El igiligi úshin: 2025 jyly gaz salasy qandai jetistikterge qol jetkizdi?

El igiligi úshin: 2025 jyly gaz salasy qandai jetistikterge qol jetkizdi?


Biyl «QazaqGaz» ulttyq kompaniiasy geologiialyq barlaý jáne kúrdeli qurylys jobalaryna den qoidy. Bul sáikesinshe gazdy ishki tutynýdyń artýyna jáne Qazaqstannyń gaz qory aýqymyn keńeitý qajettiligine bailanysty boldy, Ult.kz dep habarlaidy

2025 jyldaǵy basymdyqtar qatarynda gaz infraqurylymyn nyǵaitý jáne «QazaqGaz Aimaq» AQ arqyly Astana men onyń aglomeratsiiasyn odan ári gazdandyrý jónindegi jobalardy iske asyrýdy qosa alǵanda, óńirlerdi kógildir otynmen qamtý kózdeldi.


Aimaqtar – erekshe nazarda

2025 jyly 95 eldimekende 350 myń adam gazǵa qol jetkizse, 2026 jyly taǵy 41 eldimekenge gaz beriletin bolady. Máselen, eger 2024 jyldyń 1 qańtarynda el turǵyndarynyń 62%-y gazben qamtamasyz etilse, 2025 jyldyń qorytyndysy boiynsha bul kórsetkish 64,2%-ǵa deiin ósti. Bul rette, ishki naryqta gaz tutyný kólemi únemi ósip keledi: jyl qorytyndysy boiynsha tiisti meje 20,4 mlrd m³ qurady. Iri jobalardy júzege asyrý jáne jańa magistraldyq gaz qubyrlaryn qosý arqasynda júzdegen eldimekende ómir súrýge qajet qolaily jaǵdai jasalyp, qarqyndy damýǵa múmkindik týdy.  

2025 jyly gaz mamandary úshin eń mańyzdy oqiǵalardyń biri «Taldyqorǵan-Úsharal» gaz qubyrynyń qurylysyn merziminen buryn 1 jyl jáne 4 aiǵa aiaqtaý boldy. Jobany iske asyrýdyń arqasynda Jetisý oblysynyń 84 eldimekeni gazǵa qosylatyn bolady, bul óńirdi gazdandyrý deńgeiin 56,5%-dan 76%-ǵa deiin kóterýge jol ashady.

Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha «Saryarqa» gaz qubyrynyń 1-shi kezeńin iske asyrý aiasynda Astananyń ainalasynda ornalasqan eldimekenderdi gazdandyrý jumysy júrgizilýde. «QazaqGaz Aimaq» kompaniiasy mamandarynyń belsendi atsalysýymen Nurly, Talapker, Qoiandy, Y.Altynsarin, Aqqaiyń eldimekenderindegi 35 myń adam gaz igiligin kóre bastady. Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev qatysqan telekópir barysynda Qosshy qalasy gazǵa qosyldy. Sóitip qaladaǵy 31 myń turǵyn «kógildir otynǵa» qosylý múmkindigine ie boldy.

Órkendeý kilti – gaz tranziti

Halyqaralyq gaz tranziti kóleminiń ulǵaiýy 2025 jyly kompaniianyń operatsiialyq jáne qarjylyq kórsetkishterin jaqsartýǵa yqpalyn tigizdi. Jyl qorytyndysynda magistraldyq tasymaldaý kólemi jospardan 5%-ǵa artyq oryndaldy, eksport jetkizilimderi ósti jáne halyqaralyq tranzitten túsetin kiris ulǵaidy.

Gaz tasymaldaýdyń jalpy kólemi 88,3 mlrd tekshe metrdi qurap, onyń 53,2 mlrd tekshe metri «Orta Aziia — Ortalyq», «Soiýz — Orynbor — Novopskov» jáne «Buhara — Oral» magistraldyq gaz qubyrlary arqyly ótetin tranzitke tiesili boldy. Bul degenińiz, ulttyq kompaniia qyzmetinde tranzit baǵytynyń mańyzdylyǵyn kórsetýde.

 

Tsifrlandyrýdaǵy serpilis

QazaqGaz kúndelikti jumysynda jasandy intellektini (JI) engizýdi berik ustanyp otyr.

Kompaniianyń basty tutynýshylyq ónimi – QazaqGaz Aimaq mobildi qosymshasy, abonentterge esepke alý quraldarynyń kórsetkishterin fotosýretter arqyly berýge múmkindik týǵyzdy. Jasandy intellektke negizdelgen algoritmder eseptegish kórsetkishterin avtomatty túrde tanidy jáne derekterdi abonenttiń qatysýynsyz óńdeidi. Qazirdiń ózinde 330 myńnan astam adam osy servisti paidalansa, 2026 jyldyń sońyna deiin barlyq abonenttiń keminde 10%-yn qosymshaǵa qosý josparlanýda.

Egov portalynda qoldanysqa berilgen gazdandyrý jónindegi JI-keńesshi jyldam ári táýlik boiy jaýap bere otyryp, bailanys ortalyqtarynyń jumysyn jeńildetýde. Sonymen qatar, tehnikalyq sharttardy berý protsesi tolyǵymen onlain sipatqa kóshti. Qajetti qujattar derekqordan avtomatty túrde júkteledi jáne olardy tirkeý jyldamdyǵy 12 esege ósti. Qazirdiń ózinde abonentterdiń jartysy ony onlain tártipte alýdy qup kórýde.

Gaz qoryn keńeitý

Kompaniia geologiialyq barlaýdy jandandyrdy. Jambyl oblysynda Maldybai ýchaskesinde gaz qory rastalyp, seismikalyq barlaý jumysyna daiyndyq júrgizilýde. Anabai ken ornynda úsh paidalaný jáne bir baǵalaý uńǵymasy burǵylandy.

Sonymen birge, Amangeldi tobynyń quramynda Barhannaia ken orny iske qosyldy. Joba jańa jumys oryndaryn qurýdy jáne memlekettik biýdjetke qosymsha túsimder jasaýdy kózdeidi. Ken ornynda gaz óndirý 2026 jyly shamamen 30 mln tekshe metrdi, al 2028 jylǵa qarai eń joǵary deńgei retinde 65 mln tekshe metrdi quraidy dep kútilýde.

Birneshe kelisimderge qol qoiyldy:

-QazAzot kompaniiasymen Severnyi-2 ýchaskesi boiynsha jer qoinaýyn paidalaný jónindegi kelisim;

-Saraljyn ýchaskesi boiynsha jer qoinaýyn paidalaný jónindegi kelisim;

-CNPC kompaniiasymen «Severnyi-1» ýchaskesi boiynsha birlesken qyzmetti júzege asyrý, sondai-aq ázirleý jobasy bekitilgenge jáne ónerkásiptik paidalanýǵa kóshkenge deiingi barlaý kezeńin qarjylandyrý týraly kelisimder jasaldy. «Severnyi-1» jobasy gazdyń resýrstyq bazasyn ulǵaitýda asa úlken rol atqarmaq. Jańa kelisimderge qol qoiý rásimi Pekindegi jo,ary deńgeide ótken kezdesýler aiasynda júzege asyryldy.

- 2025 jyly Chevron kompaniiasymen KT-III (Jálibek) ýchaskesin birlesip zertteý  jumystary aiaqtaldy. Birlesken jobany iske asyrý boiynsha kelesi qadamdar talqylanýda. Sonymen qatar, ENI kompaniiasymen Batys Qazaqstanda ornalasqan Kamenkovskii blogy boiynsha kelissózder júrip jatyr.

 

Aýqymdy gaz jobalary

Gazǵa ishki suranystyń artýy, óńirlerdi belsendi gazdandyrý jáne eksporttyq-tranzittik áleýetti damytý jaǵdaiynda QazaqGaz birqatar strategiialyq bastamalardy iske asyrýda. Olardyń ishinde shiki gazdy óńdeý boiynsha aýqymdy jobalar bar.

Mysaly, Ulttyq kompaniia úshin qýattylyǵy jylyna 1 mlrd tekshe metr Qashaǵan gaz óńdeý zaýytynyń qurylysynyń salmaǵy zor. Joba qazirdiń ózinde belsendi júrýde: jaýapty iske 2 myńnan astam jumysshy jumyldyrylyp, 340-tan astam tehnika tartylǵan. Budan tys, qýaty 2,5 mlrd tekshe metr jańa gaz óńdeý zaýyty boiynsha aldyn ala jobalaý (Rre-FEED) kezeńi aiaqtaldy.

