مىرزاشٶل مەن شاردارا ٶڭٸرلەرٸنٸڭ جەرگٸلٸكتٸ حالقىن قارا جۇمىسقا عانا جەگٸپ قويىپ, جاستار اراسىندا قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ ٸسٸنە مەن بەرمەۋدٸڭ بولاشاقتاعى زاردابى از بولماسى انىق.
كەزدەيسوقتىق پا, ەلدە ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر مەن جەلٸلٸك باسىلىمداردا جارىق كٶرگەن بٸزدٸڭ ماقالالارىمىز ٷكٸمەتكە ەرەكشە ەسەر ەتتٸ مە, ول جاعى بٸزگە بەيمەلٸم.
ٶتكەن بەيسەنبٸدە ەلٸمٸزدٸڭ بٸرنەشە ورتالىق ىقپالدى ۇلتتىق سايتتارىندا بٸزدٸڭ مىرزاشٶل جەنە شاردارا ٶڭٸرلەرٸنٸڭ 500 مىڭ حالقىن ەلٸمٸزدٸڭ قيىر تٷكپٸرٸندە, ٶركەنيەتتەن قاشىقتا قالدىرماۋعا شاقىرعان جەنە تٷركٸستان وبلىسىن ەكٸگە بٶلٸپ, مىرزاشٶل, شاردارا جەنە سارىاعاش ٶڭٸرلەرٸندەگٸ قالا, اۋدانداردان ەلٸمٸزدٸڭ 15-شٸ جاڭا وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىن قۇرۋدى ۇسىنعان ماقالامىز جارييالانعان ەدٸ.
وسى ماقالا جارىق كٶرگەن سوڭ, ارادا بٸر اپتا ٶتپەي جاتىپ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى - اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ٶمٸرزاق شٶكەەۆ پەن تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ جانسەيٸت تٷيمەباەۆ ماقتاارال جەنە جەتٸساي اۋداندارىنا جۇمىس ساپارىمەن بارىپتى.
بۇل تۋرالى اقپاراتپەن قوسا ٶمٸرزاق شٶكەەۆ پەن جانسەيٸت تٷيمەباەۆتىڭ بٸر توپ ماقتا تەرۋشٸلەردٸڭ قاسىندا تۇرىپ تٷسكەن فوتوسۋرەتتەرٸن اۋدان ەكٸمدٸكتەرٸنٸڭ ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ پاراقشالارى مەن جەرگٸلٸكتٸ رەسمي بيلٸك قارجىلاندىرىپ وتىرعان بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى جالاۋلاتىپ جارييالاپ جاتىر.
وسىعان وراي, بٸزگە مىناداي وي كەلدٸ.
بٸز ٶزٸمٸز تۋىپ-ٶسكەن وسى مىرزاشٶل ٶڭٸرٸنٸڭ يگەرٸلۋ تاريحىن ستۋدەنت كەزٸمٸزدەن بەرٸ سوناۋ پاتشالىق رەسەيدٸڭ وتارلاۋ ساياساتىمەن قۇرىلعان تٷركٸستان گەنەرال-گۋبەرناتورلىعى تۇسىنداعى 1867-1917 جىلدارداعى كەزەڭٸنەن باستاپ, 1917-1991 جىلدارداعى كەڭەس ٶكٸمەتٸنٸڭ ماقتا شارۋاشىلىعىن دامىتا وتىرىپ, مىرزاشٶلدەگٸ رۋحانييات سالاسىن قالاي كٷيرەتكەنٸن, سونداي-اق دەل بٷگٸنگٸ تەۋەلسٸز ەل بولعان كەزٸمٸزدەگٸ جاعدايمەن سالىستىرا وتىرىپ, ساراپقا سالىپ, زەرتتەپ كەلە جاتىرمىز.
