Foto @wirestock
Búgin Ekologiia jáne tabiǵi resýrstar ministri Erlan Nysanbaev ekologiialyq problemalar boiynsha jii shaǵym túsetin óńirler qatarynda Shymkent qalasy, Aqmola oblysy jáne Ulytaý oblysy turǵanyn aitty. Onyń sózinshe elimizde jii kóteriletin máseleler úshin arnaiy bottar jumys isteidi. Osy oraida Ult.kz tilshisi qazaqstandyqtar qandai ekologiialyq problemalarǵa jii shaǵymdanatynyn anyqtap kórdi.
Elimizde qoǵamdyq keńistik pen qorshaǵan ortanyń jai-kúiin baqylaýdy uiymdastyrý sheńberinde tsifrlandyrý tehnologiialary sátti paidalanylyp jatyr. Ótken jyly iske qosylǵan @TazaQazBot telegramm-chat-boty turǵyndarǵa ekologiialyq problemalar men abattandyrý máselelerin tez sheshýge úlesin qosa alatynyn kórsetti.
«Biyl 11 myńnan astam ótinim tústi, qazir 10 myń ótinim qaralyp, oryndaldy. Eń jii kóteriletin máselelerdiń ishinde aýmaqtardy tazalaý (2963) qoqysty shyǵarý (662), kóshelerdi abattandyrý men trotýarlardy kútip ustaý (607) máseleleri bar. Mysaly, Jetisý oblysynda árbir altynshy shaǵym ákimdikke túsedi. Shaǵymdardyń deni Shymkent qalasy, Aqmola oblysy jáne Ulytaý oblysynda oryndalyp jatyr. Ótinimderdi qaraýdan negizsiz bas tartý deregine jeke toqtalǵym keledi. Mysaly, Almaty qalasy boiynsha ruqsat etilmegen qoqys úiindileri týraly 7 ótinish ákimdikpen Politsiia basqarmasyna joldanǵan. Ruqsat etilmegen qoqys úiindilerin joiý ákimdikterdiń tikelei mindeti jáne olardyń ókilettigi sheńberinde oryndalýy tiis», – dedi Erlan Nysanbaev Úkimet otyrysynda.
Ekologtardyń aitýynsha, qazir Qazaqstan ekologiialyq daǵdarystyń aldynda tur. Aýanyń lastanýy, sý resýrstarynyń azaiýy, jerdiń tozýy, óndiristik qaldyqtardyń qordalanýy ulttyq qaýipsizdik máselesine ainalyp otyr. Sondyqtan osy jarty toqsandyqta «Taza Qazaqstan» bastamasy aiasynda respýblika boiynsha 405 is-shara ótkizilgen. Onyń ishinde «Taza qala», «Taza aimaq», «Taza kásip – taza aimaq», «Taza jaǵalaýlar», «Búkilqazaqstandyq aǵash otyrǵyzý kúni», «Móldir bulaq», «Halyqaralyq qustar kúni» siiaqty aýqymdy respýblikalyq aktsiialar bar
«Qorshaǵan ortany qorǵaý is-sharasy aiasynda 342 aý jinaldy, 21 bulaq qalpyna keltirildi, 1982 qus qorasy ornatyldy. Astanada Memleket basshysynyń qatysýymen «Taza Qazaqstan» ekofestivali ótti. Kórmede qaldyqtardy qaita óńdeý jobalary, iri ónerkásiptik kásiporyndardyń (ERG, TShO, KPO, Qazaqmys) bastamalary, ekostartaptar men mektep jobalary usynyldy. @TazaQazBot telegramm chat-botyna 19 myńnan astam suranys kelip tússe, onyń 17 834-i oryndaldy, 266-sy oryndalyp jatyr, 1 206-sy joiyldy», – deidi Ekologiialyq retteý jáne baqylaý komitetiniń tóraǵasy Erbolat Qojyqov.
