Elimizde 2010 jyldan bastap kiikterdiń jappai qyrylýy bastaldy. Biraq áli kúnge deiin kiik qyrǵynynyń negizgi sebebi anyqtalmai otyr. Indet sebebi ashylmasa, tabiǵi apattyń qaitalanbasyna kepildik joq. Iaǵni, kiikterdiń joiylyp ketý qaýpi tónip tur. Búgin Májilistiń jalpy otyrysynda depýtat Jambyl Ahmetbekov osy máseleni kóterip, Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaevtan kiik qyrǵynynyń sebebin ashý boiynsha tiisti jumystardy jandandyrýdy surady, dep habarlaidy "Ult aqparat" Baq.kz portalyna silteme jasap.
«Ǵasyrlar boiy saiyn dalamyzda halqymyzben birge ósip-óngen, tórt túligimizdei bolǵan asyl qazynamyzdyń biri kiikterdiń joiylyp ketý qaýpi tónip tur. Janýarlardy múiizi úshin qynadai qyrǵan brakoner-qaraqshylardy aitpaǵanda, sońǵy jyldary oryn alǵan tabiǵi apattar - kiikterdiń qyrylýy Qazaqstandaǵy kiikterdiń jer betinen múlde joiylyp ketýine ulasýy múmkin degen qaýipke negiz bolyp otyr», - dedi J.Ahmetbekov.
Resmi málimetterge júginsek, 2010 jyldan bastap Qostanai, Aqmola jáne Aqtóbe oblystarynda kiikterdiń jappai qyrylýy bastaldy. 2015 jyly Batys Qazaqstan oblysynda 120 myń kiik qyrylyp qaldy. Depýtattyń aitýynsha, bul qyrǵyn bastalǵannan beri 7 jyl ótse de, osy kúnge deiin kiik qyrǵynynyń negizgi sebebi anyqtalmai otyr.
«Derekterge qarasaq, 1996 jyly Qazaqstandy meken etetin kiiktiń uzyn sany 1 million basqa jetipti. Biraq bas-aiaǵy 10 shaqty jyldyń ishinde kiikterdi aýlaityn brakonerlerge qatysty memlekettik baqylaýdyń bolmaýy saldarynan kiikter joiylyp ketýdiń az-aq aldynda qaldy. Atap aitsaq, 2013 jyly Qazaqstanda bar-joǵy nebary 21 myń kiik qana qalǵan», - dedi ol.
Depýtattyń aitýynsha, memleket tarapynan kiikterdi qorǵaý sharalary jasalǵan. Almatyda 2006 jyly kiikter men bókenderdi qorǵaýdy kózdegen arnaiy basqosý bolyp, sirep bara jatqan ańdardy qorǵaý boiynsha arnaiy baǵdarlama jasaldy.
«Resei men Qazaqstanda kiikti qorǵaý boiynsha aýqymdy sharalar qolǵa alyndy. 2013 jyly bul sharaǵa Ózbekstan da qosyldy. Osy sharalardyń bári kiik basynyń kóbeiýine igi áserin tigizdi. Qorǵaý sharalarynyń nátijesinde kiikter sany turaqtanyp, olardyń ósý serpini baiqaldy. Atalǵan memleketterdiń óz aýmaqtarynda kiikterdi aýlaýǵa tyiym salyp, birlesken baqylaý jasaqtarynyń qurýy óz nátijesin berip, kiikterdiń jalpy sany Qazaqstanda indetke deiin 250 myń basqa deiin jetti», - deidi J.Ahmetbekov.
2015 jylǵy qyrǵynnan keiin úkimet kiiktiń jappai qyrylýynyń sebepterin anyqtaý úshin vedomstvoaralyq jumys tobyn qurdy. Bul topqa sheteldik jáne jergilikti ǵalymdar kirgen. Biraq keiin qyrǵynnyń naqty sebebi boiynsha sarapshylardyń ortaq pikiri bolǵan joq.
«Iaǵni, kiik qyrǵynynyń eń negizgi sebebi áli kúnge deiin anyqtalǵan joq. Eger bul máselede otandyq ǵalymdar dármensiz bolsa, múmkin dúniejúziniń tiisti ortalyqtary men ǵalymdaryna júginý qajet bolar. Indet sebebi ashylmasa, tabiǵi apattyń qaitalanbasyna kepildik joq. Iaǵni, kiikti múldem joiyp alýymyz ábden múmkin. Onda bul ǵasyr qasireti úshin bolashaq urpaq aldynda kim jaýapty degen saýal týyndaidy. Osy qasirettiń aldyn alý úshin sizdiń nazaryńyzdy osy jaǵdaiǵa aýdara otyryp, kiik qyrǵynynyń sebebin ashý boiynsha tiisti jumystardy jandandyrýdy suraimyz», - dep depýtattyq saýalyn túiindedi J.Ahmetbekov.