تاريحقا تەرەڭٸرەك ٷڭٸلسەك, تٷركٸستان گەنەرال-گۋبەرناتورلىعىنىڭ بيلەۋشٸلەرٸ پاتشالىق رەسەيدٸڭ وتارشىلدىق مٷددەسٸ ٷشٸن ماقتانى شيكٸزات رەتٸندە بارىنشا كٶبٸرەك ٶندٸرۋ جەنە ونى ساتىپ, قارجى تابۋ ماقساتىندا سامارقان وبلىسىنىڭ قوجەنت ۋەزٸنٸڭ يٸرجار بولىسىن جەنە جىزاق ۋەزٸنٸڭ اتاقورعان, كٶكتٶبە, قورعانتٶبە, پٸستەلٸتاۋ جەنە شاردارا بولىستارىنىڭ اۋماقتارىن قونىس ەتكەن مىرزاشٶل ٶڭٸرٸنٸڭ قازاقتارىن اياۋسىز جۇمساپ, ولاردى بارلىق قارا جۇمىستارعا سالىپ, ٶز پيعىلدارىنا پايدالاندى.
سول سەكٸلدٸ كەڭەس ٶكٸمەتٸ تۇسىندا دا (1917-1991 جىلدار) سونداي سولاقاي ساياسات جالعاسىن تاۋىپ, مىرزاشٶل قازاقتارىن مەسكەۋدەگٸ رەسمي بيلٸك نەگٸزٸنەن ماقتا ەگۋ, ونى باپتاپ-كٷتۋ جەنە تەرۋ, وعان قوسا جٸبەك قۇرتىن ٶسٸرٸپ, مەملەكەتكە تاپسىرۋ سەكٸلدٸ نەگٸزٸنەن ازابى كٶپ, بٸراق ناقتى پايداسى از قارا جۇمىستارعا قارا جۇمىس كٷشٸ رەتٸندە قولدانىپ كەلدٸ.
ٶكٸنٸشكە قاراي, مىرزاشٶل جەنە شاردارا ٶڭٸرلەرٸنٸڭ جەرگٸلٸكتٸ قاراپايىم حالقىن ماقتا شارۋاشىلىعىنداعى قارا جۇمىس كٷشٸ رەتٸندە پايدالانۋ ساياساتى ەلٸمٸز تەۋەلسٸزدٸك العان 1991 جىلدان بەرٸ قاراي دا دەل سول باياعى پاتشالىق رەسەي مەن كەڭەس ٶكٸمەتٸ تۇسىنداعىداي جالعاسىپ كەلە جاتىر.
ٷكٸمەتٸمٸز مىرزاشٶل جەنە شاردارا ٶڭٸرلەرٸنە تەك قانا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتەتٸن ماقتالى ٶلكە رەتٸندە عانا قارايتىن بٸرجاقتى ۇستانىمدى باسشىلىققا الۋىن تٷبٸرٸمەن قاتە ساياسات دەپ ەسەپتەيمٸز.
ايتپاقشى, بٸز مىرزاشٶل جەنە شاردارا ٶڭٸرلەرٸنٸڭ 500 مىڭ حالقىن ەلٸمٸزدٸڭ قيىر تٷكپٸرٸندە, ٶركەنيەتتەن قاشىقتا قالدىرماۋعا شاقىرعان جەنە تٷركٸستان وبلىسىن ەكٸگە بٶلٸپ, مىرزاشٶل, شاردارا جەنە سارىاعاش ٶڭٸرلەرٸندەگٸ قالا, اۋدانداردان ەلٸمٸزدٸڭ 15-شٸ جاڭا وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىن قۇرۋدى ۇسىنعان حاتىمىزدى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى - اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ٶمٸرزاق شٶكەەۆتٸڭ اتىنا دا جولداعان ەدٸك.
وسى حاتىمىزعا ٶمٸرزاق شٶكەەۆتەن: «اتالعان مەسەلە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنٸڭ قۇزٸرەتٸنە كٸرمەيدٸ», - دەگەن جالعىز اۋىز سٶز جازىلعان رەسمي جاۋاپ العانبىز.
ٷكٸمەتٸمٸزدٸڭ مۇنداي بٸرجاقتى ۇستانىمىنىڭ سالدارىنان مىرزاشٶل جەنە شاردارا ٶڭٸرٸندە تۇرىپ جاتقان 500 مىڭ قاراپايىم قارا حالىق قازٸرگٸ زامانعى ٶركەنيەتتٸڭ دامۋ ٷردٸسٸنەن مٷلدەم ارتتا قالىپ قويىپ وتىر.
