Myrzashól men Shardara óńirleriniń jergilikti halqyn qara jumysqa ǵana jegip qoiyp, jastar arasynda qoǵamdyq sanany jańǵyrtý isine mán bermeýdiń bolashaqtaǵy zardaby az bolmasy anyq.
Kezdeisoqtyq pa, álde áleýmettik jeliler men jelilik basylymdarda jaryq kórgen bizdiń maqalalarymyz Úkimetke erekshe áser etti me, ol jaǵy bizge beimálim.
Ótken beisenbide elimizdiń birneshe ortalyq yqpaldy ulttyq saittarynda bizdiń Myrzashól jáne Shardara óńirleriniń 500 myń halqyn elimizdiń qiyr túkpirinde, órkenietten qashyqta qaldyrmaýǵa shaqyrǵan jáne Túrkistan oblysyn ekige bólip, Myrzashól, Shardara jáne Saryaǵash óńirlerindegi qala, aýdandardan elimizdiń 15-shi jańa Ońtústik Qazaqstan oblysyn qurýdy usynǵan maqalamyz jariialanǵan edi.
Osy maqala jaryq kórgen soń, arada bir apta ótpei jatyp Qazaqstan Respýblikasy Premer-Ministriniń orynbasary - Aýyl sharýashylyǵy ministri Ómirzaq Shókeev pen Túrkistan oblysynyń ákimi Janseiit Túimebaev Maqtaaral jáne Jetisai aýdandaryna jumys saparymen barypty.
Bul týraly aqparatpen qosa Ómirzaq Shókeev pen Janseiit Túimebaevtyń bir top maqta terýshilerdiń qasynda turyp túsken fotosýretterin aýdan ákimdikteriniń áleýmettik jelidegi paraqshalary men jergilikti resmi bilik qarjylandyryp otyrǵan buqaralyq aqparat quraldary jalaýlatyp jariialap jatyr.
Osyǵan orai, bizge mynadai oi keldi.
Biz ózimiz týyp-ósken osy Myrzashól óńiriniń igerilý tarihyn stýdent kezimizden beri sonaý patshalyq Reseidiń otarlaý saiasatymen qurylǵan Túrkistan general-gýbernatorlyǵy tusyndaǵy 1867-1917 jyldardaǵy kezeńinen bastap, 1917-1991 jyldardaǵy keńes ókimetiniń maqta sharýashylyǵyn damyta otyryp, Myrzashóldegi rýhaniiat salasyn qalai kúiretkenin, sondai-aq dál búgingi táýelsiz el bolǵan kezimizdegi jaǵdaimen salystyra otyryp, sarapqa salyp, zerttep kele jatyrmyz.
Tarihqa tereńirek úńilsek, Túrkistan general-gýbernatorlyǵynyń bileýshileri patshalyq Reseidiń otarshyldyq múddesi úshin maqtany shikizat retinde barynsha kóbirek óndirý jáne ony satyp, qarjy tabý maqsatynda Samarqan oblysynyń Qojent ýeziniń Iirjar bolysyn jáne Jyzaq ýeziniń Ataqorǵan, Kóktóbe, Qorǵantóbe, Pistelitaý jáne Shardara bolystarynyń aýmaqtaryn qonys etken Myrzashól óńiriniń qazaqtaryn aiaýsyz jumsap, olardy barlyq qara jumystarǵa salyp, óz piǵyldaryna paidalandy.
Sol sekildi keńes ókimeti tusynda da (1917-1991 jyldar) sondai solaqai saiasat jalǵasyn taýyp, Myrzashól qazaqtaryn Máskeýdegi resmi bilik negizinen maqta egý, ony baptap-kútý jáne terý, oǵan qosa jibek qurtyn ósirip, memleketke tapsyrý sekildi negizinen azaby kóp, biraq naqty paidasy az qara jumystarǵa qara jumys kúshi retinde qoldanyp keldi.
Ókinishke qarai, Myrzashól jáne Shardara óńirleriniń jergilikti qarapaiym halqyn maqta sharýashylyǵyndaǵy qara jumys kúshi retinde paidalaný saiasaty elimiz táýelsizdik alǵan 1991 jyldan beri qarai da dál sol baiaǵy patshalyq Resei men keńes ókimeti tusyndaǵydai jalǵasyp kele jatyr.
Úkimetimiz Myrzashól jáne Shardara óńirlerine tek qana aýyl sharýashylyǵy salasynyń damýyn qamtamasyz etetin maqtaly ólke retinde ǵana qaraityn birjaqty ustanymdy basshylyqqa alýyn túbirimen qate saiasat dep esepteimiz.
Aitpaqshy, biz Myrzashól jáne Shardara óńirleriniń 500 myń halqyn elimizdiń qiyr túkpirinde, órkenietten qashyqta qaldyrmaýǵa shaqyrǵan jáne Túrkistan oblysyn ekige bólip, Myrzashól, Shardara jáne Saryaǵash óńirlerindegi qala, aýdandardan elimizdiń 15-shi jańa Ońtústik Qazaqstan oblysyn qurýdy usynǵan hatymyzdy Qazaqstan Respýblikasy Premer-Ministriniń orynbasary - Aýyl sharýashylyǵy ministri Ómirzaq Shókeevtiń atyna da joldaǵan edik.
Osy hatymyzǵa Ómirzaq Shókeevten: «Atalǵan másele Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń quziretine kirmeidi», - degen jalǵyz aýyz sóz jazylǵan resmi jaýap alǵanbyz.
Úkimetimizdiń mundai birjaqty ustanymynyń saldarynan Myrzashól jáne Shardara óńirinde turyp jatqan 500 myń qarapaiym qara halyq qazirgi zamanǵy órkeniettiń damý úrdisinen múldem artta qalyp qoiyp otyr.
Myrzashól jáne Shardara óńirinde turyp jatqan 500 myń qarapaiym qara halyqtyń bolashaq urpaqtary – ul-qyzdary men nemere-shóbereleri de basqalar sekildi sapaly bilim alýy, mádeniet pen órkeniettiń osy zamanǵy ozyq túrlerin igerýi kerektigi Úkimetimiz ben Túrkistan oblysy basshylarynyń nazarynan múldem tys qalǵanyn ashyq aitýymyz kerek.
Elbasymyz N.Á. Nazarbaevtyń arnaiy Jarlyǵymen bekitilgen «Qoǵamdyq sanany jańǵyrtý» baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa Myrzashól jáne Shardara óńirleriniń jergilikti resmi biligi múldem nazar aýdaryp otyrǵan joq!
Túrkistan oblysynyń, onyń ishinde Maqtaaral, Jetisai jáne Shardara aýdandarynyń ákimdikteri turǵyndardy maqta men qaýyn-qarbyz ósirýge jumyldyrý isine kóbirek kóńil bóledi de, qarapaiym qara halyqtyń rýhani muń-muqtajdaryna onsha mán bermei kele jatyr.
Kem degende 500 myń halyq turatyn, Túrkistan oblysynyń ortalyǵynan 250 shaqyrym qashyqtyqta qalyp qoiǵan túkpirdegi ólkede - Myrzashól jáne Shardara óńirinde ulttyq mádenietti ilgeriletý, azamattardyń, ásirese jastardyń boiynda bilimge qushtarlyqty qalyptastyrý sekildi memlekettik saiasatty júzege asyrýǵa jergilikti bilik oryndarynyń bulaisha nemquraidy qaraýynyń bolashaqtaǵy saldary da jaqsy bola qoimaityny belgili.
Qysqasy, Úkimetimiz ben Túrkistan oblysynyń ákimdigi Myrzashól jáne Shardara óńirleriniń jergilikti qarapaiym halqyna tek qana qara jumys kúshi dep qaramai, naqty adamdarmen, ásirese jastarmen rýhiiat salasynda júieli jumys istep, túkpirde qalyp otyrǵan osy ólkede Elbasymyz N.Á. Nazarbaevtyń arnaiy Jarlyǵymen bekitilgen «Qoǵamdyq sanany jańǵyrtý» baǵdarlamasyn júzege asyrý isin myqtap qolǵa alýy tiis.
Myrzantai Qojabaiuly JAQYP,
L.N. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversiteti Teleradio jáne qoǵammen bailanys kafedrasynyń dotsenti (of Associate Professor), filologiia ǵylymdarynyń kandidaty (PhD), «Zertteýshi» Respýblikalyq ǵylymi-bilim berý ortalyǵy» mekemesiniń direktory.
Uqsas jazba:
