Memlekettik qyzmetshiler kúni qarsańynda Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik qyzmet isteri agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Darhan Jazyqbaevty áńgimege tarttyq.
Agenttik ókiliniń aitýynsha, elimizde qazirgi ýaqytta naqty 90 myń memlekettik qyzmetshi eńbek etýde. Olardyń mártebesi, ailyǵynyń máselesi, jalpy shtat sanyn ońtailandyrý men jastardy osy qatarǵa tartý sharýasy mańyzǵa ie ekeni daýsyz. Bilik organdarynda júrgen búgingi kásibi mereke ielerine qatysty suhbatty nazarlaryńyzǵa usynyp otyrmyz.
- Darhan Medeǵaliuly, kásibi merekelerińiz qutty bolsyn! Qazirgi tańda memlekettik qyzmette eńbek etý – jastar úshin qanshalyqty tartymdy?
- Iá, rahmet kóp. Áńgimemizdi bastamas buryn elimizdegi memlekettik qyzmetshilerdiń bárin de kásibi merekesimen quttyqtaǵym keledi. Memleketke qyzmet – elge qyzmet ári zor jaýapkershilik. Osy jolda barsha áriptesterimniń eńbegi jemisti bolsyn!.
Jalpy jastardy memlekettik basqarýshy organdarǵa, kvazimemlekettik basqarýshy kompaniialarǵa tartyp, bilimdi ári bilikti, órshil, halyqtyń jaǵdaiyn oilaityn azamattarǵa múmkindik berý - Prezident Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń agenttiktiń aldyna qoiyp otyrǵan tapsyrmasy. Sebebi ózińiz biletindei, byltyr jeltoqsan aiynda Prezidenttik kadrlyq rezerv arqyly 300 adamdy jasaqtaý jumysyn aiaqtaǵan edik. Qańtar aiynda Memleket basshysy sol 300 jasty qabyldap, baǵyt-baǵdar berip, erekshe kóńilmen qoldaý kórsetti. Bul – jalpy jastarymyzǵa úlken demeý dep oilaimyn. Jastar jyly dál osyndai qoldaýmen óte tabysty aiaqtaldy.
Qazir jastar memlekettik qyzmetke kelip, jumys istegisi keledi. Biraq búgingi kúngi naryqtyq ekonomikaǵa bailanysty kóptegen suraq týyndaýy múmkin. Sebebi jastarymyz jaqsy jalaqy alyp, istegen jumysyna qarai áleýmettik turǵyda qorǵalsam deidi. Biz álemniń bir bólshegimiz. Álemde bolyp jatqan ózgerister bizge de keledi. Jastar alys-jaqyn sheteldegi basqa memlekettik qyzmetshilerdiń áleýmettik qorǵalý jaǵyna da mán berip qaraidy, salystyrady. Ol jaǵynan bizdegi memqyzmetshilerdiń mártebesi keremet bolmaǵanymen qazirgi tańda eldegi 90 myń ákimshilik-memlekettik qyzmetshiniń 20 myńnan astamy – 22,4 paiyzy jastar. Áitse de memlekettik qyzmetkerge qoiylatyn talaptardy ońtailandyrýmen qatar olardyń áleýmettik-materialdyq jaǵdaiy da jaqsaryp keledi. Sol sebepti kásibi biliktiligi joǵary jastarymyz, ásirese memlekettik tildi qazaq jastary tarapynan qyzyǵýshylyq joǵary dep aitýǵa bolady.
Bul turǵyda mentaldyq erekshelik baryn aita ketýimiz kerek. Sebebi, jastardyń «elge qyzmet etsem» deitin arman-tilegi taza, bolashaqqa degen senimi mol. Osy jaǵdaidy Prezidentimiz Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev ta kórip otyr. Memleket basshysy jastarǵa naqty jaýapkershilik júktedi. Baiqasańyzdar, 300 jas órenniń kadrlar rezervine alynýy, olarǵa mańyzdy qyzmetterdi tapsyrý – elimizde buryn-sońdy bolyp kórmegen oqiǵa. Bul qadam – búgingi kúnniń talaby.
Aldaǵy ýaqytta ótetin Parlament sailaýynyń nátijesinde depýtattardyń kem degende 20 paiyzyn jastar quraidy. Iaǵni jas býynnyń biraz ókili zań shyǵarýshy bilikke keledi. Bul da erekshe qubylys bolaiyn dep tur. Sondyqtan da jastarymyz bir nárseni qatań eskergeni jón – elge qyzmet etý jolynda shalys baspai, árdaiym halyqtyń pikirine qulaq asatyn bilik tujyrymyn este ustaǵan abzal.
«Memlekettik qyzmetten ne alamyn?» dep emes, «Memleketke ne beremin? Men Prezidenttiń halyq únine qulaq asatyn memleket tujyrymdamasyn iske asyrý úshin qandai jaýapkershilikti alýym kerek» dep oilaýy kerek.
