Foto: Ashyq derekkóz
Sybailas jemqorlyqqa qarsy qyzmet bilim salasyndaǵy iri aqsha jymqyrý derekteri týraly aitty, – dep habarlaidy «Ult aqparat» Antikor málimetine silteme jasap.
Antikor málimetinshe, jyl basynan beri bilim berý salasyndaǵy Sybailas jemqorlyqqa qarsy qyzmet barlyǵy 192 qylmystyq isti tirkegen. Olar boiynsha zalal 13 milliard teńgeden asty. Eń iri jymqyrý deregi Túrkistan, Jetisý, Almaty, Qyzylorda, Aqtóbe oblystary men Almaty qalasynda anyqtalǵan.
"Túrkistan oblysynyń eki aýdanynda ǵana Shardara jáne Saryaǵash bilim bólimderiniń qyzmetkerleri úsh jyl ishinde 3,7 milliard teńge jymqyrǵan. Qazirgi ýaqytta tergeý júrip jatyr", - delingen habarlamada.
Jetisý oblysynda Taldyqorǵan qalasynyń bilim bóliminiń bas býhgalteri bastaǵan uiymdasqan qylmystyq topqa qatysty tergeý aiaqtaldy.
"Qarajat bilim berý salasynyń qyzmetkerleri bolyp tabylmaityn tulǵalardyń shottaryna aqsha aýdarý arqyly jymqyrylǵan.
Sonymen qatar, quramynda 3 bilim bóliminiń qyzmetkeri men 10 mektep býhgalteri bar qylmystyq toptyń músheleri ózderine jáne basqa mektep qyzmetkerlerine belgilengen jalaqydan joǵary jalaqy tólegen. Olarǵa jalpy somasy 4,2 milliard teńgeden astam shyǵyn keltirilgen.
Zalaldy óteý maqsatynda jalpy somasy 3 milliard teńgege qatysýshylardyń múlki tárkilendi".
Qylmystyq is qabyldanǵan sheshimniń zańdylyǵyn tekserý jáne sotta aiyptaýdy odan ári qoldaý úshin qadaǵalaý organyna berilgeni aityldy. Bul rette, jymqyrý faktilerine baqylaýshy organdardyń laýazymdy adamdarynyń qamqorlyǵy bolǵan.
Byltyr qarashada Taldyqorǵan qalalyq sotynyń úkimimen bilim basqarmasynyń bas mamany D. Tólebai sottalǵan.
"Ol Taldyqorǵan qalasyndaǵy orta mektepterdiń tariftik tizimderin jalaqynyń joǵary qajettiligimen kedergisiz qaraǵany jáne kelisip, laýazymdyq ókilettikterin asyra paidalanǵany úshin kináli dep tanyldy.
Tergeý barysynda D. Tólebai jemqorlyq qylmys jasaǵany úshin kináni tolyq moiyndap, is júrgizý kelisimin jasasý týraly ótinish bildirdi".
Sot úkimi boiynsha, oǵan memlekettik qyzmette qyzmet etý quqyǵynan ómir boiyna aiyra otyryp, 3 jyl 6 ai merzimge bas bostandyǵyn shekteý túrindegi jaza taǵaiyndaldy.
Sondai-aq, osy sot úkimi boiynsha, 2023 jylǵy shildede Almaty oblysy boiynsha Tekserý komissiiasynyń memlekettik aýditory B. Botabekov kináli dep tanylǵan.
"Ol Taldyqorǵan qalasyndaǵy mektepterdiń birinde aýditorlyq tekserý barysynda anyqtalǵan jymqyrý faktilerin jasyrǵany úshin 500 myń teńge kóleminde para aldy dep aiyptaldy. Sot sheshimimen B. Botabekov paranyń 15 eselengen somasy - 7,5 million teńge mólsherinde aiyppul salýǵa sottaldy".
Sonymen qatar, Taldyqorǵan bilim bóliminiń basshysy áshkerelendi.
"Ol anyqtalǵan jymqyrý derekterin jasyrǵany úshin bilim bóliminiń bas býhgalterinen 280 million teńge kóleminde para alý boiynsha aiypty. Qazirgi ýaqytta aiyptalýshyǵa qatysty qylmystyq is sotta qaralyp jatyr".
Aqtóbe oblysynda Aqtóbe orta mektebiniń bas býhgalterine qatysty qylmystyq is qaralyp jatyr.
"Tergeý málimetteri boiynsha, 8 jyl boiy ol óziniń banktik shotyna jalaqy túrinde aqsha aýdarǵan. Qylmystyq is boiynsha jalpy zalal 413 million teńgeden asty.
Tek bir jyldyń ishinde ol ózine 200 million teńgeden asa qarajat aýdarǵan, bul búkil mekteptiń jyldyq eńbekaqy qorynyń 30 paiyzy bolady".
Sonymen qatar, atalǵan mekteptiń direktoryna qatysty qylmystyq is sotqa jiberildi, ol óziniń laýazymdyq ókilettikterin asyra paidalanyp, bas býhgalterge óziniń ETsQ-kiltin tapsyrdy, sonyń saldarynan joǵaryda atalǵan jymqyrý derekteri jasalǵan.
Budan basqa, ol naqty jumys istemeitin pedagogke, sondai-aq mektep qyzmetkerlerine belgilengen jalaqydan artyq jalaqy aýdarý arqyly 6 million teńgeden astam somaǵa qarajat jymqyrý boiynsha kúdikti.
Qyzylorda oblysy Jańaqorǵan aýdanynyń bilim berý salasynyń qyzmetkerleri de sottalǵan.
"7 aqpanynda Jańaqorǵan aýdandyq soty "Jańaqorǵan aýdanynyń bilim bólimi" MM basshysy B. Ibragimovqa, bas býhgalteri K. Aiazbaevaǵa jáne 24 mekteptiń býhgalterlerine qatysty úkim shyǵardy. Olar jalpy somasy 1 milliard teńgeden asa iri mólsherde biýdjet qarajatyn jymqyrǵany úshin kináli dep tanyldy".
Sot úkimi boiynsha, mekemeniń basshysyna jáne bas býhgalterine 8 jyl bas bostandyǵynan aiyrý, mektep býhgalterleriniń birine – asyraýynda jas balasynyń bolýyna bailanysty 5 jyl merzimge jazasyn keiinge qaldyra otyryp, 7 jyl bas bostandyǵynan aiyrý jazasy taǵaiyndaldy.
Sonymen qatar sottalǵandar memlekettik qyzmette jáne ózge de uiymdarda qyzmet atqarý quqyǵynan ómir boiy aiyryldy. Úkim zańdy kúshine engen joq.
"Biýdjet qarajatyn josparlaý jáne igerý protsesterindegi jemqorlyq táýekelderin boldyrmaý úshin Pavlodar, Aqmola jáne Túrkistan oblystarynda bilim berý salasynyń biýdjetin tsifrlandyrý boiynsha pilottyq joba iske qosyldy. Ol bilim berý salasynda milliardtaǵan teńgeni jymqyrý sebepterin joiý maqsatynda biýdjettik ótinimderdi qalyptastyrý jáne usyný protsesin avtomattandyrýdy kózdeidi".
Aqparattyq júieni testileý nátijesi oń bolǵan jaǵdaida, joba búkil el boiynsha iske qosylady.
