Foto ashyq derekkózden
Senat depýtaty Nurtóre Júsip elimizde destrýktivti kúshterdiń tamyr jaiyp bara jatqanyna alańdady, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Onyń aitýynsha, respýblikada dinge qyzyǵýshylardyń ortasha jas mólsheri jasaryp keledi. Beiresmi derekterge súiensek, dini bilim izdenýshilerdiń 75%–i ashyq internet resýrstardy paidalanady. Destrýktivti kúshter aqparattyq keńistiktiń barlyq múmkindigin óz qyzmetinde ońtaily paidalanyp otyr.
"Azamat qai dindi ustanady? Onyń senim–nanymy qandai? Árkimniń óz erki. Buǵan Ata zańda kepildik berilgen. Biraq solai eken dep ózimiz ómir súrip otyrǵan qoǵamdy ala taidai búldirýge, óz dini ustanymyn ózgege tańýǵa, top quryp, jik-jikke bólinýge jol berýge bolmaidy. "Dombyra – haram, sálem salý – haram, eldiń bári hidjap pen niqab kiiýi kerek" degen talaptar Konstitýtsiiamyzǵa qaishy keledi", - deidi Júsip Premer-ministrge joldaǵan depýtattyq saýalynda.
Aitýynsha, qazir ashyq internet resýrstar arqyly islam dininiń keibir ustanymyn alǵa tartyp, salt-dástúr men ulttyq qundylyqtarymyzdy joqqa shyǵarýǵa tyrysqan kontentter kóbeidi. Sonyń saldarynan qazaqstandyqtar tarapynan salt-dástúrimiz ben ulttyq qundylyqtarymyzǵa, dástúrli mádeniet pen ónerge qarsylyq bildirý, memlekettik rámizder men keibir merekelerdi qurmettemeý, zańmen belgilengen áskerde qyzmet etý, orta bilim alý syndy ortaq mindetterden, meditsinalyq rásimderdiń keibir túrlerinen bas tartýy syndy zaiyrly qoǵam talaptaryna sai kelmeitin qarsylyqtar anyq baiqalýda.
Jastardyń fokýsyn jalpyǵa ortaq oqý-bilimnen, parasatty paiymnan, zamanaýi qundylyqtardan burmalanǵan taiaz dini túsinikterge buryp áketý áreketteri ashyq júrip jatyr.
"Radikaldyq ideologiia jeteginde júrgen azamattar qoǵamnyń barlyq salasynda qyzmet etip júr. Olar syrttai ashyq qarsylyq tanytpaǵanymen, ishtei sol aǵymda. Qazir syrtqy kúshter túrli qoǵamdyq qorlar, birlestikter retinde qurylyp, aǵartý, bilim berý, áleýmettik qoldaý kórsetý, qarjylai granttar bólý siiaqty bir qaraǵanda "janashyrlyq" sharalarmen ainalysyp júrgendei. Iaǵni "Jumsaq kúshter" teris piǵylyn júzege asyryp, "áleýmettik", "qaiyrymdylyq" sharalar arqyly olar óz jaqtastaryn kóbeitip jatyr. Bulardyń otbasynda ósip kele jatqan balalardyń sany men olardyń ainalasyndaǵy adamdarǵa yqpalyn oilaýdyń ózi qorqynysh týǵyzady", - dep alańdady depýtat.
Nurtóre Júsiptiń sózinshe, elimizde osyndai syrt kúshterden azamattardy arashalap alýǵa kómek kórsetetin saýatty teologtar men imamdar tapshy. Qazaqstanda imamdardy daiyndaityn 9 medrese men bir ǵana ýniversitet jumys isteidi.
"Nátijesinde Iordaniia, Egipet, Túrkiia, Saýd Arabiiasy jáne taǵy basqa shetelderden beiresmi óz betimen baryp oqyp jatqan azamattar az emes. Olardyń biliminiń idelogiialyq baǵyty men dástúrli dinimizge sáikestigi suraq týdyrady", - deidi depýtat.
Ol osy jaǵdailardyń aldyn alýǵa quzyrly organdar arasynda ózara úilestirýdiń jáne táýekelderdi basqarýda júieli, birizdi jumystardyń bolmaýy da birden–bir sebep ekenin atap ótti.
Máselen, ótken jyldarda óńirlerde din isteri basqarmalary ashylyp, kóp ýaqyt ótpei "optimizatsiia" degen jeleýmen jabyldy. Tek 2021 jylǵy mamyrda prezidenttiń tapsyrmasynan keiin jeke basqarmalar bolyp qaita quryldy. Soǵan qaramastan Abai, Jetisý, Shyǵys Qazaqstan oblystarynda bul basqarmalar áli kúnge ashylmai otyr.
Taǵy bir mysal, 2019 jyly "Qazaqstan Respýblikasynyń keibir zańnamalyq aktilerine dini qyzmet jáne dini birlestikter máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly" zań jobasy parlamentte qaralyp, birqatar jaqsy norma usynylǵan. Alaida zań bastamashysy úkimet zań jobasyn keri qaitaryp aldy.
"Kórip otyrǵanymyzdai biz ózimizge keler qaýipti baiqasaq ta, onymen kúreste tabyndylyq kórsete almai otyrmyz", - deidi Nurtóre Júsip.
Osyǵan bailanysty senat depýtattary jastardy teris dini aǵymdardan qorǵaý úshin birqatar usynys jasady:
• sheteldiń ozyq tájiribesin zerdelep, qoldanystaǵy zańnamany ulttyq dúnietanymdy eskere otyryp jetildirý;
• ulttyq qundylyqtardy memlekettik deńgeide nasihattaý;
• Din isteri basqarmalaryn barlyq óńirde bólek basqarma retinde qaita ashý jáne olardyń kadrlyq áleýetin kúsheitý;
• óńirlerdegi Dini problemalardy zertteý ortalyqtarynyń materialdyq-tehnikalyq áleýetin arttyryp, qyzmetkerlerdiń jalaqysyn kóterý;
• óńirlerdegi Jastar resýrstyq ortalyqtarynyń áleýetin kóterip, jastardy destrýktivti aǵymdardyń yqpalynan saqtandyrý jáne aldyn alý boiynsha keshendi is–sharalar uiymdastyrý nysany retinde paidalaný;
• shetelden óz betinshe dini bilim alyp kelgen azamattardy qaita daiarlyqtan ótkizetin jáne diplomdaryn akkreditatsiialaityn ulttyq dástúrge negizdelgen ortalyq qurý.
