Ekonomika salasynyń basym kópshiliginde ósim baiqalady

Ekonomika salasynyń basym kópshiliginde ósim baiqalady

Ónerkásip oryndarynyń ashylyp, jańadan jumys oryndaryn qurý nátijesinde Qyzylorda oblysynyń ekonomikasynda tyń tendentsiia, oń dinamika baiqalady. Jalpy, Qyzylorda oblysynyń ekonomikalyq ál-aýqatynyń artqandyǵyn jii aityp ta, jazyp ta júrmiz. Tarih qoinaýyna engen on jyldy aitpaǵanda, sońǵy besjyldyqta Syr halqynyń eńsesi kóterilip, aimaqtyń ajary kirip, turǵyndardyń ekonomikalyq belsendiligi artqan. Iaǵni, jańadan qurylǵan jumys oryndary men iske qosylǵan óndiris oshaqtary áleýmettik jaǵdaidy jańa qyrynan kórsetip keledi. Máselen, jyl basynan beri aimaqta tamaq ónimderin óndirý, rezeńke jáne plastmassa buiymdary óndirisiniń artýy esebinen óńdeý ónerkásibinde ósim 0,5 paiyzǵa qamtamasyz etildi.

Aita keteiik, jyl basynan beri Qyzylorda oblysynda ónerkásip óndirisinde 437,7 mlrd teńgeniń ónimi óndirildi. Bul indýstriialyq aimaǵy san salaly aimaq úshin az kórsetkish. Oǵan ken oryndarynyń tabiǵi sarqylý saldarynan munai ónimi kóleminiń azaiýy sebep. Óńirdegi ónerkásip óndirisiniń shamamen 70 paiyzǵa jýyǵy munai óndirisiniń úlesinde. Qazirgi tańda munai uńǵymalarynyń sýlanýy saldarynan óndirý kólemi jyl saiyn tómendeýde. Aǵymdaǵy jyldyń alǵashqy 6 aiynda 3,2 mln tonna munai óndirilip, ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 250 myń tonnaǵa kemip otyr. Degenmen de, ónerkásip óndirisinde ósimdi qamtamasyz etý maqsatynda óńir ekonomikasyn indýstriialandyrý baǵdarlamasy aiasynda ártaraptandyrý jumystary jalǵasýda. Jalpy, baǵdarlama aiasynda 22 joba júzege asty, qazirgi tańda onyń 16-sy boiynsha ónim óndirilip, 1700 adam jumyspen qamtylyp otyr. Bul týraly oblys ákiminiń orynbasary Q.Ysqaqov óńirlik kommýnikatsiialar qyzmetinde ótken baspasóz brifinginde málimdedi.

- Indýstriialandyrý baǵdarlamasy aiasynda biyl jalpy quny 100,8 mlrd teńgeni quraityn, 600-ge jýyq adamdy jumyspen qamtityn 3 jobany iske qosamyz, olar – shyny jáne tamponajdy tsement zaýyttary, balyq óńdeý tsehy. Ónerkásip salasyna qatysty josparlar aýqymdy, sondyqtan olar boiynsha tiianaqty jumys júrýde. Agroóndiristik sektorda da damýdyń turaqty tendentsiiasy baiqalady. Aǵymdaǵy jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda aýyl sharýashylyǵy salasynda 17,5 mlrd teńgeniń jalpy ónimi óndirilip, ósim 2,7 paiyzdy qurady. Ósim negizinen mal sharýashylyǵy salasy esebinen qamtamasyz etildi. Et óndirý – 3,6 paiyzǵa, sút óndirý – 2,1 paiyzǵa jáne taýyq jumyrtqasy óndirisi  45,8 paiyzǵa artyp otyr. Turaqtandyrý qorynan jyl basynan beri 110,3 mln teńgeniń 1153,1 tonna ónimi satyldy. Búgingi kúnge turaqtandyrý qorynda 1875 tonna ónim qalyptastyrylǵan. Onyń ishinde kartop – 968,6 tonna, qaraqumyq jarmasy – 0,3 tonna, qant – 182,7 tonna, kúrish – 40 tonna, ósimdik maiy – 3,4 tonna, shai - 1,6 tonna, 1 sortty un – 366,1 tonna, makaron – 7,1 tonna, sábiz – 105,3 tonna, piiaz 200 tonnany qurap otyr, - dedi.

Mańyzdy mindet retinde aimaq ekonomikasynyń qurylymyn ózgertýge baǵyttalǵan, básekege qabiletti eksporttyq óndiristerdiń damýyna asa mán beretin óńdeýshi sektordyń qarqyndy damýy aiqyndaldy. Bul rette óńirdiń munai jáne ýran óndirisine táýeldiligin eskere otyryp, mineraldy shikizat bazasyn odan ári damytý jáne jańa ken oryndaryn igerý boiynsha jumystar jalǵasyp keledi.

Óńir ekonomikasyna aǵymdaǵy jyldyń 6 aiynda 87 mlrd teńgeniń investitsiialary tartylyp, ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 17,2 paiyzǵa artty. Halyqaralyq qarjy uiymdarynyń qarjysyn tartý jáne memlekettik-jekeshelik áriptestikti damytý boiynsha jumystardyń úzilmeitini aitpasa da túsinikti. Búginde memlekettik-jekeshelik áriptestik aiasynda quny 30 mlrd teńgeden asatyn 73 joba boiynsha jumys toqtaǵan joq. Eýropalyq damý jáne qaita jańǵyrtý bankisimen birlesip, oblys ortalyǵynyń jolaýshylar tasymaldaý júiesin, sondai-aq, jylý, sý, elektrmen qamtý júielerin jańǵyrtý boiynsha jobalar júzege asýda.

Jiyn barysynda qoǵam ózeginiń qurtyna ainalǵan jumyssyzdyq máselesi de nazardan tys qalǵan joq. Ekonomika salasynda qurylǵan 7102 jańa jumys ornynyń 6808-i turaqty. Búginde jumyssyzdyq deńgeii 4,8 paiyzdy qurady. Buryndary biýdjet dese kóz aldymyzǵa aqshanyń qoimasy elesteitin. Qazir sol qoimadaǵy qarjy jyl saiyn ósip, oblys ekonomikasynyń qalyptasýyna qolaily orta týǵyzyp otyr. Biýdjettiń búgingi ahýaly 250,1 mlrd teńge kóleminde qalyptasyp, ótken jylmen salystyrǵanda 30,4 mlrd teńgege artqan.

Jalpy, aǵymdaǵy jyldyń esepti kezeńinde ekonomika salalarynyń basym kópshiliginde ósim baiqalady. Jyldyń qorytyndysymen barlyq makro kórsetkishter boiynsha josparlanǵan parametrlerge qol jetkiziletin bolady.