Biznes jáne zań: kásipkerlikti qorǵaý forýmynyń mán-mańyzy

Biznes jáne zań: kásipkerlikti qorǵaý forýmynyń mán-mańyzy


Búgin Bas prokýratýrada «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy ókilderiniń, Úkimet pen ortalyq memlekettik organdardyń, Parlamenttiń qos Palatasynyń depýtattary jáne ulttyq kompaniia basshylary men kásipkerlerdiń qatysýymen kásipkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaýǵa arnalǵan forým ótti.

Forýmda memlekettiń ekonomikaǵa qatysýyn azaitý, qylmystyq jazalardy jeńildetý jáne kásipkerlik qyzmetke aralasqany úshin sheneýnikterdiń jaýapkershiligin qatańdatý, sondai-aq biznes úshin shyǵyndardy azaitý máseleleri talqylandy. Forýmǵa qatysýshylar pikir almasýǵa belsene qatysa otyryp, elimizdegi kásipkerlik bastamany qoldaý jáne quqyqtyq bazany jaqsartý boiynsha usynystar jasady.

Kezdesýdi asha otyryp, Bas Prokýror Berik Asylov Memleket basshysynyń «Ekonomikany yryqtandyrý jónindegi sharalar týraly» jarlyǵy eldiń ekonomikalyq áleýetin keńeitý jáne investitsiialyq ahýalyn jaqsartý máselelerinde tyń ári sheshýshi shara bolǵanyn atap ótti.

Artyq shekteýlerdi alyp tastaý, salyq júktemesin jáne biýrokratiialyq kedergilerdi azaitý investitsiialar aǵyny men eldiń ekonomikalyq damýyna yqpal etedi.

«Atameken» QR UKP Tóralqa Tóraǵasy Raiymbek Batalov alǵysózinde kásipkerliktiń turaqty damýy Qazaqstannyń strategiialyq basymdyqtarynyń biri ekenin airyqsha atap ótti. Ol biýrokratiiany joiý, sondai-aq, ekonomika ósimine, biznestiń erkin damýyna barlyq jaǵdai jasaý maqsatynda biznes-qaýymdastyq pen memlekettik organdar budan bylai da birlesip jumys isteitinine senim bildirdi. 

Batalovtyń aitýynsha, investorlar aldynda turǵan basty kedergilerdiń biri – zańǵa jii engiziletin ózgerister. Mundai jaǵdaida kásipkerler jańa talaptarǵa beiimdelip úlgermeidi.

«Osy oraida Memleket basshysynyń álemdik tájiribege súiene otyryp, prokýrorlarǵa mańyzdy investitsiialyq jobalardyń kedergisiz júzege asyrylýyn tapsyrýy beker emes. Bul, óz kezeginde, memlekettik organdardan júieli ári naqty saiasat ustanýdy talap etedi. Ásirese memleket tarapynan usynylǵan baǵdarlamalarǵa investitsiia tartý kózdelgende biznesti qoldaý qajet», - dedi Batalov.

Budan keiin biznes-qaýymdastyq ókili mysal keltirdi. 

2020 jyly Qostanai oblysynyń «Tobyl» áleýmettik-kásipkerlik korporatsiiasyna «Poultry-Agro» JShS qus fabrikasyn jańǵyrtý maqsatynda qaitarymdy negizde 700 mln teńge bólindi. 

Birneshe jyldar boiy kásiporyn turaqty túrde jumys istep, eksportqa ónim shyǵara bastady. Udaiy salyq tólep, qarjy institýttary artqan mindettemeni adal oryndady.  

Arada 4 jyl ótken soń, biyl sáýir aiynda, memlekettik aýditorlar kásipkerdiń jaýapkershiligi dáleldenbegenine qaramastan, memleketten bólingen qarjynyń qaitarylýyn talap etti. Qaryzdy kelisimshartta belgilengen merzimnen erte qaitarý talaby jumys istep turǵan kásiporynnyń jabylýyna ákep tireidi. Onsyz da investitsiia bólingenin kútken fabrika 8 jyl toqtap turdy.  

Sonymen qatar, Raiymbek Batalov quqyq qorǵaý organdarynyń bizneske yqpalyna toqtaldy. Mysaly, tergeý kezinde kinási dáleldenbesten qamaýǵa alý kásiporynnyń toqtatylýyna, tipti joiylýyna ákelýi múmkin. Onyń ornyna ol kepilge qoiý, iaǵni ekonomikalyq aldyn alý sharasyn engizýdi usynyp otyr.

Sondai-aq, Batalov Syrtqy ister ministrligimen birlesip ázirlenip jatqan Investitsiialyq kartaǵa qadaǵalaý qyzmetin (prokýratýra) engizýdi usyndy. Platforma live-rejimde investitsiialyq jobalardyń iske asyrylý barysyn baqylaýǵa,  obektivti kórinisti kórýge, túpkilikti baqylaýdy júrgizýge jáne naqty túsinikti anyqtaýǵa múmkindik beredi. Eger bireýdiń tarapynan durys oryndalmasa ne nemqurailylyq bolsa, onda karta muny kórsetetin bolady.

QR Kásipkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi ýákili Qanat Nurov óz sózinde kásipkerlik qyzmetke zańsyz aralasý jáne ózge de kedergiler úshin laýazymdy tulǵalardyń jeke ákimshilik jaýapkershiligi is júzinde qoldanylmaitynyn aitty.

«Sondyqtan Ákimshilik rásimdik-protsestik kodekstiń ózine laýazymdy tulǵalardyń sanaly túrde zańsyz áreketi nemese áreketsizdigi úshin ákimshilik, tipti azamattyq-quqyqtyq (materialdyq) derbes jaýapkershiligin avtomatty túrde engizý mańyzdy. Atap aitqanda, ákimshilik sottar zańsyz ákimshilik aktilerdiń kúshin joiý kezinde olardy qabyldaǵandarǵa qatysty jeke uiǵarym shyǵarýǵa quqyly emes, mindetti bolýy kerek», - dedi Qanat Nurov.

Ol kásipkerlerge keltirilgen shyǵyndy memleket esebinen emes, tikelei kináli sheneýnikterdiń esebinen óteýdi qamtamasyz etedi dep esepteidi.  

UKP Tóraǵasynyń orynbasary Gúlnar Bijanovanyń aitýynsha, kásipkerliktiń qylmystyq protseske qatysýyn taldaý úshin atalmysh saladaǵy qylmystyq isterdiń jeke hattamasy jasalǵan. Ótken jyly 444 jaǵdai tirkeldi, bul 2022 jylmen salystyrǵanda eki esege kem. Sol jyly 56 myń istiń tek 251-i kásipkerlik qyzmetke qatysty bolsa, árbir besinshi is (251 istiń 58-i) aqtaý negizderimen qysqartyldy, bul prokýratýranyń qaitalap tekserý qajettigin kórsetedi.

Kezdesý sońynda Bas prokýratýra, Syrtqy ister ministrligi, «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy jáne QR Kásipkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi ýákili arasynda ózara yntymaqtastyq týraly tórtjaqty memorandýmǵa qol qoiyldy.