Premer-Ministr Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda densaýlyq saqtaý ministri Eljan Birtanov 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan Respýblikasynyń densaýlyq saqtaý «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasynyń qorytyndylary týraly baiandap, densaýlyq saqtaýdyń memlekettik baǵdarlamasynyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan jobasyn usyndy.
«Densaýlyq» densaýlyq saqtaýdy damytýdyń memlekettik baǵdarlamasynyń negizgi nátijeleri
E. Birtanov atap ótkendei, 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan densaýlyq saqtaýdy damytýdyń «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý aiasynda qabyldanǵan sharalar negizgi meditsinalyq-demografiialyq kórsetkishterdi jaqsartýǵa múmkindik berdi. Kútiletin ómir súrý uzaqtyǵy 73,15 jasty qurady. Jalpy ólim-jitim 2%-ǵa, analar ólimi 13%-ǵa, náresteler ólimi 4%-ǵa, týberkýlezden ólim-jitim 41%-ǵa tómendedi.
Densaýlyq saqtaý salasynda qurylymdyq ózgerister oryn aldy, atap aitqanda, qoǵamdyq densaýlyq saqtaý qyzmeti quryldy, birinshi rettik meditsinalyq-sanitarlyq jáne jedel kómek kórsetý jetildirildi, dári-dármektermen qamtamasyz etý ortalyqtandyryldy, meditsinalyq bilim berý jańǵyrtyldy, infraqurylym jaqsartylyp, densaýlyq saqtaý salasyn tsifrlandyrý engizildi.
«Meditsinalyq qyzmetkerlerdiń jalaqysy 30%-ǵa ósti, meditsinalyq qyzmetkerler tapshylyǵy 2,7 ese azaidy. Densaýlyq saqtaýǵa salynatyn investitsiialar 2,4 ese ósip, 147 mlrd teńgege jetti. 469 jańa meditsinalyq nysan iske qosyldy», — dedi ministr.
Tsifrlandyrýdyń arqasynda emhanalardaǵy kezek 2 ese azaidy. Barlyq memlekettik meditsina uiymdarynda meditsinalyq aqparattyq júieler engizildi.
«Jalpy, «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasynyń qoiylǵan negizgi maqsattary men mindetterine qol jetkizilgeni baiqalady», — dedi E. Birtanov.
Densaýlyq saqtaýdy damytýdyń jańa memlekettik baǵdarlamasynyń mindetteri, baǵyttary men basymdyqtary
Densaýlyq saqtaýdy damytýdyń jańa memlekettik baǵdarlamasy 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan.
«Baǵdarlamanyń maqsaty – sapaly jáne qoljetimdi densaýlyq saqtaýdy qamtamasyz etý. Osy maqsatqa toǵyz negizgi baǵyt boiynsha úsh mindetti sheshý arqyly qol jetkiziledi», — dedi ministr.
Baǵdarlama mindetteri:
- turǵyndardyń salaýatty ómir súrý saltyn ustanýyn qalyptastyrý jáne qoǵamdyq densaýlyq saqtaý qyzmetin damytý;
- meditsinalyq kómek sapasyn arttyrý
- densaýlyq saqtaý júiesiniń turaqty damýy.
Memlekettik baǵdarlamanyń toǵyz baǵyty:
● adamdardyń densaýlyǵyn tańdaý;
● zamanaýi qoǵamdyq densaýlyq qyzmeti;
● BMSK deńgeiinde densaýlyqty jan-jaqty qoldaý;
● adam kapitalyn damytý;
● meditsinalyq kómek kórsetýdi jetildirý;
● densaýlyq saqtaýdyń biryńǵai tsifrlyq keńistigin qurý;
● MÁMS iske asyrý jáne densaýlyq saqtaý qyzmetterimen jappai qamtýǵa qol jetkizý úshin erikti meditsinalyq saqtandyrýdy ilgeriletý;
● meditsina salasyndaǵy investitsiialyq ahýaldy jaqsartý;
● densaýlyq saqtaýdaǵy tiimdi basqarý.
Baǵdarlamanyń negizgi basymdyqtary:
Birinshi — minez-qulyq táýekelderi faktorlarynyń aldyn alý jáne salaýatty ómir súrý saltyn ustaný boiynsha sharalar kúsheitiledi;
Ekinshi — balalar men jasóspirimderdiń densaýlyǵyn nyǵaitýǵa basymdyq berýmen aýrýlardyń aldyn alýǵa, kómek kórsetýge jáne úzdik halyqaralyq tájiribeni eskerýmen tolyqqandy ońaltýǵa nazar aýdarylady;
Úshinshi — jalaqyny arttyrý, áleýmettik qoldaý sharalaryn kúsheitý, kásibi jaýapkershiligin qorǵaý arqyly meditsinalyq qyzmetker mártebesin arttyrý;
Tórtinshi — jeke sektor resýrstaryn tartýmen 2025 jylǵa deiin halyqaralyq deńgeidegi zamanaýi aýrýhanalar jelisin salý baǵdarlamasy arqyly óńirlerde densaýlyq saqtaý infraqurylymyn edáýir jańartý, sondai-aq memlekettik-jekemenshik áriptestik tetikteri boiynsha iri nysandardy salýǵa investitsiialyq shyǵyndardy óteý jáne meditsinalyq qyzmetterge tarifterdi arttyrý.
Turǵyndardyń salaýatty ómir saltyn ustanýyn qalyptastyrý mindeti aiasynda, tuzdy tutynýdy 31%-ǵa, temeki shegýdi 13,6%-ǵa, alkogoldi tutynýdy 16%-ǵa tómendetý josparlanǵan.
Dene shynyqtyrý jáne sportpen ainalysatyn azamattardy qamtý 36%-ǵa jetedi. Balalardyń semizdikke shaldyǵýy 8%-ǵa tómendeidi.
Tamaq ónimderiniń sapasyna, negizgi infektsiialyq aýrýlarmen kúresýge jáne jaraqattaný men jazataiym oqiǵalardan ólim-jitimdi tómendetýge erekshe nazar aýdarylady.
«Nátijesinde AITV-ǵa shaldyqqa adamdardy emdeýmen qamtý 29%-ǵa artady, jol-kólik oqiǵalarynan ólim-jitim 24%-ǵa tómendeidi, týberkýlezben syrqattaný 9%-ǵa, abaisyzda ýlanýdan ólim-jitim 10%-ǵa azaiady», — dedi ministr.
Baǵdarlamada balalar men jasóspirimderdiń densaýlyǵyna basymdyq berýmen aýrýlardyń aldyn alýǵa jeke baǵyt arnalǵan. 15 jastan 17 jasqa deiingi jasóspirimder arasynda ózine ózi qol jumsaýdan ólim-jitimdi 4%-ǵa tómendetý kózdelgen.
Baǵdarlamanyń taǵy bir baǵyty - adam kapitalyn damytý baǵytynyń aiasynda kásibi damytýdy jetildirý, biomeditsinalyq zertteýler naryǵyn damytý, derbestendirilgen meditsinany kommertsiialandyrý, engizý kózdelgen. Jalaqysyn arttyrý, áleýmettik qoldaý sharalaryn kúsheitý, kásibi jaýapkershiligin qorǵaý arqyly meditsinalyq qyzmetker mártebesin arttyrý josparlanǵan. 2025 jyly ekonomikada dárigerdiń ortasha jalaqysynyń ortashaǵa ara qatynasy 2,5 eseden asady jáne 550 myń teńgeni quraidy; aýyldardy meditsinalyq qyzmetkerlermen qamtamasyz etý 13%-ǵa ósedi; klinikalyq zertteýler sany 2 ese artady.
Sonymen qatar jańa baǵdarlama sheńberinde pediatriia, ońaltý jáne basqa meditsinalyq qyzmetterdi keńeitý jáne dári-dármekpen qamtamasyz etýdi jetildirý josparlanǵan.
Patsientterdiń meditsinalyq kómek sapasymen qanaǵattaný deńgeii 65%-ǵa deiin artady; múgedektikke alǵashqy shyǵý deńgeii 2,4%-ǵa tómendeidi.
Baǵdarlama aqparattyq júielerdi odan ári damytýdy, biznes intellekt quraldaryn engizýdi, qashyqtyq meditsinasyn damytýdy, statistikanyń jańa tásilderin engizýdi kózdeidi. Osylaisha, integratsiialanǵan platformasy bar meditsinalyq uiymdardyń úlesi 90%-ǵa jetedi.
«Densaýlyq saqtaý júiesiniń turaqty damýy» mindeti aiasynda turǵyndardyń densaýlyq saqtaýǵa jumsaityn jeke shyǵyndarynyń úlesi 39%-dan 27%-ǵa deiin tómendeidi.
Birinshi rettik meditsinalyq-sanitariialyq kómek pen qoǵamdyq densaýlyq saqtaýdy qarjylandyrý jalpy shyǵystardyń 60%-na jetedi.
Sonymen qatar, negizgi quraldardy jańartý, iri obektilerdi salýǵa jumsalǵan investitsiialyq shyǵyndardy óteý, tarifterdi jetildirý kózdelgen.
Prezident tapsyrmasy boiynsha, meditsinalyq tehnikamen jabdyqtaý 100%-ǵa jetedi, meditsinalyq ǵimarattarynyń tozýy 38%-ǵa tómendeidi; densaýlyq saqtaý salasyna salynatyn investitsiialar kólemi 2,8 trln teńgege jetedi, onyń ishinde jeke investitsiialar úlesi 70%-dy quraidy.
Infraqurylymdy jańartýdyń arqasynda, 2025 jylǵa deiin halyqaralyq standarttarǵa sai zamanaýi kópsalaly aýrýhanalar salý boiynsha baǵdarlama júzege asyrylady jáne oǵan jeke sektor resýrstary tartylady. El óńirlerinde 19 zamanaýi kópsalaly aýrýhana salynady. Osylaisha, mańyzdy tósek-oryn qory 50%-ǵa jańarady. Bul maqsatta aǵymdaǵy jyldyń 11 jeltoqsanynda QR Úkimeti men Eýropa Qaita Qurý jáne Damý Banki arasynda memorandýmǵa qol qoiyldy.
Jańa baǵdarlamany júzege asyrýdan kútiletin nátijeler
Memlekettik baǵdarlamany iske asyrý nátijesinde 1 adamnyń densaýlyǵyna shaqqanda shyǵyndar 279 myń teńgeni quraidy.
Negizgi sozylmaly aýrýlardan erte ólim-jitim deńgeii 15,56%-ǵa, analar ólimi 16,7%-ǵa, náresteler ólim-jitimi 19,4%-ǵa tómendeidi. Turǵyndardyń ómir súrý uzaqtyǵy 2025 jyly 75 jasqa jetedi.
Memlekettik baǵdarlama jobasy turǵyndarmen, memlekettik emes jáne halyqaralyq uiymdarmen, barlyq memlekettik organdarmen, Prezident Ákimshiligimen kelisilgen.
Sonymen qatar otyrys kezinde Ulttyq ǵylymi kardiohirýrgiialyq ortalyqtyń basqarma tóraǵasy Iýrii Pia sóz sóiledi. Onyń aitýynsha, mundai baǵdarlamalar densaýlyq saqtaý salasyn asa ilgeriletip, kóbirek investitsiia tartýǵa múmkindik jasaidy.
Mysaly, kardiologiia jáne kardiohirýrgiiany damytý boiynsha qabyldanǵan baǵdarlama ár óńirde kardiologiialyq ortalyqtar ashyp, joǵary tehnologiialar engizýge múmkindik berdi, jalpy, búgingi tańda júrek-qan tamyry aýrýlaryna qatysty problemalar sátti sheshilýde.
«Qazir barlyq óńirlerde damyǵan bizdiń kardiologiia jáne kardiohirýrgiia qyzmetteriniń jáne densaýlyq saqtaýdaǵy basqa da qyzmetterdiń, ásirese, birinshi rettik meditsinalyq-sanitariialyq kómektiń arasyndaǵy aiyrmashylyqty barynsha azaitatyn sát keldi. Mundai kómek qoljetimdi ári joǵary bilikti bolýy tiis. Men kardiologiia jáne kardiohirýrgiia qyzmetterin damytý muny óz kúshimizben, óz kadrlarymyzben jasaý múmkin ekeniniń mysaly bola alady dep oilaimyn», — dedi Iu. Pia.