مىرزاشٶل جەنە شاردارا ٶڭٸرٸندە تۇرىپ جاتقان 500 مىڭ قاراپايىم قارا حالىقتىڭ بولاشاق ۇرپاقتارى – ۇل-قىزدارى مەن نەمەرە-شٶبەرەلەرٸ دە باسقالار سەكٸلدٸ ساپالى بٸلٸم الۋى, مەدەنيەت پەن ٶركەنيەتتٸڭ وسى زامانعى وزىق تٷرلەرٸن يگەرۋٸ كەرەكتٸگٸ ٷكٸمەتٸمٸز بەن تٷركٸستان وبلىسى باسشىلارىنىڭ نازارىنان مٷلدەم تىس قالعانىن اشىق ايتۋىمىز كەرەك.
ەلباسىمىز ن.ە. نازارباەۆتىڭ ارنايى جارلىعىمەن بەكٸتٸلگەن «قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ» باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋعا مىرزاشٶل جەنە شاردارا ٶڭٸرلەرٸنٸڭ جەرگٸلٸكتٸ رەسمي بيلٸگٸ مٷلدەم نازار اۋدارىپ وتىرعان جوق!
تٷركٸستان وبلىسىنىڭ, ونىڭ ٸشٸندە ماقتاارال, جەتٸساي جەنە شاردارا اۋداندارىنىڭ ەكٸمدٸكتەرٸ تۇرعىنداردى ماقتا مەن قاۋىن-قاربىز ٶسٸرۋگە جۇمىلدىرۋ ٸسٸنە كٶبٸرەك كٶڭٸل بٶلەدٸ دە, قاراپايىم قارا حالىقتىڭ رۋحاني مۇڭ-مۇقتاجدارىنا ونشا مەن بەرمەي كەلە جاتىر.
كەم دەگەندە 500 مىڭ حالىق تۇراتىن, تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ورتالىعىنان 250 شاقىرىم قاشىقتىقتا قالىپ قويعان تٷكپٸردەگٸ ٶلكەدە - مىرزاشٶل جەنە شاردارا ٶڭٸرٸندە ۇلتتىق مەدەنيەتتٸ ٸلگەرٸلەتۋ, ازاماتتاردىڭ, ەسٸرەسە جاستاردىڭ بويىندا بٸلٸمگە قۇشتارلىقتى قالىپتاستىرۋ سەكٸلدٸ مەملەكەتتٸك ساياساتتى جٷزەگە اسىرۋعا جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ورىندارىنىڭ بۇلايشا نەمقۇرايدى قاراۋىنىڭ بولاشاقتاعى سالدارى دا جاقسى بولا قويمايتىنى بەلگٸلٸ.
قىسقاسى, ٷكٸمەتٸمٸز بەن تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ مىرزاشٶل جەنە شاردارا ٶڭٸرلەرٸنٸڭ جەرگٸلٸكتٸ قاراپايىم حالقىنا تەك قانا قارا جۇمىس كٷشٸ دەپ قاراماي, ناقتى ادامدارمەن, ەسٸرەسە جاستارمەن رۋحييات سالاسىندا جٷيەلٸ جۇمىس ٸستەپ, تٷكپٸردە قالىپ وتىرعان وسى ٶلكەدە ەلباسىمىز ن.ە. نازارباەۆتىڭ ارنايى جارلىعىمەن بەكٸتٸلگەن «قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ» باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋ ٸسٸن مىقتاپ قولعا الۋى تيٸس.
مىرزانتاي قوجابايۇلى جاقىپ,
ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ تەلەراديو جەنە قوعاممەن بايلانىس كافەدراسىنىڭ دوتسەنتٸ (of Associate Professor), فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى (PhD), «زەرتتەۋشٸ» رەسپۋبليكالىق عىلىمي-بٸلٸم بەرۋ ورتالىعى» مەكەمەسٸنٸڭ ديرەكتورى.
ۇقساس جازبا:
