Ár adam qorshaǵan ortasynyń tazalyǵy úshin jaýapkershilikti ózine alyp, elektr energiiasyn, sýdy únemdeý, ekologiialyq turǵyda taza ónimdi qoldaný siiaqty qarapaiym erejelerdi saqtai bilýi qajet. «Sparta Astana» EKOklýb ekologiialyq qozǵalysynyń negizin qalaýshy, QR eko ambassadory, volonter Ásel Quspanova QazAqparat tilshisine bergen suhbatynda osyndai pikir bildirdi.
«Ekologiialyq baǵytta jumys isteýime úlken ápkem yqpal etti. Onyń bul salada júrgenine úsh jyldan asyp ketti. Ol meni bul salada eńbek etýime kóndirgen joq jáne májbúr etken joq, árine. Kúnderdiń bir kúninde ózim osyndai toqtamǵa keldim. «Qoqys« dep atalatyn filmdi kórgennen keiin qorshaǵan ortany qorǵaý qanshalyqty mańyzdy ekenin bildim. Áleýmettik jaýapkershiliktiń ne ekenin túsindim jáne volonterlikpen ainalysý - ómirdegi basty mindetim dep sanaimyn. Men 2018 jyldan beri ekologiialyq máselelerge basa nazar aýdara bastadym. Bastapqyda úiden shyqqan turmystyq qaldyqtardy qapshyqqa iriktep sala bastadym. Odan keiin ekologiia týraly aqparattardy qarap, jinaqtap, ol týraly ózge adamdarǵa aita alatynymdy túsindim. Ekologiia salasynda volonter retinde jumys isteýime osy jaǵdai yqpal etti», - deidi Ásel Quspanova.
Ol «Sparta Astana» EKOklýb ekologiialyq qozǵalysynyń negizin qalaýshy, Qazaqstan Respýblikasynyń eko ambassadory, ekobelsendi jáne osy salada volonter. Ásel tabiǵatty aialap ustaýdy qoldaidy jáne senbilikterge belsendi túrde qatysady.
«2019 jyldyń 1 naýryzy kúni «Sparta Astana» EKOklýb ekologiialyq qozǵalysyn quryp, ekologiialyq máselelerge nemquraily qaramaityndardyń basyn biriktirýdi jón dep sheshtim. Birge kúressek, isimiz nátijeli ári paidaly bolady dep senemin. EKOklýbtyń basty maqsaty - qalany, elordany, álemdi taza ustaý. Ózim siiaqty oilaityndardy janyma jinap aldym. Senbilik ótkizgen kezde turmystyq qaldyqtardy ártúrli qapqa iriktep, bólip salamyz. Áleýmettik jelilerde ekologiiaǵa qatysty ideialarymmen bólisip, mektep, ýniversitet jáne iri kompaniialarda sheberlik synybyn ótkizip, dáris oqimyn«, - deidi ol.
Ol bolashaqta ártúrli sharalardy ekologiiaǵa nazar aýdara otyryp ótkizýdi josparlap otyr.
«Byltyr sporttyq sharalardy ekologiialyq turǵyda basa nazar aýdaryp ótkizdik. Biz jasyl jáne sary konteiner ornalastyryp, taǵam qaldyqtaryn jasyl konteinerge, al sý, sýsyn ydystaryn sary konteinerge salýǵa úgittedik. Osylaisha elordada pilottyq jobam júzege asty. Qazir ambassador retinde ministrlikpen tyǵyz qarym-qatynasta bolyp, ekologiiaǵa qatysty ideialar men jobalardy júzege asyrýdamyz», - deidi ol.
Sondai-aq, Ásel Quspanova elorda turǵyndaryna turmystyq qaldyqtardy iriktep, bólek salýdyń qajettiligi týraly túsindiredi.
«Biz ekologiiamyz taza bolý úshin qandai da bir qadam jasaýymyz kerektigin aitamyz. Ár qadamnyń aitarlyqtai mańyzy bar. Ár adam qorshaǵan ortasynyń taza bolýyna ózi jaýapkershilik alyp, elektr energiiasy men sýdy únemdeý, ekologiialyq taza ónim qoldaný siiaqty qarapaiym qaǵidalardy júzege asyrýy kerek. Jinap, tazalap ketetin jer emes, qoqys tastalmaityn jer taza bolady.»Álemdi ózgertkiń kelse - ózińnen basta«. Bizdiń ustanym osyndai», - deidi ol.
Ásel Quspanova ekologiialyq ózekti máselelerdi jáne onymen kúresý joldaryn aitty.
«Ruqsat etilmegen qoqys orny, qoqys tastamaý mádenieti, óndirýshilerge qatysty zańnamanyń joqtyǵy - munyń bári ekologiialyq ózekti másele. Eger qaita óńdeýge jaramaityn qap shyǵarýǵa tyiym salynsa, qoqys áldeqaida az bolýshy edi. 80% qaldyqtyń 10-12%-y ǵana óńdeledi. Iri qalalarda ǵana jabdyqtalǵan qoqys poligony bar, al qalǵan óńirlerde joq», - deidi ekobelsendi.
Ol ekologiialyq máselemen kúresýdi zańnamalyq deńgeide sheshý kerek dep sanaidy.
«Men qorshaǵan ortasyn taza ustamaǵan adamǵa aiyppul salý kerek degendi qoldaimyn, sebebi bizge jyldam áreket etý kerek. Sharalardy zańnamalyq deńgeide qabyldaý kerek. Adamdar zań aldynda jaýap bermeitin nárseden qoryqpaidy. Olar jazalanǵan kezde ǵana oilanady. Bizdiń elimizdegi ekologiialyq jaǵdai jylarman kúide. Qazirgi ýaqytta elimizde 100 mln tonnadan astam turmystyq qaldyq bar. Kúnine 5-6 mln tonna turmystyq qaldyq shyǵady. Bul turǵyn sany az bizdiń el úshin óte úlken kórsetkish. Bul máselege kóp kóńil bóletin basqa eldermen salystyryp qaraǵanda ekologiialyq mádenietimiz óte tómen. Mysaly, Japoniia halqy qoqysty iriktep salýǵa úirenip qalǵan. Buǵan Shvetsiia, Norvegiia jáne Germaniiany qosýǵa bolady. Bular -ekologiialyq jaǵdaiy jaqsy elderge jatady», - deidi ol.
Buǵan deiin jazǵandai, ol Qazaqstan Respýblikasynyń eko ambassadory. Onyń aitýynsha, bul onyń bilikpen dialog qurýyna yqpal etedi.
«Bilikpen dialog ornata alatynymyz qýantady. Biz qoldan kelgenniń bárin jasaimyz, biraq ekologiialyq suraqtardy retteitin ákimshilik tetik te kerek. Bilik ókilderi qol ushyn sozýǵa ázir, sebebi olar da ekologiiamyz úshin alańdaidy. Bul menń qýantady», - deidi Ásel Quspanova.