Shyny kerek, salystyrmaly túrde sóilesek ainalyp kelip tarihqa júginemiz. Qansha zobalańdy kórdik, zulmatty bastan keshirdik. Sol kezdegi ziialylarymyz, atalarymyz «elden bir nárse alamyn» dep qyzmet etpegen. Eldi saqtaýdy oilaǵan. Osy jolda qanshama arysymyz ózin qurban qyldy. Bizdiń jastar ótkenin umytpaýy kerek. Memlekettik qyzmetshiler osy qaǵidany árdaiym sanasynan shyǵarmasa deimin.
Esterińizde bolsa jastarmen kezdesý kezinde Memleket basshysy olardyń esine Alash ardaqtysy Álihan Bókeihannyń «Ultqa qyzmet etý bilimnen emes, minezden» degen sózin eske salǵan bolatyn. Túsingenge – bul úlken úndeý. Prezident osy úndeýimen jastardy elge adal qyzmet etýge shaqyryp otyr.
Qazirgi kezde memlekettik qyzmetshilerdi kóp synap jatady. Qoǵam talqysyna túsip jatatyndary qanshama. Biraq sol memlekettik qyzmettegi jastar qaidan shyqty? Adamdy qalyptastyratyn orta ǵoi. Bala kezden adamnyń minezine, oqýyna, bilimi men tárbiesine otbasy jaýapty. Óse kele bala dostarynyń, keiin aǵaiyn-týsynyń ortasyna keledi. Sonda memlekettik qyzmetshi bolyp, oǵan elge qyzmet etýge kim áser etedi? Álbette orta! Memlekettik qyzmetshi nashar bolsa, ony qorshaǵan ortada bir kiltipan bar degen sóz. Al bizde birden memlekettik qyzmetshini aiyptap shyǵa keledi. Al memlekettik qyzmetshi – osy ortadan, qoǵamnan shyǵyp otyrǵan Qazaqstannyń azamaty. Sol sebepti memlekettik qyzmetshige ortanyń tigizer áseri bar dep oilaimyn.
- Memlekettik qyzmetshilerdiń saq bolý kerektigin aityp jatyrsyz. Áitse de saqtyqty oilamai, aqyry ártúrli áreketteri úshin álemjelide kópten keshirim surap jatatyndary bar. Ekinshi jaǵynan memqyzmetshiler de ózimiz qatarly adamdar – bireýge aǵa, bireýge baýyr, aǵaiyn, dos. Toi-jiyndarda bilegen bir videosy tarasa da kóptiń talqysyna ushyrap ketýi múmkin. Memqyzmetshilerge osynaý tyiym men ruqsattyń ara-jigin túsindirip beresiz be?
- Saq bolý týraly áńgimemniń ózegi – memlekettik múddege saq bolýǵa qatysty oi. Sebebi biz memleket múddesin basqa memlekettiń aldynda da qorǵaimyz. Memlekettiń múlkin taza ustaýymyz kerek. Osy jaǵynan saq bolý kerektigin aityp jatyrmyn.
Olardyń etikasyna kelsek, memlekettik qyzmetshilerdiń Ádep jónindegi kodeksi qaitadan qaralýda. Sheteldik memleketterdiń Ádep kodeksterin taldap, salystyrmaly túrde qarap ta kórdik. Rasymen de bizge qoǵam tarapynan baqylaý bolýy kerek. Prezident ózi aitqandai «ár ákimdi halyq baǵalaýy kerek». Biraq qai jaǵynan? Onyń jumysy qadaǵalanýy tiis. Iaǵni memlekettik qyzmette júrseńiz jumystaǵy artyqshylyqty óz múddeńizge paidalanbaýyńyz kerek.
Al jumys ýaqytynan keiin dostarymen baryp, keshki as ishse nemese aǵaiynnyń qýanyshyna barsa – onda turǵan eshteńe joq. Ol jerde eń basty ol dórekilik kórsetpeýi tiis. Jalpy qoǵamdyq ortada tártip buzbaý – jalǵyz memlekettik qyzmetshige bailanysty emes. Bári de zańdy saqtaýǵa mindetti. Sondyqtan eger memlekettik qyzmetshi ózin tártipti bolyp júrse – onda turǵan eshteńe joq dep oilaimyn. Jumystan keiin shekteý bolmaýy kerek.
- Prezidenttiń tikelei usynysymen kadrlyq rezerv boiynsha iriktelgen 300 jas órenniń qanshasy memlekettik qyzmetke ornalasty? Olar senimdi aqtap jatyr ma?
