Elimizde damyǵan jáne inkliýzivti ekonomikany qalai qurýǵa bolady? Ol úshin eń aldymen biznes salasyn damytý qajet. Dál osy baǵyt memleket pen azamattardy biriktirýge óz úlesin qosady. Osy rette, kásipkerlikti qoldaý maqsatynda jasalyp jatqan sharalar týraly QR Qarjy vitse-ministri Rýslan Eńsebaev óziniń Facebook paraqshasynda jazdy.
Vedomstvo ókili óz sózinde Memleket basshysynyń joldaýyn negizge ala otyryp, damyǵan jáne inkliýzivti ekonomika qurýdaǵy shaǵyn jáne orta biznestiń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Aita ketý kerek, inkliýzivti ekonomikanyń maqsaty – adamdardyń ekonomikalyq táýelsizdigin jáne áleýmettik toptardyń ózara qarym-qatynasyn kedergisiz qamtamasyz etý.
Birinshi kezekte, shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń tolyqqandy damýy úshin jáne osy salany baqylaýda ustaý maqsatynda memleket tarapynan infraqurylym daiyndaý sharalary qabyldandy. Máselen, 1 sáýirden bastap onlain-tabystaý derekterimen birge onlain kassalyq-baqylaý mashinalaryna tolyqqandy kóshý jumystary bastaldy. Buǵan qosa, Memleket basshynyń tapsyrmasyna sáikes, keler jyldan bastap shaǵyn jáne orta biznes sýbektileri 3 jyl ishinde tabys salyǵyn tóleýden bosatylady.
Degenmen, tájiribe kórsetkendei, onlain-baqylaý kassalyq mashinasyn (KBM) engizý ainalymdy zańdastyrý máselesin 100 paiyz sheshe almaidy. Kóp kásipker ony ornatqanymen, qoldanýǵa kelgende asyǵystyq tanytpai otyr. Birqatar kásip iesi tabysy týraly derekterdi áli de jasyrýǵa tyrysyp keledi, óitkeni QQS-ti az tólegendi durys kóredi. Al keibir kásipkerler bolsa, salyqty az tóleý úshin kompaniiasyn birneshe bólikke bólip tastaǵan. Osylaisha, olar salyq kólemin azaityp otyr, sol sebepten olar kóp kólemdegi nesie men dotatsiia ala almaidy.
Qazirgi tańda elimizde 485 myń baqylaý-kassalyq mashinasy (KBM) tirkelgen, onyń ishinde onlain kassalyq-baqylaý mashinasynyń úlesi 80 paiyz. Jyl sońyna deiin taǵy 442 myńdai kásipkerge KBM-ge kóshý mindeti tur. Bul úshin tirkeý protsesi barynsha jeńildetilgen. Endi ol avtomattyq rejimde jáne burynǵydai 3 táýlikke sozylmaidy, iaǵni 1 kún ishinde bárin retteýge bolady.
Inkliýzivti ekonomikaǵa jetýdiń ekinshi qadamy retinde úshkomponentti biriktirilgen júieni engizýdi ataýǵa boldy. Ol KBM-dan, pos-terminaldardan jáne shtrih-kod skanerin qoldaný arqyly taýarlardy esepke alýǵa arnalǵan modýlderden quralady. Atalǵan júie tek taýardy júzege asyryp qana qoimai, olardyń qoimaǵa túsýine de kómektesedi. Bul júieni qoldanbaityn kásipkerler úshin sáýirden beri QQS pen esepke alý jáne ońailatylǵan deklaratsiia boiynsha shekti tabys ulǵaidy.
Al tutynýshylardy yntalandyrý – maqsatqa jetýdegi úshinshi qadam. El azamattarynan esep-shottardy talap etý úshin memleket pen biznes tarapynan materialdy bonýstar alýǵa múmkindik bere otyryp, yntalandyrý qajet. Bul úshin Qarjy ministrliginiń Memlekettik kiris komiteti birneshe jyl qatarynan «Esep-shot talap etip – utys ut» respýblikalyq aktsiiasyn ótkizip keledi. Biyl atalǵan is-shara fiskaldy derekter operatorymen birge ótip, onda arnaiy qosymshada tirkelgen chektermen 100 kún ishinde 100 smartfon oinatyldy. Jaqynda ekinshi naýqany iske qosylyp, odan qatysýshylar telefon teńgerimin (balans) uta alady, al jyl sońynda avtokólik utysyna qatysa alady.
Sońǵy mańyzdy mindet – táýekelderdi basqarý. Ol úshin salyqtyq baqylaý ornatý qajet. Osy maqsatta, biyldan bastap sýbektige baǵyttalǵan tásildi qoldanýǵa sheshim qabyldandy. Onyń máni – salyq tóleýshilerdi sanatqa bóle otyryp, táýekel deńgeii tómen sýbektiler úshin salyqtyq baqylaý sharasyn barynsha azaitý. Bul kóleńkeli ainalymdy zańdastyrýǵa kómektesip, kásipkerliktiń damýyna jańa serpin beredi.
