Búgin - kórnekti qoǵam jáne memleket qairatkeri, ult azattyq Alash qozǵalysynyń teoriialyq negizin salýshy ári kósemi, qazaqtyń tuńǵysh saiasi partiiasyn uiymdastyrýshy jáne Alashorda úkimetiniń tóraǵasy, ǵalym Álihan Bókeihan dúniege kelgen kún, dep habarlaidy QazAqparat.
Álihan Nurmuhameduly Bókeihan 1866 jyly qazirgi Qaraǵandy oblysy, Aqtoǵai aýdanynda (burynǵy Semei oblysyndaǵy Qarqaraly ýeziniń Toqyraýyn bolysy) týǵan.
Ata tegi Shyńǵys hannyń úlken uly Joshydan taraityn tóre tuqymy. Arǵy atasy ataqty Kókjal Baraq. Qazaqtyń sońǵy handarynyń biri Bókei han osy Kókjal Baraqtyń balasy. Bókeiden Batyr, odan Myrzatai, odan Álihannyń ákesi Nurmuhamed taraidy.
Ákesi Nurmuhamed Álihandy toǵyz jasynda moldaǵa oqýǵa berip, keiin mektepte bilim alady. Budan soń Qarqaraly qalasynyń úsh jyldyq ýchilishesine túsip, úzdik bitirip shyǵady. 16 jasynda Álihan Ombynyń tehnikalyq ýchilishesine túsedi, 20 jasynda Dala general gýbernator keńsesiniń usynys haty men qazaq qaýymdastyǵynyń shákirtaqysyna ie bolǵan ol Sankt-Peterbýrgtegi Orman sharýashylyǵy institýtyna túsken. Oqýmen qatar, saiasi, ádebi, ekonomikalyq úiirmelerge atsalysyp, stýdenttik sherýlerge qatysqan. Álihan jas kezinen-aq qazaq qaýymynyń ózekti máselelerin jan-tánimen túisinip ósedi.
Halqyna bilim men mádeniettiń aýadai qajettigin jasynan uǵynǵan. Oqýdy bitire salysymen Ombyǵa kelip, qalanyń saiasi-áleýmettik, qoǵamdyq jumystaryna belsene aralasady. «Narodnaia svoboda» partiiasyna ótip, qazaq ziialylary arasynda partiianyń shaǵyn tobyn qurady. Álihan sol kezden bastap ózin saiasi tulǵa retinde qalyptastyra bastaǵan.
Álihan Bókeihan men onyń senimdi serikteriniń bastamasymen «Qazaq» gazeti ashyldy, sol gazetke «Qyr balasy» degen atpen ózekti maqalalar jazdy. «Alash» partiiasy, keiin Alash Úkimeti quryldy.
Avtonomiia retinde kúsh-qýatyn bekite túsken el ziialylary Alash áskerin jasaqtady. Álihan Bókeihan milliondaǵan qazaqty «Alash» ideiasynyń tóńiregine toptastyra bilgen tulǵa.
HH ǵasyrdyń basynan bastap Alashorda úkimeti taraǵanǵa deiin ol ult múddesi jolyndaǵy kúrestiń bel ortasynda júrdi.
1937 jyly 27 qyrkúiekte Álihan Bókeihan tutqyndalyp, bir aidan keiin jalǵan jalamen 71 jasynda Máskeýde atý jazasyna kesiledi.
