ەلٸمٸزدە دامىعان جەنە ينكليۋزيۆتٸ ەكونوميكانى قالاي قۇرۋعا بولادى? ول ٷشٸن ەڭ الدىمەن بيزنەس سالاسىن دامىتۋ قاجەت. دەل وسى باعىت مەملەكەت پەن ازاماتتاردى بٸرٸكتٸرۋگە ٶز ٷلەسٸن قوسادى. وسى رەتتە, كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ ماقساتىندا جاسالىپ جاتقان شارالار تۋرالى قر قارجى ۆيتسە-مينيسترٸ رۋسلان ەڭسەباەۆ ٶزٸنٸڭ Facebook پاراقشاسىندا جازدى.
ۆەدومستۆو ٶكٸلٸ ٶز سٶزٸندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىن نەگٸزگە الا وتىرىپ, دامىعان جەنە ينكليۋزيۆتٸ ەكونوميكا قۇرۋداعى شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ.
ايتا كەتۋ كەرەك, ينكليۋزيۆتٸ ەكونوميكانىڭ ماقساتى – ادامداردىڭ ەكونوميكالىق تەۋەلسٸزدٸگٸن جەنە ەلەۋمەتتٸك توپتاردىڭ ٶزارا قارىم-قاتىناسىن كەدەرگٸسٸز قامتاماسىز ەتۋ.
بٸرٸنشٸ كەزەكتە, شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸكتٸڭ تولىققاندى دامۋى ٷشٸن جەنە وسى سالانى باقىلاۋدا ۇستاۋ ماقساتىندا مەملەكەت تاراپىنان ينفراقۇرىلىم دايىنداۋ شارالارى قابىلداندى. مەسەلەن, 1 سەۋٸردەن باستاپ ونلاين-تابىستاۋ دەرەكتەرٸمەن بٸرگە ونلاين كاسسالىق-باقىلاۋ ماشينالارىنا تولىققاندى كٶشۋ جۇمىستارى باستالدى. بۇعان قوسا, مەملەكەت باسشىنىڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس, كەلەر جىلدان باستاپ شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸ 3 جىل ٸشٸندە تابىس سالىعىن تٶلەۋدەن بوساتىلادى.
دەگەنمەن, تەجٸريبە كٶرسەتكەندەي, ونلاين-باقىلاۋ كاسسالىق ماشيناسىن (كبم) ەنگٸزۋ اينالىمدى زاڭداستىرۋ مەسەلەسٸن 100 پايىز شەشە المايدى. كٶپ كەسٸپكەر ونى ورناتقانىمەن, قولدانۋعا كەلگەندە اسىعىستىق تانىتپاي وتىر. بٸرقاتار كەسٸپ يەسٸ تابىسى تۋرالى دەرەكتەردٸ ەلٸ دە جاسىرۋعا تىرىسىپ كەلەدٸ, ٶيتكەنٸ ققس-تٸ از تٶلەگەندٸ دۇرىس كٶرەدٸ. ال كەيبٸر كەسٸپكەرلەر بولسا, سالىقتى از تٶلەۋ ٷشٸن كومپانيياسىن بٸرنەشە بٶلٸككە بٶلٸپ تاستاعان. وسىلايشا, ولار سالىق كٶلەمٸن ازايتىپ وتىر, سول سەبەپتەن ولار كٶپ كٶلەمدەگٸ نەسيە مەن دوتاتسييا الا المايدى.
قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدە 485 مىڭ باقىلاۋ-كاسسالىق ماشيناسى (كبم) تٸركەلگەن, ونىڭ ٸشٸندە ونلاين كاسسالىق-باقىلاۋ ماشيناسىنىڭ ٷلەسٸ 80 پايىز. جىل سوڭىنا دەيٸن تاعى 442 مىڭداي كەسٸپكەرگە كبم-گە كٶشۋ مٸندەتٸ تۇر. بۇل ٷشٸن تٸركەۋ پروتسەسٸ بارىنشا جەڭٸلدەتٸلگەن. ەندٸ ول اۆتوماتتىق رەجيمدە جەنە بۇرىنعىداي 3 تەۋلٸككە سوزىلمايدى, ياعني 1 كٷن ٸشٸندە بەرٸن رەتتەۋگە بولادى.