- Osy kúngi málimetke sai, kadrlyq rezervke iriktelip alynǵan 300 azamattyń 137-si qyzmetke ornalasty. Olar ministrliktiń jaýapty hatshysynan bastap, oblys ákiminiń orynbasary, apparat basshysy nemese ministrlikterdegi departament direktory qyzmetterine taǵaiyndalyp jatyr. Áli de usynystar berilýde. Aýdan ákiminiń orynbasarlyǵyna nemese basqa da jergilikti atqarýshy organdarǵa usynystar joldandy. Áitse de jastardyń birqatary ortalyqtan kóshkileri kelmeidi. Shalǵai aýdandarǵa barǵysy joq. Degenmen jaýapkershiligi mol jumysty tájiribesi bar jas azamattar, árine aitýly laýazymdarǵa qoiylady.
Irikteý jumysy bekitilgen tártipke sai júrgendikten, bul jastardyń etikalyq talaptarǵa da sai bolýyn qatal baqyladyq. Sondyqtan osy kúnge deiin senim aqtalmady deitindei fakt tirkelgen joq. Olardyń bilimi men biliktiligine bailanysty eskertýler túsken emes. Kerisinshe, qoǵam tarapynan bolsyn, jumys berýshi memlekettik organ tarapynan bolsyn jaǵymdy pikirlerdi kóp estimin. Bári jumystaryn adal atqaryp jatyr.
- Byltyr Anar Nuralyqyzymen (Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń tóraǵasy) suhbattasqanymda «2024 jylǵa deiin memlekettik qyzmetkerlerdiń sanyn 25 paiyzǵa deiin azaitý» týraly Prezidenttiń tapsyrmasy jaily áńgime órbitken edik. Anar Jaiylǵanova onyń aldynda mindetti túrde saraptama júrgiziletinin málim etken. Osy saraptama jumystary jaily aityp berseńiz.
- Jalpy qyzmettik shtat sanyn turaqty túrde qarap, artyǵyn qysqartyp otyrǵan jón dep oilaimyn. Sebebi kez kelgen mekemeniń jyl ótken saiyn quzyretine kiretin suraqtary da keńeiip, shtat sany ulǵaiýǵa beiim turady. Muny ákimshilk basqarý ǵylymynda «Parkinson zańdylyǵy» dep ataidy. Sondyqtan bir rettik qysqartýmen máseleni túbirimen sheship tastaý degen - ústirtteý kózqaras. Degenmen, qysqartý jumystarynyń da qisyny bolýy tiis. Bul arada belden basý emes, tiimdilik pen negizdilik qaǵidalary basshylyqqa alynǵany jón. Máselen, birin-biri qaitalaityn ókilettikter bar nemese quzyrettiń pánine kiretin suraqtar memlekettik organnyń taǵaiyndaýymen syiyspai jatady. Jalpy, ár memlekettiń ishki jáne syrtqy fýntsiialaryna sai memlekettik organdardyń júiesi túziledi. Árbir fýnktsiianyń jumys isteýi úshin qandai da bir vedomstvo qurylyp, onyń maqsaty men mindetteri aiqyndalady. Osylardan shyǵa otyryp quzyret pen ókilettilik belgilenedi. Quzyret degenimiz memlekettik organnyń qaraýyna jatatyn suraqtar, al ókilettik dep sol suraqtardy igerýge qajetti quqyqtar men mindetterdiń júiesin ataimyz. Bulardyń syrtynda memlekettik biliktiń úsh tarmaqqa bólinip, olardyń ózara tepe-teńdik jáne tejemelik qaǵidaǵa sáikes jumys isteý tártibi taǵy bar. Munyń da tabiǵatyn eskerý qajet. Baiqap otyrsańyz osy aitylǵan dúnielerdiń bárinde birin tartsań (jalqy) ekinshisi (jalpy) shyǵatyn logikasy tastai ózara bailanysty qurylym jatyr. Osylardy kestege salyp iriktep, súzip shyǵý qajet. Sonda ǵana artyq-kemi bilinip, tolyqqandy tujyrym aitýǵa bolady. Muny búgin Ulttyq ekonomika ministrligi qarastyryp jatqandyqtan, biz kórsetken máselelerge durys mán berilse, utymdy sheshim qabyldanady dep oilaimyn.
Memleket basshysy 2024 jylǵa deiin memlekettik qyzmetshilerdiń sanyn 25 paiyzǵa deiin azaitý týraly Úkimetke tapsyrma berdi. Jalpy shtat sanyn qysqartý, kóbeitý nemese memlekettik basqarý tetikterin ary qarai jetildirý jumysy Ulttyq ekonomika ministrligine júktelgen. Solardyń quzyretine kiredi. Al biz talaptarymyz ben usynystarymyzdy olarǵa berdik. Ol usynystar eskerilse bul jumys sátti atqarylady degen oidamyz. Sebebi shtattardyń qysqarýy nemese kóbeiýi – aldymyzǵa qoiylyp otyrǵan strategiialyq mańyzy bar jumystarǵa bailanysty. Keibir ministrlikterge strategiialyq mańyzy bar quzyret júkteler bolsa, árine olarda qosymsha departamentter ashylyp, shtat sany kóbeiedi. Al keibir jerde fýnktsiialaryn zerttei otyryp, quzyreti bolmasa organdardy qysqartyp otyrý kerek.
- Nur-Sultan men Mańǵystaý oblystarynyń ákimdikteri, qateselespesem, Ádilet ministrliginde pilottyq rejimde ákimshilik memlekettik qyzmetshilerge eńbekaqy berýdiń jańa júiesi engizilgen bolatyn. Joba nátijesin Anar Jaiylǵanova 2019 jyldyń jeltoqsanynda shyǵatynyn aitqan edi. Sol jobanyń nátijesi ne boldy? Pilottyq jobanyń tájiribesi basqa óńirlerge engiziletin boldy ma?
- Memlekettik qyzmetshini yntalandyrýdyń zamanǵa sai quraly retinde, oǵan aqy tóleýdiń jańasha tártibi (faktorly-baldyq shkala boiynsha) ilki joba retinde birqatar ortalyq memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdar da engizilgen bolatyn. Bul – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «100 naqty qadam» reformasyna engenin bilesiz. Búgin de áli eksperimentten ótip jatqan jaiy bar. Sondyqtan qandai da bir paiym aitý áli erterek.
Ózińiz biletindei Ádilet ministrligi, Memlekettik qyzmet ister jónindegi agenttik, Nur-Sultan qalasy men Mańǵystaý oblysynyń ákimdikteri osy júieni testileýden ótkizip jatyr. Buǵan jaqynda Atyraý, Qaraǵandy jáne Pavlodar oblystary qosyldy. Bul suraqpen Ulttyq ekonomika ministrligi ainalysýda. Jalpy jobanyń baǵytyn durys dep oilaimyn.
Elimiz boiynsha memlekettik qyzmetshilerdiń ortasha ailyq jalaqysy 169 myń teńge bolsa, óńirlerde 134 myń teńgeni quraidy. Máseleniń eki jaǵy bar: birinshi formaldy tusy. Oǵan sáikes aitylǵan jalaqy aǵymdaǵy zańnamalyq aktilerde belgilengen tutynýshylyq jáne ómir súrý indeksteri sekildi kórsetkishterdi eselep oryndaidy. TMD elderiniń ishinde de bul másele boiynsha kósh basyndamyz. Biraq ózimizde memlekettik qyzmetshi bolǵandyqtan máseleniń ekinshi ushy bar – ol turmystyq qajettilikterdiń árdaiym ósip otyrǵandyǵy. Sondyqtan tolyqtai jetedi dep te aita almaimyn. Bul arada, shyǵystardy josparlaýdyń mańyzy joǵary. Sondai-aq memlekettik qyzmetshilerge kórsetiletin áleýmettik jeńildikter júiesi de biraqtar turmystyq máselelerdiń ońtaily sheshilýine múmkindik beredi. Muny da eskergen jón.
- «Úzdik aýyldyq okrýg ákimi» konkýrsyn jariialap jatqanyńyzdy estigen edik. Osy konkýrs týraly aityp ótseńiz ?.
- Konkýrs Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn iske asyrý maqsatynda ári «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy aiasynda ótkizilip jatyr. Byltyr halyqqa Joldaýynda Prezident ákimderdi aldaǵy ýaqytta halyqtyń ózi baǵalaýy kerektigin aitqanyn joǵaryda atap óttik. Osyǵan bailanysty biz Prezident tapsyrmasyn oryndaýdy aýyldyq okrýg ákimderinen bastadyq.
Konkýrs arqyly aýyldyq okrýg ákimderiniń halyqqa memlekettik qyzmet kórsetý sapasyn baǵalaimyz. Ekinshiden, ákimniń júris-turysy, ádebi, elge úlgi bolarlyq qandai jumys atqardy – súzgiden ótkizemiz. Internet ustap turǵan jerde onlain, iaǵni halyqtyń ózine suraý salý arqyly konkýrstyń nátijesin shyǵaramyz.
Búgingi tańda oblys deńgeiinde komissiialar qurylǵan. Bizdiń departament sol jumystardy atqaryp jatyr. Konkýrstyń qorytyndysy qyrkúiek aiynyń sońynda shyǵady. Ár óńirden bir-bir ákim respýblikalyq baiqaýǵa kelip qatysady. Konkýrs biregei ári nátijeli bolaryna senemin. Qatysýshylardyń bárine sáttilik tileimiz.
- Suhbat bergenińiz úshin kóp rahmet!
QazAqparat agenttigi
