QR Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrliginiń «Qazgidromet» RMK sharýashylyq qyzmet pen klimattyń ózgerýi jaǵdaiynda Jem jáne Oiyl ózenderi aǵynynyń ózgerýine taldaý júrgizdi.
Osylaisha, sharýashylyq qyzmetke klimattyq faktorlardyń ózgerýin engizý nátijesinde shartty, tabiǵi kezeńmen salystyrǵanda Jem ózenindegi aǵynnyń ortasha jyldyq kólemi 201 mln.m3 (58% - ǵa), Oiyl ózeni boiynsha-233 mln. m3 (25% - ǵa) deiin tómendedi, dep habarlaidy "Ult aqparat" ministrliktiń baspasóz qyzmetiniń málimetterine silteme jasap.
Genezisi boiynsha Qazaqstannyń jazyq ózenderi qarmen qorektenetin ózenderge jatady, sondyqtan qysqy kezeńdegi jaýyn-shashyn mólsheriniń uzaq merzimdi dinamikasy taldanyp, oǵan sáikes sońǵy 20 jylda jaýyn-shashynnyń azaiýy baiqalǵany anyqtaldy. Bul rette ózenderdiń eki basseininde de aýanyń ortasha jyldyq temperatýrasynyń joǵarylaýy baiqalady. Bul óz kezeginde sý tasqyny bastalǵan kúnderdiń neǵurlym erte merzimge yǵysýyna ákeledi, osylaisha sabalyq kezeńniń uzaqtyǵyn arttyrady.
Búgingi kúni shaǵyn ózender aǵynynyń azaiý sebepterin anyqtaýdy ary qarai zertteý jáne olardyń ekojúiesin saqtaý úshin usynystar ázirleý mańyzdy mindetterdiń biri bolyp tabylady.
Ol úshin «Qazgidromet» Jem jáne Oiyl ózenderi basseinderiniń qazirgi jaǵdaiyn zertteý men aǵynnyń ózgerý sebepterin anyqtaý boiynsha ekspeditsiialyq is-sharalar ótkizýdi josparlap otyr.
Jem jáne Oiyl ózenderiniń basseinderinde gidrometriialyq baqylaýlar 1935 jyldan beri júrgizilip keledi. Ótken ǵasyrdyń 50-shi jyldarynyń ortasynda Jem ózeni aǵynynyń ortasha jyldyq kólemi 474 mln.m3, Oiyl ózeninde - 310 mln. m3 qurady. Jaiylma sýarý men shaǵyn gidrotehnikalyq qurylystar úshin bógetter júieleriniń paida bolýymen aǵynnyń ortasha jyldyq kólemi 18%-ǵa qysqardy jáne Jem ózeni boiynsha 388 mln.m3, Oiyl-253 mln. m3 qurady.
Osyndai ózgerister elimizdiń basqa óńirlerinde de oryn alýda. Óz kezeginde iri sý obektileriniń salalaryn qorektendiretin shaǵyn ózenderdiń osyndai máselelerin zerdeleý tek «Qazgidromet» mamandary úshin emes, sonymen birge sý qaýipsizdigi salasyndaǵy búkil ǵylymi qoǵamdastyq úshin birinshi kezektegi mańyzdy mindet bolyp tabylady.