ينكليۋزيۆتٸ ەكونوميكاعا جەتۋدٸڭ ەكٸنشٸ قادامى رەتٸندە ٷشكومپونەنتتٸ بٸرٸكتٸرٸلگەن جٷيەنٸ ەنگٸزۋدٸ اتاۋعا بولدى. ول كبم-دان, pos-تەرمينالداردان جەنە شتريح-كود سكانەرٸن قولدانۋ ارقىلى تاۋارلاردى ەسەپكە الۋعا ارنالعان مودۋلدەردەن قۇرالادى. اتالعان جٷيە تەك تاۋاردى جٷزەگە اسىرىپ قانا قويماي, ولاردىڭ قويماعا تٷسۋٸنە دە كٶمەكتەسەدٸ. بۇل جٷيەنٸ قولدانبايتىن كەسٸپكەرلەر ٷشٸن سەۋٸردەن بەرٸ ققس پەن ەسەپكە الۋ جەنە وڭايلاتىلعان دەكلاراتسييا بويىنشا شەكتٸ تابىس ۇلعايدى.
ال تۇتىنۋشىلاردى ىنتالاندىرۋ – ماقساتقا جەتۋدەگٸ ٷشٸنشٸ قادام. ەل ازاماتتارىنان ەسەپ-شوتتاردى تالاپ ەتۋ ٷشٸن مەملەكەت پەن بيزنەس تاراپىنان ماتەريالدى بونۋستار الۋعا مٷمكٸندٸك بەرە وتىرىپ, ىنتالاندىرۋ قاجەت. بۇل ٷشٸن قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ مەملەكەتتٸك كٸرٸس كوميتەتٸ بٸرنەشە جىل قاتارىنان «ەسەپ-شوت تالاپ ەتٸپ – ۇتىس ۇت» رەسپۋبليكالىق اكتسيياسىن ٶتكٸزٸپ كەلەدٸ. بيىل اتالعان ٸس-شارا فيسكالدى دەرەكتەر وپەراتورىمەن بٸرگە ٶتٸپ, وندا ارنايى قوسىمشادا تٸركەلگەن چەكتەرمەن 100 كٷن ٸشٸندە 100 سمارتفون ويناتىلدى. جاقىندا ەكٸنشٸ ناۋقانى ٸسكە قوسىلىپ, ودان قاتىسۋشىلار تەلەفون تەڭگەرٸمٸن (بالانس) ۇتا الادى, ال جىل سوڭىندا اۆتوكٶلٸك ۇتىسىنا قاتىسا الادى.
سوڭعى ماڭىزدى مٸندەت – تەۋەكەلدەردٸ باسقارۋ. ول ٷشٸن سالىقتىق باقىلاۋ ورناتۋ قاجەت. وسى ماقساتتا, بيىلدان باستاپ سۋبەكتٸگە باعىتتالعان تەسٸلدٸ قولدانۋعا شەشٸم قابىلداندى. ونىڭ مەنٸ – سالىق تٶلەۋشٸلەردٸ ساناتقا بٶلە وتىرىپ, تەۋەكەل دەڭگەيٸ تٶمەن سۋبەكتٸلەر ٷشٸن سالىقتىق باقىلاۋ شاراسىن بارىنشا ازايتۋ. بۇل كٶلەڭكەلٸ اينالىمدى زاڭداستىرۋعا كٶمەكتەسٸپ, كەسٸپكەرلٸكتٸڭ دامۋىنا جاڭا سەرپٸن بەرەدٸ.