Foto: zakon.kz
Mamannyń aitýynsha, azamattardy aýmaqtardy tazalaý, turmystyq qaldyqtardy shyǵarý, kóshelerdi abattandyrý, jol jóndeý siiaqty máseleler tolǵandyrǵan. Al ótinish qaldyrǵannyń kóbi Almaty, Túrkistan oblysy jáne Astana qalasynyń turǵyndary eken.
Almaty demekshi, osy shaharda qaita ashylǵan «Sairan» kóli qalanyń eń kóp keletin demalys oryndarynyń birine ainalyp, bul mańda qaýipsizdikti qamtamasyz etý, jaqsartý jáne quqyqbuzýshylyqty baqylaý máseleleri birinshi kezekke shyqty. Sonymen qatar azamattardy demalys aimaǵyna uqypty qaraýǵa baýlý maqsatynda turǵyndarmen kezdesýler ótkizý, aqparattyq paraqshalar taratý, áleýmettik jarnamalardy ornalastyrý josparlanyp otyr.
«Biz Sairan kólin turǵyndardyń demalatyn jeri ǵana emes, quqyqbuzýshylyqtyń aldyn alýda únemi nazarda bolatyn nysan retinde qarastyramyz. Mundaǵy qaýipsizdik pen tártip – bizdiń ortaq mindetimiz. Politseiler ákimdikpen jáne merdigerlermen birlesip, baqylaýdy qamtamasyz etedi, biraq turǵyndardyń ózderi de qatysýy mańyzdy», – dedi Almaty qalalyq politsiia departamenti.
Foto: almaty.tv
Ótken senbide Sairan jaǵasynda tanymal óner jáne mádeniet ókilderiniń qatysýymen úlken tazalyq aktsiiasy ótken bolatyn. Akterler, ánshiler, jazýshylar bastaǵan bul sharaǵa eriktiler men qarapaiym qala turǵyndary da qoldaý bildirdi. Is-sharaǵa Jubanysh Jeksenuly, Diana Ismail, Tahmina Áshimbekova, Qazybek Ádikei, Dimash Dáýletov, akterler Ulan Núsipáli, Liza Serikova, Kamaliia Baitleýova, Baqyt Týshaev, Áset Imanǵali, jazýshylar Ulyqbek Esdáýlet, Bigeldi Ǵabdýllin, Murathan Shoqan jáne Nurdáýlet Aqysh óz qoldarymen kól jaǵasyn qoqystan tazartýǵa atsalysty.
«Bul kól – jai ǵana sý qoimasy emes. Bul – qalanyń ainasy. Onyń mańynda adamdar demalady, balalyq shaqtyń estelikteri qalyptasady. Sondyqtan osyndai tabiǵi sulýlyqty saqtaý – bárimizge ortaq jaýapkershilik. Sairandy qorǵaý – bolashaqty qorǵaý», – degen Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy, aqyn Ulyqbek Esdáýlet Sairannyń Almatynyń kórkin keltirip turǵan núktelerdiń biri ekenin atap ótti.
Belgili teatr jáne kino akteri Baqyt Týshaev tazalyq sharasyna qatysa otyryp, ár adamnyń tabiǵatqa degen qarym-qatynasy onyń mádeni deńgeiin kórsetetinin aitty.
«Tabiǵatty qorǵaý tek senbilikpen shektelmeýi kerek. Bul — kúndelikti ádetke ainalýy tiis. Adamnyń mádeniettiligi – onyń qoqysty qaida tastaǵanynan-aq bilinedi. Tabiǵat – bizdiń úiimizdiń jalǵasy, ony taza ustaý – árqaisymyzdyń paryzymyz», – dedi Baqyt Týshaev.
Aita keteiik, osy kóktemde memlekettik orman qorynda 225 mln aǵash otyrǵyzylǵan. 2020 jyldyń qyrkúieginde Memleket basshysy 2025 jylǵa deiin memlekettik orman qory aýmaǵynda 2 milliard aǵash otyrǵyzýdy tapsyrǵan bolatyn. Orman ielenýshilerdiń múmkindigin jáne kóshet otyrǵyzý materialdarynyń bolýyn eskere otyryp, merzim 2027 jylǵa deiin uzartylǵan.
Aqbota Musabekqyzy
