatsiialyq jáne sandyq tehnologiia qoldanylady.
Sonymen qatar, dene músheleriniń ártúrli qyzmeti buzylǵandarǵa arnalǵan mobildi qosymshalardy qol jetimdi paidalaný boiynsha jobalar júzege asyrylýda. Mobildi qosymshalarǵa monitoring jáne múgedekterge arnalǵan albom jasaldy, onyń ishinde 60 qosymsha bar. Ótinishter densaýlyq aqaýlarynyń túrleri boiynsha: estý jáne sóileý qabileti, kórý qabileti jáne tirek-qimyl apparaty problemalary bar adamdar úshin 3 topqa bólinedi. Múmkindigi shekteýli jandar arasynda eń tanymal qosymshalar da anyqtaldy. Ótinimder týraly aqparat inva.gov.kz saitynda usynylǵan.
Jobalyq keńse aiasynda «ITeachMe» qoǵamdyq qorymen birlesip mobildi qosymshalardy múgedekterdiń qajettilikterine beiimdeý úshin qyzmet kórsetetin kompaniialarmen jáne uiymdarmen (jetkizý, satý, mobildi banking, taksi qyzmetteri jáne t.b.) memorandým jasaý kózdelip otyr.
Múmkindigi shekteýli jandardyń ekonomikalyq táýelsizdigin arttyrýǵa yqpal etetin taǵy bir qural - «Scale up» baǵdarlamasy. Ol múmkindigi shekteýli kásipkerlerdi qoldaýǵa arnalǵan jáne bizneske qarjylyq emes kómek kórsetýdi qarastyrady.Baǵdarlama múgedekter ashatyn jáne múgedekter úshin taýarlar, jumystar men qyzmetter óndiretin kásiporyndardy qamtidy. Búgingi tańda baǵdarlamaǵa qatysý úshin 75 biznes joba iriktelip alyndy. Olardyń árqaisysy úshin jeke jol kartasy jasalady.
Uiymdastyrýshylardyń aitýynsha, bul baǵdarlama múgedekterdiń ómir sapasyn jaqsartýmen ainalysatyn kásiporyndardyń damýyna serpin beredi.
Sonymen qatar, múgedekterdi oqytýǵa da kóńil bólinedi. Memlekettik basqarý akademiiasy BUU Damý baǵdarlamasymen birlesip, qashyqtan jumys rejiminde jumys tiimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan memlekettik qyzmetshilerge arnalǵan kýrstar ázirledi.
« Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrliginiń bastamasy boiynsha bul kýrsta múmkindigi shekteýli 342 memlekettik qyzmetshi oqytyldy. Búgingi tańda memlekettik qyzmette 433 múgedek jumys isteidi. Onyń 318-i ortalyq memlekettik organdarda. Búgingi tańda kóptegen uiym qashyqtan jumys rejimine ótken, sol sebepti mundai oqý kýrstary óte ózekti», - dep atap ótti Dámejan Sádýaqasova.
Óndiristegi jaraqattaný deńgeiin tómendetý maqsatynda ministrlik otandyq kásiporyndardyń Halyqaralyq áleýmettik qamsyzdandyrý qaýymdastyǵynyń «Vision Zero» baǵdarlamasyna qosylý naýqanyna qatysýda.
«Vision Zero» baǵdarlamasy úsh baǵytty biriktiredi: eńbek qaýipsizdigi, óndiristik qaýipsizdik jáne óndiristiń barlyq deńgeilerindegi qaýipsizdik. Búgingi tańda Qazaqstandaǵy 300-ge jýyq óndiristik jáne óndiristik emes kásiporyndar nóldik jaraqat baǵdarlamasyna qosyldy.
Ministrlik kásiporyndardy nóldik jaraqat baǵdarlamasyna qosýdyń ekonomikalyq tiimdiligin esepteidi. Baǵdarlama tujyrymdamasyn iske asyrý nátijesinde Qazaqstandaǵy kásiporyndarda jaraqattaný, ólim jáne múgedektik deńgeii tómendeidi dep kútilýde.
«Eńbek» baǵdarlamasy týraly dp umytpaý kerek, onyń aiasynda múgedekter oqýdan ótip, jumys tabýda, sonymen qatar biznesti damytý úshin mikronesie men grant alatyn bolady. Birinshi jartyjyldyqta múgedektigi bar 7,8 myń qazaqstandyq jumysqa ornalastyryldy. Onyń ishinde 2, 2 myń adam turaqty jumys oryndarynda, 5,6 myń adam ýaqytsha jumysqa ornalasty. Bul - áleýmettik jumys, jastar praktikasy jáne qoǵamdyq qyzmet.
103 adam shaǵyn nesie aldy, onyń 75-i óz isin ashty. Múgedektigi bar 218 qazaqstandyq grant aldy. Qysqa merzimdi kásibi kýrstarda múmkindigi shekteýli 259 adam qamtyldy. «Bastaý biznes» jobasy boiynsha 67 adam kásipkerlik negizderin oqydy.
Qazirgi kezdegi negizgi problemalardyń biri - jumys berýshilerdiń múgedekterdi jumysqa qabyldaýǵa degen qyzyǵýshylyǵynyń tómendigi. Osy másele boiynsha jumys berýshilerdiń belsendiliginiń tómen bolý sebepterin anyqtaý úshin ministrlik uiymdar men kásipkerlerge arnalǵan saýalnamany ázirledi. Qabyldanǵan jaýaptardyń negizinde múgedekterdi qabyldaityn jumys berýshiler úshin qolaily jaǵdai jasaý boiynsha qosymsha jumystar júrgiziletin bolady.
Aita ketý kerek, elimizde 705,5 myń múgedek turady, onyń 430 myńy - eńbekke qabiletti jastaǵy adamdar. Onyń 100 myńǵa jýyǵy jumys isteidi.
«Qabyldanǵan sharalar múgedektigi bar kóptegen qazaqstandyqtardy jumyspen qamtýǵa jáne ekonomikalyq qyzmetke tartýǵa kómektesedi», - dep qorytyndylady Dámejan Sádýaqasova.
