Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Úndeý jariialap, elde alǵash ret engizilip otyrǵan tótenshe jaǵdaidyń jónin egjei-tegjeili túsindirip berdi. Qazaqstanda bir aiǵa jýyq merzimde sanitarlyq-epidemiialyq sharalar kúsheitilip, qaýipsizdikke basymdyq beriledi. Bul – eń áýeli halyqtyń amandyǵy úshin qabyldanǵan sheshim ekeni anyq.
Qazir búkil dúnie dúrligip, jer-jahan jabyrqap tur. Álemniń damyǵan elderiniń ózi ahýaldy jetkilikti baǵamdai almai, abdyrap qalǵan jaiy bar. Alpaýyt memleketter pandemiialyq indettiń aldynda dármensiz. Koronavirýs búginde 158 elden tabylyp, 170 myńnan astam adamǵa juqqan. Ókinishke qarai qaitys bolǵandar sany 7 myńǵa jaqyndap qaldy. Ásirese talai órkeniettiń tal besigi sanalǵan Italiia men Iran qaýip oshaǵyna ainalǵan. Frantsiia, Germaniia, Ispaniia sekildi elderde de naýqastar sany kún sanap artyp barady.
Indettiń dál osylai jedel taraýy álemdik ekonomikaǵa da zor soqqy bolyp tidi. Pandemiia saldarynan jer-jahannyń týrizmi toqyrap, shartarapty sharlaityn jihankezder sany kúrt azaidy. Tipti, Islam áleminiń qasietti mekeni Mekkedegi Qaǵba da táý etýshilerge esigin japty. Buǵan deiin iiý-qiiý bolyp jatatyn tarihi mekender búginde múlgigen tynyshtyqqa oranǵan. «Jaý jaǵadan alǵanda, bóri etekten» degendei, álem koronavirýstan entigip turǵanda munai baǵasy da quldyrady. Bul da álemdik ekonomikaǵa qosymsha soqqy boldy. Teńgemizdiń quldyrap, dollardyń ósýi de jaǵdaidy kúrdelendire túskeni belgili.
Elimizdiń negizinen syrttan keletin taýarlarǵa táýeldi ekeni jasyryn emes. Ásirese dári-dármekti shetelden eksporttaimyz. Tipti, betke taǵatyn maska da jetkilikti bolmai shyqty. Bul oraida ár qiyndyq bir múmkindiktiń bastaýy ekenin umytpaiyq. Osy sátti utymdy paidalanyp, eldegi shaǵyn jáne orta biznesti, kásipkerlikti, ásirese farmatsevtika salasyn damytýdyń, sol arqyly ulttyq ekonomikany órkendetýdiń sáti kelip turǵan siiaqty. Bir aita keterlik jait, osy dúrbeleńdi paidalanyp, qoldan qymbatshylyq týdyryp, baǵany sharyqtatyp jiberetinderge shara qoldaný qajet.
Árine mundaida beiǵamdyqqa salynbai, úreige boi aldyrmai, pragmatikalyq sheshim qabyldaý nátijesin beredi. «Saqtyqta qorlyq joq» degen. Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymy eskertkendei, virýstyń taralýyn kútpei erte áreket etken jón. Osy oraida Prezidenttiń elimizde tótenshe jaǵdai jariialaý jónindegi Jarlyǵy – quptarlyq sheshim. Óitkeni dál qazirgi sátte ár saǵattyń qymbat ekenin Italiia men Ońtústik Koreiadaǵy ahýal kórsetip berdi. Máselen, Apennin túbeginde indet alǵash tirkelgende halyq nemquraily qaraǵanyn buqaralyq aqparat quraldarynan estip otyrdyq. Biraq pandemiia kúsh bermei ketkende qabyldanǵan sheshimder kesh jasalǵanyn anyq ańǵartty. Onyń ústine úreige boi aldyrǵan turǵyndar bei-bereket kóship, dúkenderge uzyn-sonar kezekke turyp, ábden abdyraǵan. Mundai dúrligý úreidi qozdyryp, baisaldy áreket jasaýǵa kedergi keltiretinine taǵy bir márte kózimiz jetti.
Koronavirýstan týǵan álemdik pandemiia –halyqaralyq qoǵamdastyqqa ǵana emes, Qazaqstan úshin de úlken synaq. Alaida Prezident aityp ótkendei, elimiz mundai zaýaldyń talaiyn bastan ótkergen. Namystan jaralǵan, bereke-birlikti tý etken halqymyz qabyrǵa qaiystyrar qiyndyqtarǵa da moiymai, budan da zor alapat apattardan aman shyqqan. Elimiz bul joly da tótennen kelgen qiyndyqty jeńip shyǵatynyna esh kúmán joq.
Ár nárseniń bir qaiyry bar degen, osyndaida oqshaýlaný qym-qýyt tirlikten qol bosatyp, otbasymyzǵa, et jaqyndarymyzǵa kóńil bólýge múmkindik beredi. Dúrbeleń dúniede dúrmekke ilesip alyp, ózimizdiń ishki álemimizdiń tereń tuńǵiyǵyna úńilýge, júregimizdiń únin tyńdaýǵa, otbasymyz ben et baýyr jaqyndarymyzǵa jete kóńil bólýge, balalarymyzben bir dastarqan basynda as iship, áńgimelesýge, kitap oqýǵa, rýhani kemeldený joly men kisiliktiń kiltin izdeýge ýaqyt taba almai, áiteýir sabylyp, toidan toiǵa shabylyp, bitpeitin jiyndarmen sarsylyp júrgenimiz jasyryn emes. Ásirese kezinde Abai aitqan, alaida áli kúnge aryla almai júrgen «ósek, ótirik, maqtanshaq, erinshek, beker mal shashpaq» siiaqty jat qylyqtardan qutylyp, aryla túsken jón. Toidy tyiyp, tótenshe jaǵdaiǵa sáikes, múmkindiginshe adam kóp jerge barmaý kerek. Osylai qazaqtyń toiy da daraqylyqtan ada bolyp, pragmatikalyq júiege túser.
Elimizde anyqtalǵan koronavirýspen eń alǵash kúresetinder dárigerler ekeni belgili. Óitkeni indettiń taralmaýyna birinshi bolyp jaýap beretin osy aq halatty abzal jandar. Endeshe, virýspen kúresip júrgen dárigerlerge qoldaý kórsetkenimiz jón. Ult retinde immýnitetimiz synalar osy sátte qalam ustaǵan qaýymǵa da úlken jaýapkershilik júkteledi. Sanaǵa sińetin sansyz sypsyń sóz ben qisynsyz qaýeset virýstan da qaýipti ekenin umytpaiyq. Jurttyń judyryqtai jumylyp, tekserilmegen málimetti taratpai, tek resmi jańalyqqa iek artqany abzal. Senimdi aqparat kózderine ǵana júginip, arandatýshylyqqa boi aldyrmaǵan jón. Saqtyq sharalaryn jasaiyq, sabyrly qalpymyzdy saqtaiyq!
Prezidentimiz aitqandai, bizdiń bolashaǵymyz – bizdiń ǵana qolymyzda!
Darhan Qydyráli,
«Egemen Qazaqstan» gazeti