«Beineý – Bozoi – Shymkent» gaz qubyrynyń ekinshi jelisiniń jobasy eldi bolashaq gazben jabdyqtaýdyń turaqtylyǵy turǵysynda erekshe mánge ie bolýda. 2025 jyly joba memlekettik saraptamanyń oń qorytyndysyn aldy, sondai-aq qubyrlar men gaz aidaý agregattaryn jetkizýge kelisimsharttar jasaldy. Bul óz kezeginde qurylysty iske asyrý kezeńine ótýge múmkindik beredi.

Syǵymdalǵan tabiǵi gazdy damytý boiynsha júieli jumys júrgizilip keledi. Búgingi tańda Qazaqstanda  kólikke gaz quiatyn 24 kompressorlyq stantsiiasy jumys isteidi, onyń 6-y «QazaqGaz Onimderi» JShS tiesili. Stantsiialar Almaty men Aqtóbede jumys isteidi. 2026 jyly «QazaqGaz» brendimen Almaty, Aqtóbe, Taraz qalalarynda jáne Jetisý oblysynda taǵy bes beket iske qosylady dep josparlanýda.

Adami kapital

Jumysshy mamandyqtar jyly QazaqGaz adami resýrstardy damytýǵa basa nazar aýdardy. Ulttyq gaz kompaniiasynyń kadrlyq áleýetin damytý jáne bolashaq kadr qoryn daiyndaý boiynsha «QazaqGaz kóshbasshylar pýly» jobasy iske qosyldy. Kadr rezervine ákimshilik, injenerlik-tehnikalyq jáne óndiristik bloktardan kópsatyly irikteýden sátti ótken QazaqGaz kompaniialar tobynyń 27 qyzmetkeri kirdi.

Sonymen qatar, 8 myńnan astam maman jumysshy kásipteri boiynsha qaita daiarlaýdan jáne oqytýdan ótti. Gazshylar turaqty negizde «Úzdik maman» kásibi sheberlik konkýrsyna qatysyp, biliktiligin rastaidy jáne jalaqylaryna qosymsha ústemeaqy alady.

Eńbek jaǵdaiyn jaqsartýǵa erekshe nazar aýdarylyp, Temirtaý men Jezqazǵanda Ulttyq kompaniianyń enshiles kásiporny «Intergaz Ortalyq Aziia» qolǵa alýymen zamanaýi vahta keshenderi salyndy. Olardyń árqaisysynda ákimshilik-turmystyq blok, oqý synyby, meditsinalyq kabinetter, jattyǵý zaly, kir jýatyn bólme, demalys bólmeleri jáne zamanaýi qaýipsizdik júiesi bar. Atyraýda jataqhanaǵa kúrdeli jóndeý júrgizildi. Barlyǵy 2025 jyly áleýmettik-turmystyq ahýaldy jaqsartý maqsatynda 33 nysan jóndeldi.

Ulttyu kompaniianyń biylǵy 25 jyldyq mereitoiyna orai gaz salasyn damytýǵa úles qosqan eńbek adamdaryna syi-qurmet kórsetildi. Úsh myńnan astam jumysshy men ardager marapat ielenip, el óńirlerinde gaz qyzmetkerlerin jáne olardyń kásibi jolyn qurmetteýge arnalǵan saltanatty is-sharalar ótti.

Gaz salasyn damytý júieli túrde júrgizilip keledi. Alda óńirlerdi odan ári gazdandyrýdan jáne gazdyń resýrstyq bazasyn damytýdan bastap, infraqurylymdy jańǵyrtýǵa jáne ishki jáne syrtqy naryqtarǵa jetkizilimderdiń senimdiligin arttyrýǵa deiingi kóptegen keleli mindet tur. QazaqGaz kelesi jyl tabaldyryǵyn basymdyqtardy naqty aiqyndaǵan jáne olardy iske asyrýǵa dáiekti túrde kirisýge daiyn kúide attaýda. Nátijesi sol, qazaqstandyqtardyń gaz igiligine qol jetkizýi joǵarylap, eldiń energetikalyq qaýipsizdigi nyǵaiýda.