Foto:baq.kz
«2024 – 2026 jyldarǵa arnalǵan respýblikalyq biýdjet týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń Zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy qaraldy. Onda el biýdjetin tolyqtyrý úshin jyl saiyn Ulttyq qordan qarajat alý máselesi aityldy, dep habarlaidy ult.kz.
Májilis tóraǵasy Erlan Qoshanovtyń sózinshe biýdjetti qalyptastyrý kezinde, ásirese kiris bóligi boiynsha únemi durys boljam jasalmaidy.Áleýmettik-ekonomikalyq damý jospary ekonomikanyń naqty múmkindikterimen qabysa bermeidi.Nátijesinde, biz eldegi naqty ekonomikalyq jaǵdaidan alshaq bolatyn biýdjet shyǵystaryn naqtylaimyz.
"Memlekettik organdar jyl saiyn biýdjetti qaraý kezinde bizdi memlekettik qazynanyń teńgerimdi ekenine sendiredi. Al jyl sońynda kiris jetkiliksiz bolyp, Ulttyq qordyń qarajatyna júginemiz. Bul joly da Úkimet eldiń qarjylyq turaqtylyǵy úshin nysanaly transfert qajet ekenin aityp otyr. Iaǵni, elimizdiń biýdjeti Ulttyq qordyń qarajatynsyz sheshimin tappai keledi.
Bul jete oilastyrylmaǵan, kásibi emes tásil dep aitýǵa bolady. Úkimet ishki jalpy ónimniń ósýi, oń ekonomikalyq qarqyn týraly «ádemi» tsifrlarmen bezendirilgen baiandama jasaidy. Al is júzinde biz ony kórip otyrǵan joqpyz. Shaǵyn jáne orta biznes ekonomikanyń qozǵaýshy kúshi bolýy kerek. Biraq kásipkerliktiń damý qarqyny jáne belsendiligi mardymsyz. Biz infraqurylymdyq jobalarǵa, óńirlerdi damytýǵa qomaqty qarjy quiyp jatyrmyz. Biraq kiris túrinde kózge kórinetin nátijege qol jetkize almai otyrǵanymyz anyq. Munyń bári, uzaq merzimdi josparlardy aitpaǵanda, tipti bir jyldyq perspektivanyń ekonomikalyq turǵydan durys josparlanbaitynyn kórsetedi", -deidi Erlan Qoshanov.
Depýtat Elnur Beisenbaevtyń aitýynsha biýdjet tapshylyǵyn jabý úshin Ulttyq qordan qarajat alý 2024 jyly eń shekti deńgeige jetti. Biyl biýdjettiń kiris bóligi nebári 13,1 trln teńgeni qurady. Iaǵni biýdjetke 3 trillion teńge kóleminde josparlanǵan salyqtyq túsimder túspedi.
"Durys josparlamaý saldarynan úsh trillion teńgeniń jetpeýi – salyq jáne biýdjettik saiasattyń kúiregeni degen sóz emes pe?! Demek, Úkimet biýdjetke naqty salyqtyq túsimmen qamtamasyz etilmegen kiristi salyp otyr. Muny biz Úkimettiń ekonomikalyq blogynyń jetkilikti deńgeide jaýapkershilik pen kásibilik tanyta almaýy dep esepteimiz" -, deidi ol.
Úkimet biýdjet tapshylyǵyn jabý úshin Ulttyq qordan 5,6 trln teńge, buǵan qosa, «Qazatomprom» arqyly taǵy 1 trillion teńgeni biýdjet esebine aldy. Munyń barlyǵy – Ulttyq qordyń qarajaty. Sonymen, biyl Ulttyq qordan 6,6 trillion, al kelesi jyly taǵy 5,3 trln teńge alynady. Bul – shamamen 24 milliard AQSh dollaryna para-par. Ol – jalpy Ulttyq qor kóleminiń úshten birine teń soma. Munyń sońy qordaǵy aktivterdiń azaiýyna ushyratatynyn aityp otyr depýtat.
